ଏହି ଜଗତରେ କିଛି ଲୋକ ଅସ୍ଥିର ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ସେହି ମନ ଅଜାତା ଘୋଡ଼ା ପରି ଦୂର୍ଦ୍ଦମ। ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଶ୍ୱାସକୁ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଦମନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଗୁରୁଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମକୁ ଅନ୍ୟଦିଗରେ ରଖି ଦେଇଥିଲେ, ଏହି ଅନେକ ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ହୋଇଥାନ୍ତି। ଏହା ଏମିତି, ଯେପରି ଜାହାଜର ବ୍ୟାପାରୀ ମହାସାଗରରେ ନାଉକାର ନାୟକକୁ ଛାଡ଼ି ଭୁଲିଗଲେ, ସେମାନେ ମହାସାଗରରେ ହେବା ଭୟାନକ ଅନ୍ଧକାରରେ ଗୁମ ହୋଇଯାନ୍ତି। ପ୍ରଭୁ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରହିବା ସମୟରେ, ଲୋକମାନେ ନିଜର ଆତ୍ମୀୟ, ସନ୍ତାନ, ନିଜ, ଜୀବନସାଥୀ, ଧନ, ଘର, ରଥ ଉପରେ ଭରସା କରିବାର ଅର୍ଥ କ’ଣ? ଯେମାନେ ଏହି କଥା ଅଜାଣି, ଭୋଗ ଲାଗି ମିଳନର ଅନ୍ୱେଷଣରେ ଘୁଞ୍ଚିବା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜର ଅଂଶ ହରାଇ ଦୁଃଖ ପାନ୍ତି, ଏଠାରେ କିଏ ଖୁସି ପାଇ ପାରିବ? ପୃଥିବୀରେ ଏମିତି ଋଷିମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଓ ଆଶ୍ରମ ଦେଖି ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଛନ୍ତି, ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଅଂଗୁଳିର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ହୃଦୟ ପରିଷ୍କୃତ ହୋଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ଏକଥର ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରିଛନ୍ତି—ସେମାନେ ଆବାର କେବେ ଏହି ମାନବ ତତ୍ତ୍ୱ ଚୋରାଇ ନେବା ଅବସ୍ଥାକୁ ଯିବେ ନାହିଁ। ଯଦି କିଏ କହେ, "ଏହା ଅସ୍ତିତ୍ୱରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ," ତେବେ ଏହି ତର୍କ ଅସଂଗତ ଏବଂ କେବେ କେବେ ଭୁଲ। ଚାଳିତ ଜୀବନରେ ବିଭେଦ ରହିଥାଏ, ଏହି ବିଭେଦ ଅନ୍ଧା ଭାବେ ଚାଲିଆସିଛି, ଓ ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଅବୁଦ୍ଧି ଲୋକମାନେ ଅନ୍ଧା ହୋଇଯାନ୍ତି। ଯାହା ଆଗରୁ ଥିଲା ନାହିଁ, ଶେଷରେ ନାହିଁ, ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ—ସେଉଁଟି ପ୍ରଭୁ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ରସର ମାୟା ଭାବରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ। ଏହି ବିଭେଦ ଧନ ବା ଜାତିର ଭିନ୍ନତା ପରି, କିନ୍ତୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ବୁଝିଥାନ୍ତି ଯେ ମନର ଖେଳ ଭୁଲ ଏବଂ ଏହାର ମଧୁ ମାୟାମୟ। ଯେତେବେଳେ ଜୀବ ଅଜନ୍ମା ସଂଗରେ ଗୁଣ ନେଇଥାଏ, ଅଜନ୍ମା ସଂଗରେ ଚିହ୍ନି ଏହି ଗୁଣ ଅନୁସୂତି କରେ, ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ନିଜ ଅଂଶକୁ ଛାଡ଼ି ଦିଏ। ପ୍ରଭୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ରୂପକୁ ଛାଡ଼ି ଦିଅନ୍ତି, ସାପ ତାଙ୍କର ଚମଡ଼ ଛାଡ଼ି ଦେଇଥିବା ପରି, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଅସୀମ ଶ୍ରୀରେ, ପ୍ରଭୁ ଅଷ୍ଟଗୁଣାତିତ ଏବଂ ଅପରିମିତ। ଯଦି ତ୍ୟାଗୀମାନେ ହୃଦୟର ଇଚ୍ଛାର ଜଟକୁ ମୂଳରୁ ଉପଡ଼ି ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ, ତେବେ ପ୍ରଭୁ, ଅଯୋଗ୍ୟ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ, ହୃଦୟରେ ଗୁପ୍ତ ରହନ୍ତି, ଗଳାରେ ଭୁଲି ଯାଇଥିବା ମଣି ଭଳି। ଯେମାନେ ଆତ୍ମାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ନୁହନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁଇପଟେ ଦୁଃଖ ଭୋଗନ୍ତି, କାରଣ ସେମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଅମୃତ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇନାହାନ୍ତି। ଯେଉଁ ଲୋକ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଜାଣିନାହାନ୍ତି, ଯେଉଁ ଶୁଭ ଅଶୁଭ ଦ୍ବାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ପାରିନାହାନ୍ତି, ଏବଂ ଦେହୀମାନଙ୍କର ଶବ୍ଦ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିପାରିନାହାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ପ୍ରତି ଯୁଗରେ, ଗୁଣମୟ ପ୍ରଭୁ, ଅବିରତ ଗାନ ହେଉଛି, ଏବଂ ଯେମାନେ ଏହା ଶୁଣନ୍ତି, ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପଥରେ ଚାଲିଯାନ୍ତି। ଏଉଁ ଅନନ୍ତ ପ୍ରଭୁ, ଏବଂ ଦ୍ୱାରପାଳୀମାନେ ତାଙ୍କର ଶେଷକୁ ଚିହ୍ନିପାରିନାହାନ୍ତି, ଏବଂ ସାବର୍ଣ ନାମକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡମାନେ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରଖିଛନ୍ତି। ଆକାଶରେ ଧୂଳି ବିନ୍ଦୁ ହାଲୁକା ବାତାସରେ ଉଡ଼ିଯିବା ପରି, ବେଦ ଓ କାଳ ଅତିକ୍ରମ କରିଯାନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ପ୍ରଭୁ ମଧ୍ୟରେ ସେମାନେ ଫଳ ପାନ୍ତି, ଏବଂ ଅସତ୍ୟକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ପ୍ରଭୁ ମଧ୍ୟରେ ଶେଷ ପାନ୍ତି। ପ୍ରଭୁ କହିଲେ: ଏଭଳି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ତାଙ୍କର ପୁତ୍ରମାନେ, ସିଦ୍ଧମାନେ, ସନନ୍ଦନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, ଏବଂ ଆତ୍ମାର ପଥକୁ ଜାଣିଲେ। ଏଭଳି, ସମସ୍ତ ବେଦ, ପୁରାଣ, ଉପନିଷଦର ସାର ଆଗୁଆ ମହାନ ଆତ୍ମାମାନେ ଆକାଶ ମାଗି ଆଣିଥିଲେ। ଏବଂ ତୁମେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ବଂଶଧର, ଏହି ଆତ୍ମାତତ୍ତ୍ୱର ଉପଦେଶକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଧରି, ଏ ଭୂମିରେ ଇଚ୍ଛାମତା ରହ, ଏବଂ ଲୋକମାନଙ୍କର ଆଶାକୁ ଦଗ୍ଧ କର। ଶ୍ରୀ ଶୁକ କହିଲେ: ଏଭଳି, ମୁନି ବୀରବ୍ରତ ଉପଦେଶ ପାଇ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ନିଗ୍ରହ ସହିତ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଜ୍ଞାନୀ ହୋଇ କଥା କହିଲେ। ଶ୍ରୀ ନାରଦ କହିଲେ: ନିର୍ମଳ ଖ୍ୟାତି ଥିବା, ସମସ୍ତ ଜୀବର ସୃଷ୍ଟି ଓ ବିନାଶର ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରିଥିବା ଶ୍ରୀ କୃଷ୍ଣ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଏଭଳି, ପ୍ରାଚୀନ ମୁନି ଓ ତାଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶିଷ୍ୟମାନେ ପ୍ରଣାମ କରି, ମୁଁ ମୋ ବାପା ଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲି। ପ୍ରଭୁଙ୍କର ସମ୍ମାନ ପାଇ, ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରି, ତିନି ନାରାୟଣଙ୍କର ମୁଖରୁ ଶୁଣିଥିବା କଥା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ। ତେଣୁ, ରାଜା, ତୁମେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିବା—କିପରି ମନ ବ୍ରହ୍ମାରେ ଲଗି ରହିପାରିବ, ଯେଉଁ ବିବେଦ ଓ ଗୁଣର ଉପରେ ନୁହେଁ—ଏହା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି। ଏହି ବିଶ୍ୱର ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ, ଶେଷ ଦେଖିଥିବା, ଅବ୍ୟକ୍ତ, ଜୀବ, ଶାସକମାନଙ୍କର ନାୟକ, ସୃଷ୍ଟି କରି ବିଶ୍ୱକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ସେଇ ଦୃଷ୍ଟାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶାସନ କରୁଥିବା, ଯେଉଁପରି ଜୀବ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରି ନିଅନ୍ତି, ନିଦ୍ରା ଦିନା ଚିଁଚି କୁ ଛାଡ଼ି ଦେଉଥିବା ପକ୍ଷୀ ପରି—ସେଇ ହରିଙ୍କୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଉତ୍ପତ୍ତି ନାହିଁ, ଭୟ ନାହିଁ, ସଦା ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି, ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତର ଦଶମ ଷଟ୍କାନ୍ତର ଦ୍ୱିତୀୟ ଅର୍ଦ୍ଧରେ 'ବେଦର ସ୍ତୁତି' ନାମକ ସପ୍ତାଶୀତି ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ। ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: ଦେବ, ଦାନବ, ମାନବ ମଧ୍ୟରେ, ଯେମାନେ ଅଶୁଭକୁ ଶୁଭ ଭାବି ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଧିକ ଧନୀ ଶାସକ, କିନ୍ତୁ ହରିଙ୍କ ଭକ୍ତ ନୁହନ୍ତି। ମୁଁ ଏହି ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଏଠାରେ ମୋର ଅତି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଅଛି: ଦୁଇ ଭିନ୍ନ ଶ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିବା ଲୋକମାନେ କିପରି ଭିନ୍ନ ଫଳ ପାନ୍ତି? ଶ୍ରୀ ଶୁକ କହିଲେ: ଶିବ, ସଦା ଶକ୍ତି ସହ ଏକତ୍ୱ, ତିନି ଗୁଣରେ ବିଲୀନ—ସତ୍ତ୍ୱ, ରଜସ, ତମସ; ଏହିପରି ମୁଁ ତିନି ଭାବର ଅଛି। ତାଙ୍କରୁ ଷୋଳ ରୂପର ଅନେକ ରୂପାନ୍ତର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ସମସ୍ତ ଉପାଧିର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ହରି, କିନ୍ତୁ, ଗୁଣରୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଅତିତ, ପରମ ପୁରୁଷ, ପ୍ରକୃତିରୁ ଉପରେ; ସମସ୍ତଙ୍କର ସାକ୍ଷୀ, ନିରୀକ୍ଷକ—ତାଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ, ଗୁଣରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।