ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ, ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ କିଛି ମହାର୍ଷି ଏବଂ ଦେବତାମାନେ, ନିଜ ଶ୍ବାସ, ମନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଦୃଢ଼ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ହୃଦୟରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଉପାସନା କରୁଥିଲେ। ଏମିତି ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଭଜନା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ତାଙ୍କ ଚରଣକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଯାନ୍ତି। ନାଗରାଜଙ୍କ ଆଲିଙ୍ଗନରେ ମନ ଲଗାଇଥିବା ନାରୀମାନେ, ଏବଂ ଆମେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରଭୁଙ୍କର ପଦପଦ୍ମର ଅମୃତ ରସ ଅନୁଭବ କରି, ସମାନ ହୋଇଯାଇଛୁ। ଏହି ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭ, ଶେଷ କିମ୍ବା ଏହାର ଗତିକୁ କିଏ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଜାଣିଛି? ଯାହାଠାରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଯାହାଙ୍କ ପଛରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଚଲନ୍ତି, ସେ ପ୍ରଭୁ ସତ୍ ଓ ଅସତ୍ ଦୁହେଁ ନୁହଁନ୍ତି, ସମୟରେ ବନ୍ଧା ନୁହଁନ୍ତି। ସେଉଁଠାରେ କୌଣସି ଶାସ୍ତ୍ର ଚିହ୍ନି ପାରିନଥାଏ। ଯେଉଁମାନେ ଆତ୍ମା ଜନ୍ମ ନେଉଛି, ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରୁଛି ବା ଶରୀରଠାରୁ ଭିନ୍ନ ବୋଲି କହନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଜ୍ଞାନରେ ଅଛନ୍ତି। ତିନିଟି ଗୁଣର ଆଧାରରେ ବ୍ୟକ୍ତି ଗଠିତ ବୋଲି ଯେ ଭାବନା, ଏହା ଅଜ୍ଞାନର ଫଳ। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅନୁଭୂତିରେ ଏପରି ଭେଦ ନାହିଁ। ଯିଏଁ ତାମ୍ବା ଓ ସୁନାର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଆକୃତି ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ତାହାର ସ୍ୱରୂପ କୁ ଛାଡ଼ିନଥାଏ, ଏଭଳି ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନେ ସମସ୍ତ କୁ ଆତ୍ମା ବୋଲି ଦେଖନ୍ତି, କାରଣ ସମସ୍ତ ଜଗତ ପ୍ରଭୁ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାପ୍ତ। ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସାଙ୍ଗ ହୋଇ ଚଳିଚନ୍ତି, ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ମଧ୍ୟ ଭୟ କରନ୍ତିନାହିଁ। ପ୍ରଭୁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଏକ ଗୋପାଳକ ଭଳି ଏକତ୍ର କରନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସାଙ୍ଗ ହୋଇଛନ୍ତି ସେମାନେ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି, ବିପରୀତ ମନୋଭାବ ଥିଲେ ତାହା ହୁଏନାହିଁ। ପ୍ରଭୁ କୌଣସି କର୍ମ ନ କରି ନିଜେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ଧାରକ। ସମସ୍ତ ଦେବତା ସଦା ଜାଗ୍ରତ ରହି, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ଯେପରି ରାଜାଙ୍କ ସେବାରେ ତାଙ୍କର ହାତ ଲାଗିଥାଏ। ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଞ୍ଜଳିରେ ଭୟଭିତ ହୋଇ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି। ଚଳନ୍ତା ଓ ଅଚଳନ୍ତା ପ୍ରଜାମାନେ କାରଣ ଓ ଅଜନ୍ମା ସଙ୍ଗରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ତଳେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ଏହି ବନ୍ଧନ ଛୁଟିଯାଏ, ସେଠାରେ ଆଉ କିଛି ନାହିଁ, କାରଣ ପ୍ରଭୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବ୍ୟାପ୍ତ କରି ଏକ ଶୂନ୍ୟ ଆକାଶ ଭଳି ଅପରିମିତ। ଯଦି ଦେହୀମାନେ ଅସୀମ ଓ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ହେଉଥିଲେ, ତେବେ ତାଙ୍କ ଉପରେ କୌଣସି ଶାସନ ଥାଇପାରିବ ନାହିଁ। ଯଦି ଜନ୍ମା ଅଜନ୍ମା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ, ତେବେ ତାହାକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ ଶାସକ ରହିଯିବେ, କିନ୍ତୁ ଏହି ଭାବନା ଭ୍ରମ ଦେଉଛି। ପ୍ରକୃତି ଓ ପୁରୁଷ ଦୁହେଁ ଅଜନ୍ମା ଥିଲେ, ତେବେ ତାଙ୍କର ମିଶ୍ରଣରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦ୍ରବ୍ୟ ଅସ୍ଥିର, ପାଣିର ଫେନ ଭଳି। ପ୍ରଭୁରେ ସମସ୍ତ ନାମ ଓ ଗୁଣ ଲୟ ହୁଏ, ଯେପରି ନଦୀ ତାଙ୍କର ରସ ସହିତ ସମୁଦ୍ରରେ ଲୟ ହୁଏ। ମନୁଷ୍ୟମାନେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ମହାମାୟାର ଭୟଙ୍କର ଭ୍ରମକୁ ଚିହ୍ନି, ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଭୁ ଉପରେ ମନ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଭକ୍ତି ଦିନକୁ ଦିନ ଗଭୀର ହୁଏ। ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସଂସାର ଭୟ କେଉଁପରି ରହିପାରିବ? କାରଣ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଭୃକୁଟି କ୍ଷୋଭ ମାତ୍ରରେ ଅନ୍ୟ ଶରଣ ନେଉଥିବାମାନେ ଭୟଭୀତ ହୁଅନ୍ତି। ଏଠି ଏହି ସଂସାରରେ, ଯେଉଁମାନେ ଅଶାନ୍ତ ମନକୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଶ୍ୱାସ ଦ୍ୱାରା ବଶ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଗୁରୁଙ୍କ ପଦପଦ୍ମକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତିନାହିଁ, ସେମାନେ ଅନେକ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ନ୍ତି, ଏକ ବ୍ୟାପାରୀ ଭଳି ଯିଏ ନାଉକାର ନାୟକୁ ଛାଡ଼ି ସମୁଦ୍ରରେ ଭ୍ରମଣ କରେ। ପ୍ରଭୁ ଥିଲେ, ଲୋକମାନେ ନିଜ ପରିବାର, ଶ୍ରୀ, ସ୍ତ୍ରୀ, ଧନ, ଗୃହ, ରଥ ଉପରେ କାହିଁକି ଭରସା କରିବେ? ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଜ୍ଞାନ ନ ଥିଲେ, ଭୋଗ ଆଶାରେ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ନିଜ ଅଂଶ ହାରାଇ ଶାନ୍ତି ନ ପାଆନ୍ତି। ପୃଥିବୀରେ ଏମିତି ଋଷିମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ସ୍ଥାନ ଓ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଚରଣାମୃତରେ ହୃଦୟ ପବିତ୍ର କରି, ଏକଥର ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଚିନ୍ତନ କଲେ, ସେମାନେ କଦାଚିତ୍ ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱୁ ଚୁରି କରୁଥିବା ଏହି ଲୋକର ଆଶ୍ରୟକୁ ଚାହାନ୍ତିନାହିଁ। ଯଦି କେହି କହେ, “ଏହା ସତ୍ ଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ,” ତେବେ ଏହି ତର୍କ ଅସମ୍ବଦ୍ଧ ଏବଂ କେବେ କେବେ ମିଥ୍ୟା; ବ୍ୟବହାରିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଭେଦ କରାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହି ଭେଦ ଅନ୍ଧା ଅନୁସରଣ ଓ ଶବ୍ଦ ଝାମେଳାରେ ମନୁଷ୍ୟ ଭ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି। ଯାହା ଆଗରୁ ନ ଥିଲା, ପରେ ଥିବ ନାହିଁ, ମଧ୍ୟରେ ଅଳ୍ପ ସମୟ ରହିଥାଏ, ସେଉଁଠି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ଏକ ଭ୍ରମ ରୂପେ ପ୍ରକଟିତ। ଏହି ଭେଦ ବୃଦ୍ଧି ବା ଜାତିର ଭେଦ ଭଳି, ଜ୍ଞାନୀ ଜାଣନ୍ତି ଏହା ମନର ଖେଳ ଏବଂ ଏହାର ରସ ମିଥ୍ୟା। ଜିବାତ୍ମା, ଅଜନ୍ମା ସଙ୍ଗରେ ଯୋଗ ହେବାରୁ ଗୁଣ ଅନୁଭବ କରେ, ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ ସେ ତାହାକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଉଛି, ସେପରି ପ୍ରଭୁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ସର୍ପ ତ୍ୱକ୍ ଭଳି ଛାଡ଼ି, ଅପରିମିତ ଗୌରବରେ ବିରାଜ କରନ୍ତି। ଯଦି ତ୍ୟାଗୀମାନେ ହୃଦୟରୁ ଆଶା ଉପଟି ନ ଦେଉଛନ୍ତି, ତେବେ ପ୍ରଭୁ ଅପାତ୍ରମାନେ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ ହୋଇ ହୃଦୟରେ ଗୁପ୍ତ ରହନ୍ତି, ଗଳାରେ ଭୁଲିଯାଇଥିବା ମଣି ଭଳି। ଆତ୍ମାରେ ତୃପ୍ତି ନ ଥିଲେ, ଦୁଃଖ ଦୁଇ ପଟେ ଘଟେ, କାରଣ ସେମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅଜର ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇନାହାନ୍ତି। ଯିଏ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନ ଜାଣେ, ସେ କୌଣସି ଗୁଣ ଓ ଦୋଷ ବିଚାର କରିପାରେନାହିଁ, କିମ୍ବା ଦେହୀମାନଙ୍କ ଉଚ୍ଚାରିତ ଶବ୍ଦ ବୁଝିପାରେନାହିଁ। ତଥାପି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅବିରତ ଗାଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ମୁକ୍ତିର ପଥରେ ଆଗେଇଯାନ୍ତି। ସ୍ୱର୍ଗର ଶାସକମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶେଷକୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ସାବର୍ଣ୍ଣ କୋଟି କୋଟି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି। ଯେପରି ଧୁଳିକଣା ଆକାଶରେ ବାୟୁ ସହିତ ଭସିଯାଏ, ସେପରି ବେଦ ଓ କାଳ ମଧ୍ୟ ଶେଷ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ପ୍ରଭୁରେ ସେମାନେ ଫଳ ପାଆନ୍ତି, ଅସତ୍ୟକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ତାଙ୍କରେ ଲୟ ହୁଏ।