ଏହି ଶରୀରଗୁଡିକ, ଯେଉଁମାନେ ତୁମର ସୃଷ୍ଟି, ଭିତର ଓ ବାହାର ଦୁହିଁ ପ୍ରକାରରେ, ସେଉଁଠି ତୁମେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ଧାରକ ଭାବେ, ସମସ୍ତ ଅଂଶରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଥିବା ପୁରୁଷ ରୂପେ ଅନୁଭୂତ ହୁଅଛ। ଏଭଳି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ପଥ ଓ ବେଦମାନଙ୍କର ଶେଷ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ବିଚାର କରି, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଭୂମିରେ ତୁମର ପାଦପଦ୍ମକୁ ଭଜନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ତୁମେ ଉପରେ ଅଟୁଟ ଭକ୍ତି ରଖନ୍ତି। କିଛି ଜନ, ଯେଉଁମାନେ ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱକୁ ବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ଯାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ, ସେମାନେ ତୁମର ଅମୃତ ଲୀଳାର ସମୁଦ୍ରରେ ଶ୍ରମ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋକ୍ଷକୁ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ। ସେମାନେ ଘର ଛାଡି, ରାଜହଂସ ସଦୃଶ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ସଂଗତିରେ, ତୁମର ପାଦପଦ୍ମକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ଅନ୍ୟ କିଛି ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ। ତୁମର ପଥ ଅନୁସରଣ କରି, ଏହି ଦେହଧାରୀମାନେ ନିଜ ଜନ, ବନ୍ଧୁ, ପ୍ରିୟଜନ ଭାବେ ଚଳିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ପ୍ରତି ମୁଖ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ସତ୍ୟ ସୁହୃଦ୍ ଓ ଆତ୍ମାକୁ ଅନ୍ୱେଷଣ କରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ଦୁଃଖ ଯେଉଁମାନେ ମିଥ୍ୟା ଉପାସନାରେ ରତ ଓ ଆସକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଅପନ ଦେହର ଭାର ବୋହି ଦୁଃଖରେ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜକୁ ହାନି କରନ୍ତି। ଯେଉଁ ଋଷିମାନେ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ପ୍ରାଣ, ମନ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ଦୃଢ଼ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରି, ହୃଦୟରେ ତୁମକୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ମୃତି ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଯେଉଁ ମହିଳାମାନେ ନାଗରାଜଙ୍କ ଅଳିଙ୍ଗନରେ ମନ ଲଗାଇଛନ୍ତି, ଓ ଆମେ ମଧ୍ୟ, ତୁମର ପାଦପଦ୍ମ ରସ ଅନୁଭବ କରି, ସମାନ ହୋଇଯାଉଛୁ। ଏଠାରେ କିଏ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ଜାଣିପାରିବ, କିଏ ଆଦି, ଶେଷ କିମ୍ବା ପଥ ଜାଣେ, ଯାହାଠାରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଏବଂ ଯାହାଙ୍କୁ ଦେବମାନେ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି? ସେଉଁଠି ସେ ନା ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନା ଅନସ୍ତିତ୍ୱ, ନା ଉଭୟ; ସେ ସମୟରେ ଅଧୀନ ନୁହଁନ୍ତି। ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ କୌଣସି ଶାସ୍ତ୍ର ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରେ ନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ କହନ୍ତି ଆତ୍ମା ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରେ କିମ୍ବା ଦେହରୁ ଭିନ୍ନ, ସେମାନେ ଅଜ୍ଞାନରେ ଥିବା ମାନୁଷ ମାନେ। ତିନି ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ପୁରୁଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ବୋଲି ଭାବିବା ମଧ୍ୟ ଅଜ୍ଞାନର ଫଳ; ତୁମେ ଏବଂ ତୁମର ପରେ ଏହି ପ୍ରଭେଦ ଏକ ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନରେ ସ୍ଥାନ ନାହିଁ। ଯେପରି ତାମ୍ବା, ତାହା ଅନେକ ଆକୃତିରେ ଦେଖାଯାଏ ମଧ୍ୟ ତାହାର ସ୍ୱରୂପ ଜାଣିଥିବା ଲୋକ ତାହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେପରି ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନେ ସମସ୍ତ କୁ ଆତ୍ମା ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି, ସମସ୍ତ ରୂପକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ, କାରଣ ସମସ୍ତ ତୁମେ ବ୍ୟାପ୍ତ। ଯେଉଁମାନେ ତୁମ ସାଙ୍ଗ ଭାବେ ଚଳନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଭୂତର ଆଶ୍ରୟ ଭାବେ, ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ପଦାଚାରଣ କରନ୍ତି। ମହାପ୍ରଭୋ, ତୁମେ ଦେବମାନେ କୁ ଗୋପାଳକ ଗୋବରା ଭଳି ଏକତ୍ର କର, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ତୁମ ସହ ସଖ୍ୟତା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ମୁହଁ ଫେରାନ୍ତି ନୁହଁନ୍ତି। ତୁମେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ, ସ୍ୱୟଂଶାସିତ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ଶକ୍ତିର ଧାରକ। ଦେବମାନେ ସଦା ଜାଗ୍ରତ ରହି, ତୁମକୁ ନମନ କରନ୍ତି, ଯେପରି ରାଜାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ହାତ ଶେବା କରେ। ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଯେଉଁମାନେ ତୁମର ଆଦେଶରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ସମ୍ମାନରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି। ଚଳନ୍ତି ଓ ଅଚଳ ଜୀବମାନେ କାରଣ ଓ ଅଜନ୍ମାର ସଂଯୋଗରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ସେମାନେ ତୁମ ପରିଦୃଷ୍ଟିରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ହେ ମୁକ୍ତ। କିନ୍ତୁ ଏହାରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ, ସେଠି ଆଉ କିଛି ନାହିଁ, ଦ୍ୱିତୀୟ କିଛି ନାହିଁ; ଯେପରି ଆକାଶ ସମସ୍ତକୁ ଧାରଣ କରି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ଶୂନ୍ୟ ରହିଥାଏ। ଯଦି ଦେହୀମାନେ ଅସୀମ ଓ ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ତେବେ ସେମାନେ ଉପରେ କୌଣସି ନିୟମ ନଥାନ୍ତା—କିନ୍ତୁ ଏହା ଏପରି ନୁହଁ। ଯଦି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା ବସ୍ତୁ ଅଜନ୍ମା ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ତେବେ ତାହାକୁ ଛାଡ଼ି ଦେବା ଛାଡ଼ା ନିୟନ୍ତା ରହିଯିବେ, ଯେପରି ସମସ୍ତ ଏକ ହେବାକୁ ମନେ କରାଯିବ; ଏହି ଦୃଷ୍ଟିକୋଣକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଅବିବେକ। ପ୍ରକୃତି ଓ ପୁରୁଷ ଉଭୟଙ୍କର ସତ୍ୟ ମୂଳ ନାହିଁ, କାରଣ ଉଭୟ ଅଜନ୍ମା; ତାଙ୍କର ସଂଯୋଗରୁ ଉପଜିଥିବା ବସ୍ତୁ ଅସ୍ଥିର, ଜଳରେ ଫୁଲିଥିବା ବୁଲିବୁଲି ଭଳି। ହେ ପରମେଶ୍ୱର, ତୁମେ ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ନାମ ଓ ଗୁଣ ଲୟ ହୁଅନ୍ତି, ଯେପରି ନଦୀମାନେ ସମସ୍ତ ରସ ନେଇ ସାଗରରେ ମିଶିଯାନ୍ତି। ମାନବମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ତୁମର ମାୟାର ଗଭୀର ମୋହକୁ ଚିହ୍ନି, ତୁମେ ସମସ୍ତର ମୂଳ ଭାବେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଭକ୍ତିରେ ସଦା ଅଭିବୃଦ୍ଧି କରନ୍ତି। ତୁମେ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଏହି ସଂସାର ଭୟ କିପରି ରହିପାରିବ? କାରଣ ତୁମର କ୍ଷୁଦ୍ର କ୍ରୋଧ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଆଶ୍ରୟ ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ଭୟ ଦେଇଥାଏ। ଏଠି ଯେଉଁମାନେ ଅଶାନ୍ତ ମନକୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ପ୍ରାଣ ଦ୍ୱାରା ଜୋର କରି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଗୁରୁଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମକୁ ଅବହେଳା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ନିୟତା ବିନା ବ୍ୟବସାୟୀ ଭଳି ଅନେକ ଦୁଃଖ ଭୋଗନ୍ତି। ତୁମେ ରହିଥିବା ବେଳେ, ଲୋକମାନେ ନିଜ ବନ୍ଧୁ, ସନ୍ତାନ, ନିଜ ଆତ୍ମା, ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଧନ, ଘର, ରଥ ଉପରେ କ’ଣ ଆଶ୍ରୟ ରଖିବେ? ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଜ୍ଞାନ ନାହିଁ, ସେମାନେ ଭୋଗାସ୍ପଦ ଆଶାରେ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଅଂଶ ହାରାଇ, ନିଜ ସ୍ୱାମୀତ୍ୱ ହରାଇ ଦୁଃଖିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ଭୂମିରେ, ଯେଉଁ ମୁନିମାନେ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଓ ଧାମ ଦର୍ଶନ କରି, ହୃଦୟକୁ ତୁମର ପାଦପଦ୍ମର ଜଳରେ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି, ଏବଂ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ତୁମେ ନିତ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଭାବେ ମନକୁ ନିବେଶ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁନି ସେମାନଙ୍କୁ ନିଜ ତତ୍ତ୍ୱରୁ ବଞ୍ଚିତ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ। ଯଦି କେହି କହେ, ‘ଏହି ବସ୍ତୁ ଅସ୍ତିତ୍ୱରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ’, ତେବେ ଏହି ତର୍କ ଦୃଢ଼ ନୁହଁନ୍ତି, କାରଣ ଏହା କେବେ କେବେ ମିଥ୍ୟା ଓ ବିରୋଧାଭାସୀ।