ଏକ ସମୟର କଥା, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଶ୍ୱେତଦ୍ୱୀପକୁ ଯାଇ ତାହାଁର ନାଥଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିଥିଲ, ସେଠାରେ ବେଦମାନେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିଲେ । ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ବିଷୟରେ ଗଭୀର ଚର୍ଚ୍ଚା ହେଇଥିଲା, ଏବଂ ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ସେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଥିଲା, ଯାହାକୁ ଆଜି ତୁମେ ମୋତେ ପଚାରିଛ । ସେଠାରେ ଯେଉଁ ମହାପୁରୁଷମାନେ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଶିକ୍ଷା, ତପସ୍ୟା, ଆଚରଣରେ ସମାନ ଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କର ସମାନ ଧନ, ଶତ୍ରୁ ଓ ବନ୍ଧୁ ଥିଲା । କେହି ତତ୍ତ୍ୱକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରୁଥିଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଏହାକୁ ଗଭୀର ଭାବେ ଶୁଣୁଥିଲେ । ସେଠାରେ ଶ୍ରୀ ସନନ୍ଦନ କହିଲେ— “ସୃଷ୍ଟିକୁ ନିଜ ଶକ୍ତି ସହିତ ଆତ୍ମସାତ କରି, ସେ ନିଦ୍ରାସ୍ଥ ଥିଲେ । ସମୟ ଶେଷରେ ବେଦମାନେ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତେଜିତ କଲେ, ଯେପରି ବର୍ଣ୍ଣକାରମାନେ ସକାଳେ ରାଜାଙ୍କୁ ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ଜଗାଇଥାନ୍ତି, ସେପରି ବେଦମାନେ ଉତ୍ତମ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଜଗାଇଲେ ।” ବେଦମାନେ କହିଲେ— “ଜୟ! ଜୟ! ହେ ଅଜନ୍ମ, ଅଜୟ, ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଲାଗିଥିବା ଦୋଷକୁ ଦୂର କର । ତୁମେ ନିଜ ସ୍ୱରୂପରେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ଆଶ୍ରୟ । ଅପ୍ରକଟ ଓ ପ୍ରକଟ ଜଗତର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ଉଦ୍ଭାବକ ତୁମେ; ବେଦମାନେ ତୁମ ପଛରେ ଚାଲିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ତୁମ ଅପାର ଚେଷ୍ଟାରେ ସେମାନେ ପହଞ୍ଚିପାରନ୍ତି ନାହିଁ ।” “ଏହି ବିଶାଳ ଜଗତ ଦୃଶ୍ୟମାନ ଥିବା ସତ୍ୟ ମନ୍ୟାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରଜ୍ଞାନ ଲୋକେ ଏହାକୁ ଅସାର ଭାବେ ବୁଝନ୍ତି, ଯେପରି ମାଟିର ରୂପାନ୍ତର ମାଟିରେ ଥାଏ, ନାହିଁ ତାହାର ରୂପାନ୍ତରରେ । ଏହିପରି, ମୁନିମାନେ ତାଙ୍କର ମନ, ବାଣୀ, କ୍ରିୟା ସବୁ ତୁମେ ଉପରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କରନ୍ତି । ତେଣୁ, ମଣିଷଙ୍କର ଚିହ୍ନ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଅସତ୍ୟ ନୁହେଁ କି?” “ତିନି ଲୋକରେ ନାଥ, ତୁମ କଥାର ଅମୃତ ସାଗରରେ ନିମଗ୍ନ ହୋଇ, ଜେଉଁ ମୁନିମାନେ ତପସ୍ୟାକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କ’ଣ ଅଧିକ ଅଛି? ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ଓ କାଳ ତ୍ୟାଗ କରି ତୁମ ପଦେ ନିବାସ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ।” “ଯେପରି ପ୍ରାଣବାୟୁ ଦେହକୁ ଧାରଣ କରି ତୁମ ଇଚ୍ଛାକୁ ଅନୁସରଣ କରେ, ସେପରି ପଞ୍ଚମହାଭୂତ ତୁମ କୃପାରେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ । ଅନ୍ନ ଆଦି ତୁମ ମାନ୍ୟତାର ରୂପ, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ସତ୍ୟ-ଅସତ୍ୟ ଉଭୟରୁ ପରେ; ଯାହା ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ, ତାହା ତୁମ ଅମୃତ ସ୍ୱରୂପ ।” “ଯେଉଁମାନେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୃଷ୍ଟି ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ହୃଦୟକୁ ଧ୍ୟାନର ପଥ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ତାହାର ଭିତର ଅନ୍ତରାକାଶକୁ ଉପାୟ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି । ଏଠାରୁ, ହେ ଅନନ୍ତ, ତୁମ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧାମ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଦେଖାଯାଏ; ଯେଉଁମାନେ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁର ମୁଖକୁ ପୁନଃ ନ ପଡନ୍ତି ।” “ତୁମେ ନିଜେ ନିଜେ ବିଭିନ୍ନ ଅଦ୍ଭୁତ ଗର୍ଭରେ କାରଣ ଭାବେ ପ୍ରବେଶ କର, କାର୍ଯ୍ୟାନୁସାରେ ଅନେକ ରୂପରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଅ । କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ଦୂଷିତ ଅଭିମାନ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସମ ଭାବେ ତୁମ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧାମକୁ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି; ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଭିନ୍ନତା ତ୍ୟାଗ କରି, ତୁମେ ଯେଉଁଠାରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ରସ ଅଟୁଟ ଅଛି, ସେଠିକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି ।” “ଏହି ଦେହରେ, ଯାହା ତୁମ ନିଜ ସୃଷ୍ଟି, ଭିତର ବାହାର ଦୁଇଁଠି ତୁମକୁ ପୁରୁଷ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ଧାରକ ଭାବେ କୁହାଯାଏ । ଏପରି, ମୁନିମାନେ ମଣିଷର ପଥ ଓ ବେଦର ଶେଷକୁ ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ତୁମ ପାଦକୁ ପୃଥିବୀରେ ପୂଜନ୍ତି, ଏବଂ ତୁମେ ଉପରେ ଆସ୍ଥା ରଖନ୍ତି ।” “କେତେକ ଲୋକ ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ ଅନେକ କଷ୍ଟ ଅଛି, ତଥାପି ସେମାନେ ମୋକ୍ଷ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ । ସେମାନେ ଘର ତ୍ୟାଗ କରି, ହଂସସଦୃଶ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ସଂଗରେ ତୁମ ପଦପଦ୍ମରେ ନିବାସ କରି, ଅନ୍ୟ କିଛି ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ ।” “ଏହି ଦେହୀ ଜନମାଧାରୀମାନେ ତୁମ ପଥକୁ ଅନୁସରଣ କରି, ବନ୍ଧୁ, ମିତ୍ର ଓ ପ୍ରିୟଜନ ସହ ଚାଲିଥାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ତୁମେ ନିଜ ହିତେଷୀ ଓ ଆତ୍ମାରେ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ପାଆନ୍ତି । ଦୁଃଖର ବିଷୟ ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟଥା ଉପାସନା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଭାରୀ ଦେହ ଧାରଣ କରି, ଦୁଃଖରେ ଘୁଞ୍ଚିଯାନ୍ତି ।” “ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ପ୍ରାଣ, ମନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଦୃଢ଼ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରି, ହୃଦୟରେ ତୁମେ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ସ୍ମୃତି ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି । ଯେପରି ନାଗରାଜଙ୍କ ଅଙ୍ଗରେ ମନ ଲଗାଇଥିବା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ, ଆମେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପଦପଦ୍ମର ଅମୃତ ତାତ୍ତ୍ୱିକ ରସ ଉପଭୋଗ କରି ଏକା ହୋଇଯାଉଛୁ ।” “ଏଠାରେ କିଏ ତାଙ୍କର ଆଦି, ଅନ୍ତ, ଓ ଚର୍ଯ୍ୟାକୁ ଜାଣିପାରିବ? ଯାହାଠାରୁ ସେଯିଏ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଯାହାଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେଉଁଠି ସେ ନ ଅସ୍ତି, ନ ନାସ୍ତି, ନ ଉଭୟ; ସେ ସମୟରେ ଅପ୍ରାପ୍ୟ । ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ କୌଣସି ଶାସ୍ତ୍ର ତାଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚିପାରେ ନାହିଁ ।” “ଯେଉଁମାନେ ଆତ୍ମା ଜନ୍ମ ନେଉଛି, ମରୁଛି, କିମ୍ବା ଦେହରୁ ଭିନ୍ନ କୁହନ୍ତି, ସେମାନେ ଅବିବେକୀ, ମାୟିକ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅଟୁଟ । ସତ୍ତ୍ୱ, ରଜ, ତମ ଗୁଣରେ ପୁରୁଷ ଗଢ଼ାଯାଇଛି ବୋଲି ଭାବିବା ଅଜ୍ଞାନ; ତୁମେ ଓ ତୁମେ ଉପରେ ଏହି ଭେଦ ନାହିଁ ।” “ଯେପରି ସୁନା ନାନା ଆକୃତିରେ ଦେଖାଯାଏ, ତଥାପି ତାହାର ସ୍ୱରୂପ ଜାଣିଥିବା ଲୋକ ଏହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେପରି ଆତ୍ମାଜ୍ଞାନୀମାନେ ସମସ୍ତ କୁ ନିଜ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି, ଏବଂ ତୁମେ ସମସ୍ତ ରୂପରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ।” “ଯେଉଁମାନେ ତୁମ ସଙ୍ଗୀ ଭାବେ ଘୁଞ୍ଚିଯାନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଭୂତର ଆଶ୍ରୟ ଭାବେ ଅଭୟରେ ମୃତ୍ୟୁ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଚାଲିଯାନ୍ତି । ତୁମେ ଦେବତାମାନେ କୁ ଗୋପାଳକ ଗାଏ ଭଳି ଏକତ୍ର କର, ଯେଉଁମାନେ ତୁମ ସହ ମିତ୍ରତା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ ।” “ତୁମେ କୌଣସି କ୍ରିୟା ଚାଲାଉନ୍ତି ନାହିଁ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଚଳନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ଧାରକ । ଦେବତାମାନେ ତୁମେ ଉପରେ ସମାନ ଭାବେ ସେବା କରନ୍ତି, ଯେପରି ହସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ । ଜଗତ୍ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାମାନେ ତୁମ ଆଞ୍ଜଳିରେ ଭୟଭିତ ହୋଇ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି ।