ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏକ ଦିନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି କହିଲେ, “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ମୋ ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ରଖି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କର। ଏହି ପ୍ରକାର ପୂଜା କଲେ ମୋତେ ସତ୍ୟସ୍ୱରୂପରେ ପୂଜା କରାଯାଏ, ଅନ୍ୟଥା ଅନେକ ଧନ-ସମ୍ପଦ ଦେଇଥିଲେ ବି ମୋ ପୂଜା ସଫଳ ହୁଏ ନାହିଁ।” ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ପାଇ ମିଥିଳାର ରାଜା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ନିଜ ଆତ୍ମା ସ୍ୱରୂପ ଭାବି ପୂଜା କଲେ ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗତିକୁ ଲାଭ କଲେ। ଏପରେ, ଭକ୍ତିରେ ଏବଂ ଭକ୍ତମାନେ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରେମଶୀଳ ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ସେଠାରେ ଅନେକ ଦିନ ରହି ନିଜ ଉପଦେଶ ଦେଇ ପୁନି ଦ୍ୱାରକାକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏହିପରି ଦ୍ୱିତୀୟ ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ଛଏଠିଅଠଠିଏଠି ଅଧ୍ୟାୟ ‘ଶ୍ରୁତଦେବଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ’ ଏଠି ସମାପ୍ତ ହୁଏ। ଏହାପରେ ପରୀକ୍ଷିତ ରାଜା ଶୁକଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ଅବ୍ୟକ୍ତ ଓ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ୱରୂପରେ, ଗୁଣମୟ ବେଦମାନେ କିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି? ସେଉଁଠି ତ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ନାହିଁ, ତେଣୁ ବେଦମାନେ କେମିତି ତାଙ୍କୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତି?” ଶୁକଦେବ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ପ୍ରଭୁ ଏହି ଜଗତର ଜୀବମାନେ ପାଇଁ ବୁଦ୍ଧି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ମନ ଓ ପ୍ରାଣ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ—ବିଷୟ, ଲୋକ, ଆତ୍ମା ଓ ଅନାସକ୍ତି ପାଇଁ। ଏହି ବ୍ରହ୍ମ ଉପନିଷଦ ପ୍ରାଚୀନ ଋଷିମାନେ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଏହାକୁ ଯିଏ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଗ୍ରହଣ କରେ, ସେଉଁଠି କିଛି ନଥିଲେ ବି ମଙ୍ଗଳ ଲାଭ କରେ। ଏଠି ମୁଁ ତୁମକୁ ନାରାୟଣ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଏକ ଶ୍ଲୋକ ଓ ନାରଦ ଓ ନାରାୟଣ ମୁନିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘଟିଥିବା ସଂବାଦ କହିବି। ଏକଥର ନାରଦ, ଯିଏ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ, ସେ ନାରାୟଣ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ। ଏହି ନାରାୟଣ ଋଷି ଭାରତ ଭୂମିରେ ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଯୁଗାରମ୍ଭରୁ ଧର୍ମ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଶାନ୍ତି ସହିତ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ। ସେଠି କଳାପ ଗ୍ରାମର ଅନେକ ଋଷି ଘେରି ରହିଥିଲେ। ନାରଦ ପ୍ରଣାମ କରି ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ତେବେ, ଅନେକ ଋଷିମାନେ ଶୁଣୁଥିବାବେଳେ ପ୍ରଭୁ ଏହି ବ୍ରହ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱ ଉପଦେଶ କଲେ, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ଜନଲୋକର ବାସିନ୍ଦାମାନେ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ପ୍ରଭୁ କହିଲେ, “ଏକଥର ଜନଲୋକରେ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁଙ୍କ ବଂଶଜମାନେ ବ୍ରହ୍ମ-ୟଜ୍ଞ କରୁଥିଲେ, ସେଉଁଠି ମନସ୍ପୁତ ପବିତ୍ର ଋଷିମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଶ୍ୱେତଦ୍ୱୀପକୁ ତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲା, ସେଉଁଠି ବେଦ ନିବାସ କରେ, ଏବଂ ସେଉଁଠି ଏହି ବ୍ରହ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱ ଉପରେ ଚର୍ଚ୍ଚା ହେଲା, ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଲା, ଯାହା ତୁମେ ଏବେ ମୋତେ ପଚାରିଛ। ସେଉଁଠି ସମସ୍ତେ ଜ୍ଞାନ, ତପ, ଆଚରଣରେ ସମାନ, ସମାନ ଧନ, ଶତ୍ରୁ, ମିତ୍ର ଥିଲେ; କିଛି ଉପଦେଶ ଦେଉଥିଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଶୁଣୁଥିଲେ। ସେଠି ସନନ୍ଦନ କହିଲେ, “ସୃଷ୍ଟିକୁ ନିଜେ ଶୋଷିବା ପରେ, ସେ ନିଜ ଶକ୍ତିମାନେ ସହିତ ଶୟନ କରିଥିଲେ। ତାପରେ ବେଦମାନେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଜଗାଇଲେ, ଯେପରି ବାର୍ଦ୍ଦମାନେ ସକାଳେ ରାଜାଙ୍କୁ ଗୀତ ଗାଇ ଜଗାନ୍ତି, ସେପରି ଚରଣସେବକମାନେ ଉତ୍ତମ ସ୍ତୁତି ଦେଇ ଜଗାଇଲେ।” ବେଦମାନେ କହିଲେ, “ଜୟ, ଜୟ! ହେ ଅଜନ୍ମା, ଅଜୟ, ଗୁଣଦ୍ୱାରା ଆସିଥିବା ଦୋଷକୁ ଛାଡ଼। ତୁମେ ସ୍ୱୟଂସିଦ୍ଧ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ତୁମେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ। ଅବ୍ୟକ୍ତ ଓ ବ୍ୟକ୍ତ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ଉଦ୍ଭାବକ ତୁମେ, ବେଦମାନେ ତୁମର ପଛେ ପଛେ ଚଲିଥିଲେ ବି, ତୁମେ ନିଜ ମାୟାରେ ଚଳିଲେ ବେଦମାନେ ତୁମକୁ ଧରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।” “ଏହି ବିଶ୍ୱ ବଡ଼ ଦୃଶ୍ୟମାନ ଥିଲେ ବି, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହାକୁ ଅସାର ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି, କାରଣ ମାଟିର ଘଡ଼ା, ଦେଉଳ ଭିତରେ ଯେପରି ବଦଳ ହୁଏ, ମାଟି ତ ଏକେ, ଏହି ବିଶ୍ୱ ତୁମେ। ଏହିପରି ମନୁଷ୍ୟର ପଦଚିହ୍ନ ବି ଅସତ୍ୟ। ତେଣୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମନ, ବାଣୀ, କାର୍ଯ୍ୟ ସବୁ ତୁମେ ଉପରେ ନିବେଶ କରନ୍ତି।” “ତୁମର ଚରିତ୍ରାମୃତ ଶ୍ରବଣ କରି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସମସ୍ତ ତପସ୍ୟା ଛାଡିଦିଅନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ତୁମେ ଧାମରେ ନିର୍ମଳ ହୃଦୟ ସହ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ଅକ୍ଷୟ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।” “ଯେପରି ପ୍ରାଣବାୟୁ ଦେହକୁ ଧାରଣ କରେ, ତୁମେ ଇଚ୍ଛା କଲେ ମହାଭୂତମାନେ, ଅଗ୍ନି ଆଦି ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଖାଦ୍ୟ ଆଦି ଦେହ ତୁମର ମନିଫେଷ୍ଟେସନ୍, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ସଦା ନିର୍ଗୁଣ ଓ ଅମୃତ।” “ଅଲ୍ପ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ଯେଉଁମାନେ ହୃଦୟର ସୂକ୍ଷ୍ମ ମାର୍ଗରେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ସେଉଁଠି ତୁମର ପରମ ଧାମ ଉପରେ ଉଠିଆସେ। ସେଉଁଠି ପହଞ୍ଚିଲେ ମୃତ୍ୟୁରେ ପୁଣି ପଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ।” “ତୁମେ ବିଭିନ୍ନ ଅଦ୍ଭୁତ ଯୋନିରେ କାରଣ ସ୍ୱରୂପେ ପ୍ରବେଶ କର, ଅଗ୍ନି ପ୍ରଭା ପରି ଅନେକ ରୂପେ ଦେଖାଯାଉଛ। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ଅଭିମାନ ଛାଡ଼ି ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟରେ ତୁମେ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତୁମର ପରମ ଧାମ ଉପଲବ୍ଧ କରନ୍ତି।” “ଏହି ଦେହ ତୁମର ନିଜ ସୃଷ୍ଟି, ଭିତରେ ବାହାରେ ତୁମେ ପୁରୁଷ ଭାବେ ବିରାଜିତ। ଏହି ଜଗତ ଓ ବେଦର ଶେଷ ଅନ୍ତ ଦେଖି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତୁମର ପାଦପଦ୍ମକୁ ଭଜନ୍ତି।” “କେହି କେବଳ ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ। କିନ୍ତୁ ତୁମର ଚରିତ୍ରାମୃତ ସାଗରରେ ତରିବା ଯୋଗୁ ମୁକ୍ତି ଚାହନ୍ତି ନାହିଁ, ତୁମର ଭକ୍ତଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ରହିବାକୁ ଚାହନ୍ତି।” “ଏହି ଜୀବମାନେ ନିଜ ଜନ, ବନ୍ଧୁ, ପ୍ରିୟ ଭାବି ଚଳିଥିଲେ ବି, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ପ୍ରତି ମୁହଁ ଦେଇଥାନ୍ତି, ତାଙ୍କର ସକଳ କାମନା ପୂରଣ ହୁଏ। ଯେଉଁମାନେ ଭ୍ରମିତ ମନେ ଅନ୍ୟ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁଃଖ ଭୋଗନ୍ତି।” “ଯେଉଁ ଋଷିମାନେ ପ୍ରାଣ, ମନ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ହୃଦୟରେ ତୁମକୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ବି ସ୍ମୃତି ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅ। ନାଗରାଜଙ୍କ ସ୍ନେହରେ ମହିଳାମାନେ, ଆମେ ବି ତୁମର ଚରଣାମୃତ ଆସ୍ୱାଦ କରି ସମାନ ହେଉଛୁ।” “ଏଠି କିଏ ତୁମର ଆରମ୍ଭ, ଶେଷ, କିମ୍ବା ଚର୍ୟାକୁ ଜାଣେ? ଯାହାଠାରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଉତ୍ପନ୍ନ, ଦେବତାମାନେ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେ ନା ଅସ୍ତି, ନା ନାସ୍ତି, ନା ଉଭୟ, ସେ ସମୟ ଅତୀତ। ସେ ଶୟନ କଲେ କୌଣସି ଶାସ୍ତ୍ର ତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରେ ନାହିଁ।