ମିଥିଳାର ରାଜା ଜନକଙ୍କ ଆମନ୍ତ୍ରଣରେ, ଜଗତର ଉତ୍ପତ୍ତିକାରୀ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ମିଥିଳାରେ ଅବସ୍ଥାନ କରିଲେ, ଶହରର ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ହେଲେ, ଶୁଭତା ଆସିଲା। ଏହି ଦିନ, ଶ୍ରୁତଦେବ ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଇ, ଅଚ୍ୟୁତ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ, ଏବଂ ଜନକଙ୍କ ଭଳି ଅଗ୍ରସ୍ଥାନ ଦେଲେ। ଶ୍ରୁତଦେବ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ନୃତ୍ୟ କରିଲେ, ତାଙ୍କ ଚାଦର ଉଡ଼ୁଇଲା। ସମ୍ମାନରେ, ଶ୍ରୁତଦେବ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସହିତ ଗ୍ରାସ ଓ ମହିଷ ଚର୍ମରେ ବସାଇଲେ, ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କ ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ କରି ଅତିଥିସେବା କଲେ। ଏହି ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଳନ ଜଳରେ, ଶ୍ରୁତଦେବ ତାଙ୍କ ପରିବାର ଓ ଘରବାସୀମାନେ ନିଜେ ମାନ୍ୟ ଅଭିଷେକ କଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଇ ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ପରେ, ଶ୍ରୁତଦେବ ଫଳ, ଶୁଭ ମୂଳ, ପବିତ୍ର ଜଳ, ମାଟି, ଗୋଦ୍ଧି, ତୁଳସୀ, ଦର୍ବା ଓ ପଦ୍ମ ଦେଇ ଶୁଭ କ୍ରିୟା କଲେ, ଯାହା ଉତ୍ତମତା ବଢ଼ାଏ ଓ ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରେ। ଏହି ଦିନ ଶ୍ରୁତଦେବ ଚିନ୍ତା କଲେ — “ଘରସ୍ଥ ଜୀବନର ଅନ୍ଧ ଗର୍ତ୍ତରେ ପଡ଼ି ମୁଁ କିପରି ଏହି ଦିବ୍ୟ ଦର୍ଶନ ପାଇଲି? କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଦଧୂଳି ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଏବଂ ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କ ଗୃହର ଶ୍ରୀ?” ଅତିଥିମାନେ ବସି ଗଲାପରେ, ଶ୍ରୁତଦେବ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ, ଶିଶୁ, ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସହିତ ଆସି ଅତିଥିମାନଙ୍କ ପାଦସ୍ପର୍ଶ କଲେ। ଶ୍ରୁତଦେବ ଭାବଗଭୀର ଭାବେ କହିଲେ — “ଆଜି, ସର୍ବୋତ୍ତମ ପୁରୁଷ, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଏହି ଜଗତ ସୃଷ୍ଟି କରି, ନିଜ ଅସ୍ତିତ୍ୱରେ ଏହି ଜଗତରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଥମ ଥର ଦେଖୁ ନାହିଁ। ଏକ ମନୁଷ୍ୟ ଏକ ସ୍ୱପ୍ନ ଜଗତ ସୃଷ୍ଟି କରି ଏହି ସ୍ୱପ୍ନରେ ପ୍ରବେଶ କରେ, କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି। ଯେଉଁମାନେ ଶୁଣନ୍ତି, କହନ୍ତି, ପୂଜନ୍ତି, ନମନ୍ତି ଓ ଏକାଗ୍ର ଭାବେ ଆଲୋଚନା କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପବିତ୍ର ହୃଦୟରେ ଆପଣ ନିଜେ ପ୍ରକାଶ ପାନ୍ତି। ହୃଦୟରେ ରହି ଆପଣ କାର୍ଯ୍ୟରେ ମନ ଭ୍ରଷ୍ଟ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଦୂରେ ରହନ୍ତି, ଏବଂ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଅଗ୍ରହ୍ୟ ହୋଇ ମୂଳଭୂତ ଗୁଣରେ ଆସକ୍ତ ଲୋକମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଧରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଆପଣ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଆତ୍ମା, ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ତତ୍ତ୍ୱର ଜ୍ଞାତା, ଆତ୍ମାରୁ ଉପରେ, ମୃତ୍ୟୁରୁ ଆତ୍ମାକୁ ବିଭାଜିତ କରନ୍ତି, କାରଣ ଓ ଅକାରଣ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ନିଜ ମାୟାରେ ଦୃଷ୍ଟି ଲୁଚାନ୍ତି। ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁ। ଏହିପରି, ମହାପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଆମ ସେବକମାନେ, ଆପଣଙ୍କ ନିକଟରେ କଣ କରିବା ଉଚିତ? ଲୋକମାନଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଦୁଃଖ — ଆପଣ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗମ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି।” ଏପରି ଶ୍ରୁତଦେବଙ୍କ ଉପସ୍ଥାପନା ଶୁଣି, ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ, ଯେଉଁମାନେ ନମନ୍ତି ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ହାତ ଧରି ହସି କହିଲେ — “ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ଋଷିମାନେ ତୁମ ଭଲର ପାଇଁ ଆସିଛନ୍ତି; ସେମାନେ ମୋ ସହିତ ବିଶ୍ୱରେ ଘୂରି ନିଜ ପାଦଧୂଳିରେ ବିଶ୍ୱକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି। ଦେବ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଓ ତୀର୍ଥ ଦ୍ରଷ୍ଟି, ସ୍ପର୍ଶ, ଓ ପୂଜାରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟରେ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତୁରନ୍ତ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଜୀବମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜନ୍ମରେ ଉତ୍ତମ, ତାପ, ଜ୍ଞାନ, ସନ୍ତୋଷ ଓ ମୋ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ରହିଲେ ଅତି ଉତ୍ତମ। ଏହି ଚତୁର୍ଭୁଜ ରୂପ ମୋତେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରଭୃତି ଉତ୍ତମ ନୁହଁନ୍ତି; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସମସ୍ତ ବେଦର ମୂର୍ତ୍ତି, ଏବଂ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦେବତାର ମୂର୍ତ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, ଇର୍ଷ୍ୟାପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅସମ୍ମାନିତ, ମୋ, ଗୁରୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ କେବଳ ମୂର୍ତ୍ତି ଭାବି ବନ୍ଦନା କରନ୍ତି। ଏହି ବିଶ୍ୱରେ ଚଳିତ ଓ ଅଚଳ ଯାହା ଅଛି, ଏବଂ ସମସ୍ତ କାରଣ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କ ମନରେ ମୋ ରୂପ ଭାବିବା। ଏହିପରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ମୋ ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପୂଜା କର; ଏଭଳି ପୂଜାରେ ମୁଁ ପୂଜିତ ହେଉଛି, ଅନ୍ୟଥା ଅନେକ ଧନ-ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଦେଇ ପୂଜିଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ପୂଜିତ ହେଉନି।” ଭଗବାନଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ମିଥିଳାର ରାଜା ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣ ସହିତ ସ୍ୱଯଂ ଆତ୍ମା ଭାବି ପୂଜା କଲେ, ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗତି ପାଇଲେ। ଏହିପରି, ଭକ୍ତମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିରେ ନିରତ ଭଗବାନ, ଠିକ୍ ପଥ ଦେଇ ମିଥିଳାରେ ରହି, ପୁନଃ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏଠାରେ ଅଠାଉଁଠି ଅଧ୍ୟାୟ, 'ଶ୍ରୁତଦେବଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ', ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣର ଦ୍ୱିତୀୟ ଦଶମ ଷଡ଼ଉଁ ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ ହେଲା। ଏବେ, ପରିକ୍ଷିତ ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ — “ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅବ୍ୟକ୍ତ ଓ ଅନିର୍ବଚନୀୟ ବ୍ରହ୍ମ ଉପରେ, ଗୁଣ ଆଧାରିତ ବେଦମାନେ କିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି? ଯାହା ତାତ୍ତ୍ୱିକ ଭାବେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଓ ଅନସ୍ତିତ୍ୱ ଉପରେ ଅତିକ୍ରମ କରିଥାଏ।” ଶୁକଦେବ କହିଲେ — “ଭଗବାନ ଜୀବମାନଙ୍କ ବୁଦ୍ଧି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ମନ ଓ ପ୍ରାଣ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି — ଇନ୍ଦ୍ରିୟବିଷୟ, ଲୋକ ଉପଯୋଗ, ଆତ୍ମା ଓ ଅସଙ୍ଗତା ପାଇଁ। ଏହି ଉପନିଷଦ ପ୍ରାଚୀନ ଋଷିମାନେ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ଏହାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ନିର୍ଧନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମଙ୍ଗଳ ହୁଏ। ଏଠି, ମୁଁ ତୁମକୁ ନାରାୟଣ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ଲୋକ ଓ ନାରଦ-ନାରାୟଣ ମହାସାଧୁଙ୍କ ଆଲୋଚନା କହିବି। ଏକ ଦିନ, ଭଗବାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ନାରଦ ମହାମୁନି ବିଶ୍ୱରେ ଘୂରି, ନାରାୟଣ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଚିରଯୁବନ ମହାସାଧୁଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ। ଭାରତ ଭୂମିରେ, ଲୋକମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଓ ଶୁଭ ପାଇଁ, ଆଦିକାଳରୁ ଧର୍ମ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଶାନ୍ତିରେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ଏହି ଋଷି, କଳାପ ଗ୍ରାମର ଋଷିମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିଲେ। ନାରଦ ନମସ୍କାର କରି, ପ୍ରଶ୍ନ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ। ଭଗବାନ ନାରାୟଣ ଏହି ଋଷିମାନେ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରାଚୀନ ଜନଲୋକ ନିବାସୀମାନେ ଧାରଣ କରିଥିବା ବ୍ରହ୍ମ ଉପଦେଶ କହିଲେ। ଶ୍ରୀ ନାରାୟଣ କହିଲେ — “ଏକ ଦିନ, ଜନଲୋକରେ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁ ଉତ୍ପତ୍ତି ଶ୍ରେଣୀରେ ବ୍ରହ୍ମ ଯଜ୍ଞ ହେଉଥିଲା; ଏଠି, ମନସ୍ ଉତ୍ପନ୍ନ ଋଷିମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ନିର୍ଯୋଗୀ ଥିଲେ।