ନନ୍ଦ, ଗୋପଗଣ ଓ ଗୋପିମାନେ, ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କର ପଦପଦ୍ମରେ ମନ ଲଗାଇଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ମନରୁ ବାହାରିବାକୁ ସମର୍ଥ ହେଲେ ନାହିଁ; ଏହିପରି ଭାବରେ ସେମାନେ ମଥୁରାକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ତାଙ୍କର ଆତ୍ମୀୟମାନେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବା ପରେ, ବୃଷ୍ଣିଗଣ, ଯେଉଁମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେବତାରୂପେ ମନେ ପକାଇଥିଲେ, ବର୍ଷା ଋତୁ ଆସିବାକୁ ଦେଖି, ପୁଣି ଦ୍ୱାରକାକୁ ଫେରିଗଲେ। ସେମାନେ ଦ୍ୱାରକାର ଲୋକମାନେଙ୍କୁ ଯାଦୁବଂଶୀ ଦେବମାନେଙ୍କର ବଡ଼ ଉତ୍ସବ, ଯାତ୍ରା ସମୟରେ ହୋଇଥିବା ମିଳନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଘଟଣା ବିଷୟରେ କଥା କହିଲେ। ଏହିପରି ଦଶମ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣର ଦ୍ୱିତୀୟ ଅର୍ଦ୍ଧର ଚଉଉଁଠି ଅଧ୍ୟାୟ, "ତୀର୍ଥ ବିବର୍ଣ୍ନନ" ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ ହେଲା। ଏହା ପରେ, ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆମେ ଚାହୁଁଛୁ ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଭଉଣୀ ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ—ଅର୍ଜୁନ କିପରି ତାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ, ଏବଂ ସେ କିପରି ମୋ ଠାକୁରମା ହେଲେ?" ଶୁକଦେବ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରିବା ସମୟରେ, ଅର୍ଜୁନ ପୃଥିବୀରେ ଭ୍ରମଣ କରି ପ୍ରଭାସକୁ ଆସିଲେ, ଏଠାରେ ସେ ତାଙ୍କର ମାମାଘରର ଭଉଣୀ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଲେ। କିଛି ଲୋକ କହିଲେ ରାମ ତାଙ୍କୁ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଦେବେ, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟମାନେ ଏହାକୁ ଅସ୍ବୀକାର କଲେ; ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କୁ ଚାହି, ତ୍ରିଦଣ୍ଡୀ ସନ୍ନ୍ୟାସୀର ରୂପ ଧରି ଦ୍ୱାରକାକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ, ନିଜ କାମନା ପୂରଣ କରିବାକୁ, କିଛି ମାସ ରହିଲେ; ସେ ଦ୍ୱାରକାର ଲୋକମାନେ ଓ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବାରମ୍ବାର ଆଦର ପାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ରାମ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଚୟ କରି ପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏକ ଦିନ, ରାମ ତାଙ୍କୁ ଘରକୁ ନେଇ ଅତିଥିରୂପେ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ, ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଭୋଜନ ଦେଲେ, ଅର୍ଜୁନ ଭିକ୍ଷାରେ ଆସିଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲେ। ସେଠାରେ ଅର୍ଜୁନ ଏକ ଅତି ରୂପବତୀ କନ୍ୟାକୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ନାୟକମାନେଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିଥାଏ; ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଭାବରେ ଓ ଫୁଲିଥିବା ଚୋଖରେ ତାଙ୍କୁ ଲାଗିଗଲା। ସେଉଁଠି କନ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଅର୍ଜୁନକୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ଚୟନ କଲେ—ନାରୀମାନେ ପ୍ରକୃତିକ୍ରମରେ ଯେପରି ହୃଦୟ ଦେଇଥାନ୍ତି, ହସି ବସ୍ନା ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଓ ଦୃଷ୍ଟି ଅର୍ଜୁନପାଇଁ ଆକର୍ଷିତ ହେଲା। ଅର୍ଜୁନ, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରିବା ଓ ଚାହିବାରେ ଲାଗି, ଶାନ୍ତି ନପାଇଲେ; ତାଙ୍କର ମନ ଭାବରେ ବିଭ୍ରାନ୍ତ ହେଲା। ଏକ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ ଦିନ, ସେ ଚାରିଏଟ୍ରେ ବସି, କିଲାରୁ ବାହାରିଯିବାବେଳେ, ଅର୍ଜୁନ, ତାଙ୍କର ପିତାମାତା ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଅନୁମତିରେ, ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ ନେଲେ। ଚାରିଏଟ୍ରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ, ଧନୁଷ ଉଠାଇ, ଅର୍ଜୁନ ସେମାନେ ଅଟକାଇଥିବା ବୀରମାନେଙ୍କୁ ପଛେଇ ଦେଲେ, ନିଜ ଲୋକମାନେକୁ ସିଂହ ମାନେ ହରିଣମାନେକୁ ଭଗାଇ ଦେଇଥିବା ପରି ପଛେଇ ଦେଲେ। ଏହା ଶୁଣି, ରାମ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବାବେଳେ ବଡ଼ ସାଗର ମାନେ ଉତ୍ତେଜିତ ହୁଏ, ସେପରି ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲେ; କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣ, ତାଙ୍କର ପାଦ ଧରି, ମିତ୍ରମାନେ ସହିତ, ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ କଲେ। ବଳରାମ, ବିବାହରେ ଆନନ୍ଦ ଭରି, ଅନେକ ଉପହାର—ହାତୀ, ରଥ, ଘୋଡ଼ା, ଲୋକ ଓ ଜନାନୀ, ଏବଂ ବହୁ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଦେଲେ। ଶୁକଦେବ କହିଲେ: କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଭକ୍ତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ—ଶ୍ରୁତଦେବ, ଯିଏ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଏକାନ୍ତ ଭକ୍ତି କରିଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶାନ୍ତ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଏବଂ ଭୋଗରୁ ମୁକ୍ତ। ସେ ମିଥିଲାରେ ବିଦେହମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗୃହସ୍ଥ ରୂପେ ବସିଥିଲେ, ଯାହା ଯାତ୍ରା ସମୟରେ ମିଳିଥିଲା ତାହା ଗ୍ରହଣ କରି, ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସହଜରେ କରିଥିଲେ। ପ୍ରତିଦିନ, ସେ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଯାହା ମିଳିଥିଲା ତାହିଁ ନେଇ, ତାହିଁରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଉଚିତ କ୍ରିୟା କରିଥିଲେ। ଏହିପରି, ଏହି ଭୂମିର ଶାସକ ବହୁଳାଶ୍ୱ, ଏକ ମୈଥିଳ, ନମ୍ରତାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଦୁଇଜଣେ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଥିଲେ। ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ପ୍ରଭୁ ଦାରୁକା ଆଣିଥିବା ରଥରେ ଚଡ଼ି, ଋଷିମାନେ ସହିତ ବିଦେହମାନେ ଭୂମିକୁ ଗଲେ। ନାରଦ, ବାମଦେବ, ଅତ୍ରି, କୃଷ୍ଣ, ରାମ, ଅସିତ, ଅରୁଣି, ମୁଁ ଶୁକଦେବ, ବୃହସ୍ପତି, କଣ୍ବ, ମୈତ୍ରେୟ, ଚ୍ୟବନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ— ହେ ରାଜା, ଯେଉଁଠି ପ୍ରଭୁ ଯାଇଥିଲେ, ସେଠି ନାଗରିକ ଓ ଦେଶବାସୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଉପହାର ନେଇ ଆଗ୍ରହ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହମାନେ ସହିତ ଉଦୟ ହେବା ପରି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଆନର୍ତ, ଧନ୍ବ, କୁରୁ, ଜାଙ୍ଗଳ, କଙ୍କ, ମତ୍ସ୍ୟ, ପାଞ୍ଚାଳ, କୁନ୍ତି, ମଧୁ, କେକୟ, କୋଶଳ, ଅର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେଶର ଲୋକମାନେ, ତାଙ୍କର ପଦ୍ମପରି ମୁହଁକୁ ଦେଖି, ମଧୁର ହାସ୍ୟ ଓ କମଳ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅନ୍ତର ଭରି, ନିଜ ଚୋଖରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନେ ସମେତ। ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅନ୍ଧକାର ଦୃଷ୍ଟି ଦୂର ହୋଇଥିବା ଲୋକମାନେ, ତିନି ଜଗତର ଗୁରୁ ତାଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଓ ଦେହ ଦେଲେ; ଦେବ ଓ ମାନବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଗାଇଥିବା ଷ୍ଟୁତି ଶୁଣି, ଯାହା ଦିଗ୍ଦିଗନ୍ତରେ ପ୍ରସାରିତ, ଶୁଭ୍ର ଆକାଶ ପରି ଏବଂ ଦୁଃଖ ଦୂର କରେ, ପ୍ରଭୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ବିଦେହ ଭୂମିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଅଚ୍ୟୁତ ଆସିଥିବା ଶୁଣି, ନାଗରିକ ଓ ଦେଶବାସୀମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଉପହାର ନେଇ ଆଗ୍ରହ କରି ଆସିଲେ। ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଆନନ୍ଦରେ ଫୁଲିଗଲା, ସେମାନେ ହାତ ଜୋଡି ନମସ୍କାର କଲେ, ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କଲେ, ଯେଉଁମାନେକୁ ସେମାନେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେବଳ ଶୁଣିଥିଲେ। ବିଶ୍ୱର ଗୁରୁ ନିଜ ଆଶିର୍ବାଦ ପାଇଁ ଆସିଛନ୍ତି ବୋଲି ଭାବି, ମିଥିଲାର ରାଜା ଓ ଶ୍ରୁତଦେବ, ଦୁଇଜଣେ ପାଦପଦ୍ମରେ ପଡ଼ି ନମସ୍କାର କଲେ। ଦୁଇଜଣେ ହାତ ଜୋଡି, ଦାଶାର୍ହ (କୃଷ୍ଣ) ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଏକ ସମୟରେ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ। ପ୍ରଭୁ, ତାଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଅନୁସୂନ୍ଧାନ କରି, ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚାହି, ଦୁଇଜଣଙ୍କର ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏକ ଅନ୍ୟରୁ ଅଜ୍ଞାତ ରହି। ଜଣକ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମନ ଧାରଣ କରି, ଦୂରରୁ ଆସିଥିବା ଅତିଥିମାନେ—even ଅସଦାଚାରୀମାନେ—କୁ ଘରକୁ ନେଇ, ସ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନରେ ବସାଇ, ସେମାନଙ୍କୁ ଶୁଣିଲେ। ଭକ୍ତିରେ ଉତ୍କଟ ହୋଇ, ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦରେ ଭରି, ଚୋଖରେ ଲୁହ ଆସି, ପାଦପଦ୍ମରେ ପଡ଼ି, ପାଦ ଧୋଇ, ଏହି ପାଦପରିଷ୍କୃତ ଜଳ, ଯାହା ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରେ, ଗ୍ରହଣ କଲେ।