ଶ୍ରୀଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ— ଏପରି ଭାବେ, ଅନକଦୁନ୍ଦୁଭି ବସୁଦେବ ଆପଣଙ୍କର ହୃଦୟ ଭଲପାଇବାର ଅତିରିକ୍ତ ସ୍ନେହରେ ମୃଦୁ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ସେ ଗତ ଦିନର ସଖ୍ୟତାକୁ ସ୍ମରଣ କରି ଦୃଷ୍ଟି ଜଳରେ ଭିଜି ଅଶ୍ରୁପାତ କରିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଯଦୁବଂଶୀମାନେ ଗୋବିନ୍ଦ ଓ ବଳରାମଙ୍କ ପ୍ରତି ନନ୍ଦଙ୍କର ଅପାର ସ୍ନେହ ଦେଖି ତାଙ୍କୁ ଗଭୀର ସମ୍ମାନ ଦେଇଥିଲେ। ନନ୍ଦ, ଏହି ସମ୍ମାନ ଓ ସ୍ନେହରେ ଅନ୍ତଃକରଣରେ ‘ଆଜି, କିମ୍ବା ଆସନ୍ତାକାଲି’ ଭାବରେ ତିନି ମାସ ଯଦୁମଣ୍ଡଳ ମଧ୍ୟରେ ରହିଥିଲେ। ଏହାପରେ, ନନ୍ଦ ଓ ତାଙ୍କ ସହଯାତ୍ରୀ ଓ ଗୋକୁଳବାସୀମାନେ ଅନେକ ଅଲଙ୍କାର, ମୂଲ୍ୟବାନ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅନେକ ଦୁର୍ଲଭ ଉପହାରରେ ସମ୍ମାନିତ ହେଇଥିଲେ। ବସୁଦେବ, ଉଗ୍ରସେନ, କୃଷ୍ଣ, ଉଦ୍ଧବ, ବଳରାମ ଓ ଅନ୍ୟ ଯଦୁମଣ୍ଡଳର ନିକଟରୁ ଏହି ସମସ୍ତ ଉପହାର ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ନନ୍ଦ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହ ଯଦୁମାନେ ମଥୁରା ପ୍ରତି ଯାତ୍ରା କଲେ। ଗୋପ, ଗୋପୀମାନେ ଓ ନନ୍ଦଙ୍କର ମନ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କର ପଦପଦ୍ମରେ ଏମିତି ଲଗି ରହିଥିଲା, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଛାଡିବାକୁ ଅସମର୍ଥ ହେଉଥିଲେ, ତଥାପି ସେମାନେ ମଥୁରା ପ୍ରତି ଯାତ୍ରା କଲେ। ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧୀମାନେ ବିଦାୟ ନେଲେ, ଯଦୁମଣ୍ଡଳ—ଯାହାଙ୍କର ଇଷ୍ଟଦେବ କୃଷ୍ଣ—ବର୍ଷା ଋତୁ ଆସୁଛି ବୋଲି ଦେଖି, ପୁନର୍ବାର ଦ୍ୱାରକାକୁ ଫେରିଗଲେ। ସେମାନେ ତାଙ୍କ ଜନପଦରେ ଯଦୁଦେବମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବରୁ ହୋଇଥିବା ବିଶାଳ ଉତ୍ସବ, ତାଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧୀମାନେ ଓ ମିତ୍ରମାନେ ମିଳିଥିବା ଘଟଣା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କଥା ଉଲ୍ଲେଖ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏପରିଭାବେ, ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ଦ୍ୱିତୀୟାର୍ଧର ଚୁଅଠିଏ ଅଧ୍ୟାୟ, ‘ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ବିବରଣୀ’, ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣର ସମାପ୍ତି ହେଲା। ଏହି ସମୟରେ, ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ— “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆମେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଭଉଣୀ କେମିତି ଆର୍ଜୁନଙ୍କ ସହ ବିବାହ କଲେ, ସେ କିପରି ମୋର ଠାକୁରମା ହେଲେ?” ଶୁକଦେବ କହିଲେ— ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରିବା ସମୟରେ ଧରାପୃଷ୍ଠରେ ଆର୍ଜୁନ ପ୍ରଭାସ ନାମକ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଏଠାରେ ସେ ତାଙ୍କର ମାମାଘର ପକ୍ଷର ଭଉଣୀ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଲେ। କିଛି ଲୋକ କହିଲେ, ବଳରାମ ତାଙ୍କୁ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଦେବେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଏହା ଅସ୍ୱୀକାର କଲେ; ଆର୍ଜୁନ ତାଙ୍କୁ ଅପେକ୍ଷା କରି, ତ୍ରିଦଣ୍ଡୀ ସନ୍ୟାସୀ ଭାବେ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ, ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ, ଆର୍ଜୁନ କିଛି ମାସ ଅତିତ କଲେ, ନଗରବାସୀମାନେ ଓ ବଳରାମ ତାଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ବଳରାମ ତାଙ୍କୁ ପରିଚୟ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏକ ଦିନ, ବଳରାମ ତାଙ୍କୁ ଘରକୁ ନେଇ ଅତିଥିର ଭାବରେ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ, ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ଭୋଜନ ଦେଲେ ଓ ଆର୍ଜୁନ ଭିକ୍ଷା ଭାବେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ସେଠାରେ ଆର୍ଜୁନ ଏକ ଅତି ସୁନ୍ଦର କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ବୀରମାନଙ୍କୁ ମନୋହର କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଭାବନା ଓ ଚକ୍ଷୁ ଅନୁରାଗରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ତଃକରଣରେ ନେଇଲେ। ସେ ମଧ୍ୟ ଆର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଦେଖି, ନିଜର ହୃଦୟ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା, ଲଜ୍ଜା ଭରା ହସ ଓ ଚୋରା ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ଦେଖି ରହିଲେ। ଆର୍ଜୁନ ତାଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ଭାବି, ତାଙ୍କର ଅଭିଲାଷ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ତଃକରଣ ଅସ୍ଥିର ହେଇଗଲା, ମନ ଅଶାନ୍ତ ହୋଇ ରହିଲା। ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଏକ ବିଶାଳ ଉତ୍ସବ ଅବସରରେ, ସେ କନ୍ୟା ରଥରେ ଦୁର୍ଗ ଛାଡ଼ି ବାହାରୁଥିବା ସମୟରେ, ଆର୍ଜୁନ ତାଙ୍କର ମାତାପିତା ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ସମ୍ମତିରେ ତାଙ୍କୁ ହରଣ କଲେ। ରଥରେ ଦଣ୍ଡାଧାରୀ ଭାବେ ଆର୍ଜୁନ ତାଙ୍କ ବଣ୍ଡୁକୁ ଉଠାଇ ଶୂରବୀରମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଅଟକାଇଥିଲେ, ସେମାନେ ଅପସାର କରିଦେଲେ, ସ୍ବଜନମାନେ ମୃଗମାନଙ୍କୁ ସିଂହ ଯେପରି ଚିଁଡ଼ି ଦିଏ, ସେପରି ଚିଁଡ଼ିଦେଲେ। ଏହି ଘଟଣା ଶୁଣି ବଳରାମ ଚନ୍ଦ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ମହାସାଗର ଯେପରି ଉତ୍କଳିତ ହୁଏ, ସେପରି ଉତ୍କଳିତ ହେଲେ; କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ପଦଧୂଳି ଧରି ମିତ୍ରମାନେ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କଲେ। ବଳରାମ ବିବାହ ଉତ୍ସବରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଅନେକ ଉପହାର—ହାତୀ, ରଥ, ଘୋଡ଼ା, ପୁରୁଷ ଓ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏବଂ ଧନ-ସମ୍ପଦ—ପଠାଇଦେଲେ। ଶୁକଦେବ ଓଡ଼ିଆ ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇ କହିଲେ— କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଭକ୍ତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ମହାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଶୃତଦେବ, ଯିଏ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଏକମାତ୍ର ଭାବେ ଭଜୁଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶାନ୍ତ, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଅଲ୍ପେଷ୍ଟ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ। ସେ ମିଥିଲାରେ ଭିଦେହମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗୃହସ୍ଥ ଭାବେ ବସବାସ କରୁଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଯେଉଁଟି ଆସୁଥିଲା ତାହା ଗ୍ରହଣ କରୁଥିଲେ, ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କ୍ଷୁଦ୍ର ଚେଷ୍ଟାରେ କରୁଥିଲେ। ସେ ପ୍ରତିଦିନ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଯେଉଁଟି ମିଳୁଥିଲା ତାହାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଥିଲେ, ଏବଂ ଯଥାଯଥ ନିୟମ ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ଏହି ଭଳି, ଏହି ଦେଶର ରାଜା ବହୁଳାଶ୍ୱ ମଧ୍ୟ ବିନୀତ ମନ୍ଦିର ଥିଲେ, ଦୁଇଜଣେ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଥିଲେ। ଭଗବାନ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଦାରୁକଙ୍କ ଆଣିଥିବା ରଥରେ ବସି, ମୁନିମାନେ ସହିତ ଭିଦେହ ଦେଶକୁ ଗଲେ। ନାରଦ, ବାମଦେବ, ଅତ୍ରି, କୃଷ୍ଣ, ବଳରାମ, ଅସିତ, ଅରୁଣି, ମୁଁ ନିଜେ, ବୃହସ୍ପତି, କଣ୍ବ, ମୈତ୍ରେୟ, ଚ୍ୟବନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସେଠାରେ ଥିଲେ। ହେ ରାଜନ, ଯେଉଁଠାରେ ଯେଉଁଠାରେ ଭଗବାନ ଯାଉଥିଲେ, ସେଠାର ନାଗରିକ ଓ ଜନସାଧାରଣ ଉପହାର ନେଇ ଆସୁଥିଲେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ ଗ୍ରହମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅଞ୍ଜଳି ଦେଇ ସ୍ବାଗତ କରନ୍ତି। ଆନର୍ତ୍ତ, ଧନ୍ବ, କୁରୁ, ଜାଙ୍ଗଲ, କଙ୍କ, ମତ୍ସ୍ୟ, ପାଞ୍ଚାଳ, କୁନ୍ତି, ମଧୁ, କେକୟ, କୋଶଳ, ଅର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେଶର ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କର କମଳମୁଖ ଦେଖି, ମୃଦୁ ହାସ୍ୟ ଓ କରୁଣାମୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅପାର ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ। ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅନ୍ଧକାର ଦୂର ହୋଇଥିଲା, ସେମାନେ ତିନି ଲୋକର ଗୁରୁଙ୍କ ଦେହ ଦେଖି ନିରାପଦ ଅନୁଭବ କଲେ, ଦେବ ଓ ମାନବମାନେ ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ଗାଉଥିଲେ, ତାହା ଦିଗ୍ଦିଗନ୍ତରେ ପ୍ରସାରିତ ହେଲା, ଦୁଃଖ ନାଶ କଲା, ଏବଂ ଭଗବାନ ଧୀରେ ଧୀରେ ଭିଦେହ ଦେଶକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।