ଏହି ଉତ୍କଳିତ ଦିନଗୁଡିକରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଆତ୍ମୀୟ-ସଜନ, ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ପୁଅମାନେ, ଏବଂ ବିଦର୍ଭ, କୋଶଳ, କୁରୁ, କାଶୀ, କେକୟା ଓ ଶୃଞ୍ଜୟ ଜନମାନେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମାନ୍ୟତା ଓ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ। ସଭ୍ୟମାନେ, ଯଜ୍ନ ପୁରୋହିତ, ଋଷି, ରାଜା, ପିତୃ, ଭୂତମାନେ ଓ ତ୍ୟାଗୀ ସନ୍ୟାସୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଆଶ୍ରମରୁ ବିଦାୟ ନେଇ, ଶୁଭାଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ଯଜ୍ନ ସ୍ଥଳକୁ ଗଲେ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ତାଙ୍କ ଭାଉ, ପୃଥାର ପୁଅମାନେ, ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, ପୃଥା, ଯମାର ଦୁଇ ପୁଅ, ନାରଦ, ଦିବ୍ୟ ବ୍ୟାସ ଓ ତାଙ୍କ ଆତ୍ମୀୟ-ସଜନମାନେ, ଯଦୁବଂଶୀ ନିଜ ଆତ୍ମୀୟଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ସ୍ନେହରେ ମୃଦୁ ହୃଦୟ ନେଇ, ଭାଗ୍ୟ ବିୟୋଗର ଯନ୍ତ୍ରଣା ସହି ନିଜ ନିଜ ଦେଶକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ନନ୍ଦ ଓ ଗୋପମାନେ, କୃଷ୍ଣ, ବଳରାମ, ଉଗ୍ରସେନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଆଦର କରାଗଲେ, ନନ୍ଦ ଆତ୍ମୀୟଙ୍କ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ରଖି ତାହାଁଠାରେ ରହିଲେ। ବସୁଦେବ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାର ବିଶାଳ ସମୁଦ୍ରକୁ ସହଜରେ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରି, ଆନନ୍ଦିତ ମନ ନେଇ, ନନ୍ଦଙ୍କ ହାତ ଧରି କହିଲେ—“ଭାଇ, ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯାହାକୁ ସ୍ନେହ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହି ଆସକ୍ତି ବିରଳ ଭାବରେ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବେ, ନାୟକ ଓ ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିନାହାନ୍ତି।" “ସଜ୍ଜନମାନେ ଜେଉଁ ମିତ୍ରତା ଦେଇଥାନ୍ତି, ତାହା ପ୍ରତି ଉତ୍ତର ନ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ, ମିତ୍ରତାର ଫଳ ମିତ୍ରତାରେ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଏହାକୁ କେବେ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।" "ପୂର୍ବରୁ ଆମେ ଭାଇମାନେ ଏକାଉଁ ଉପକାର କରିନଥିଲୁ, ଏବେ ଧନ-ଉନ୍ନତିର ଅଭିମାନରେ ଆମେ ସାମ୍ନାରେ ଥିବା ଲୋକମାନେକୁ ଦେଖିପାରୁନାହାଁ। ବଡ଼ତା ଦେବାର ମହିମା ଯେଉଁ ଲୋକ ନିଜ ଆତ୍ମୀୟ-ଜନଙ୍କ ଭଲ ଚାହେ, ସେଉଁଠି ଏହା କେବେ ଆସିନାହିଁ, କାରଣ ଏହା ଦ୍ୱାରା ଜନମାନେ ନିଜ ଆତ୍ମୀୟଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିନାହାଁ, ଦୃଷ୍ଟି ଅନ୍ଧ ହୋଇଯାଏ।" ଶ୍ରୀ ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ଏପରି ଭାବରେ, ସ୍ନେହରେ ବିଗଳିତ ହୃଦୟ ନେଇ, ଆନକଦୁନ୍ଦୁଭି ବସୁଦେବ, ପୂର୍ବର ମିତ୍ରତା ମନେ ପକାଇ, ଅଶ୍ରୁଭରା ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା କାନ୍ଦିଲେ। ନନ୍ଦ, ଯଦୁମାନେ ଦ୍ୱାରା ମହାସ୍ନେହ ଓ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ନିଜ ପ୍ରିୟ ମିତ୍ର ଗୋବିନ୍ଦ ଓ ବଳରାମ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ରଖି, ତିନି ମାସ ଧରି ଏଠାରେ ରହିଲେ—“ଆଜି ଯିବି, କାଲି ଯିବି” ଭାବେ। ଏପରେ, ଚାହିଦାରେ ଭରି, ନନ୍ଦ ଏବଂ ବ୍ରଜବାସୀମାନେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗହଣା, ମୂଲ୍ୟବାନ ବସ୍ତ୍ର ଓ ବିଭିନ୍ନ ଦାୟିକା ଉପହାର ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ବସୁଦେବ, ଉଗ୍ରସେନ, କୃଷ୍ଣ, ଉଦ୍ଧବ, ବଳରାମ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ଉପହାର ଗ୍ରହଣ କରି, ନନ୍ଦ ଯଦୁମାନେ ସହିତ ନିଜ ଦିଗରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ନନ୍ଦ, ଗୋପ ଓ ଗୋପୀମାନେ, ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଅରବିନ୍ଦ ପାଦରେ ମନ ଲଗାଇ, ତାହାକୁ ହଟାଇପାରିଲେନାହିଁ, ଏବଂ ମଥୁରାକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଆତ୍ମୀୟମାନେ ବିଦାୟ ନେଲାପରେ, ଯଦୁମାନେ, ଯେଉଁଠି କୃଷ୍ଣ ଦେବତା, ବର୍ଷା ଋତୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ପୁଣି ଦ୍ୱାରକାକୁ ଫେରିଗଲେ। ତାଙ୍କର ଯଦୁଦେବତାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଚଳିତ ମହାଉତ୍ସବ, ମିତ୍ରଙ୍କ ସହିତ ମିଳନ ଓ ଅନ୍ୟ ଘଟଣାମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏପରି ଭାବରେ, ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ଦ୍ୱିତୀୟ ଅର୍ଧରେ ଏଠାରେ ‘ତୀର୍ଥବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ଚଉଉଁଠି ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା, ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣର ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ପରମ ବିରାଗୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶାସ୍ତ୍ର। ଏହି ସମୟରେ, ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆମେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭଉଣୀ, ଅର୍ଜୁନ କିପରି ବିବାହ କଲେ, ଏବଂ ସେ କିପରି ମୋ ଠାକୁରମା ହେଲେ?” ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ଅର୍ଜୁନ ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା କରିବା ସମୟରେ ପୃଭାସକୁ ଗଲେ, ଏଠାରେ ତାଙ୍କର ମାମାଘରର ବନ୍ଧୁ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଶୁଣିଲେ। କିଛି ଲୋକ କହୁଥିଲେ ବଳରାମ ତାଙ୍କ ଭଉଣୀକୁ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଦେବେ, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟମାନେ ଏହାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କଲେ; ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କୁ ଚାହି, ତ୍ରିଡଣ୍ଡୀ ସନ୍ୟାସୀ ଭାବେ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଗଲେ। ଏଠାରେ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନେଇ କିଛି ମାସ ରହିଲେ, ସହରବାସୀ ଓ ବଳରାମ ଦ୍ୱାରା ବାରମ୍ବାର ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ, ବଳରାମ ତାଙ୍କୁ ପରିଚୟ କରିପାରିଲେନାହିଁ। ଏକ ଦିନ ବଳରାମ ତାଙ୍କୁ ଘରକୁ ନେଇ, ଅତିଥି ସ୍ୱରୂପେ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ, ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଖାଦ୍ୟ ଦେଲେ, ଅର୍ଜୁନ ଭିକ୍ଷାରେ ଆସିଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲେ। ଏଠାରେ ଅର୍ଜୁନ ଦେଖିଲେ ଏକ ବଡ଼ ଅପୂର୍ବ କନ୍ୟା, ଯେଉଁଠି ନାୟକମାନେ ଆକର୍ଷିତ ହୁଅନ୍ତି; ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଆସକ୍ତିରେ ହଲା। ସେ କନ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ଚୟନ କଲେ—ନାରୀମାନେ ପ୍ରକୃତିକ୍ରମରେ ଯେପରି ଆସକ୍ତି ହୁଅନ୍ତି, ଲଜ୍ଜିତ ଚାହଣି ଦେଇ ହସି, ହୃଦୟ ଓ ଦୃଷ୍ଟି ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଦେଇଲେ। ଅର୍ଜୁନ ସଦା ତାଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରି, ଚାହି, ଶାନ୍ତି ମିଳୁନାହିଁ—ପ୍ରେମରେ ମନ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଗଲା। ଏକ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ ସମୟରେ, ସେ କନ୍ୟା ରଥରେ ବସି, କିଲ୍ଲା ଛାଡ଼ିବା ସମୟରେ, ଅର୍ଜୁନ, ତାଙ୍କର ପିତାମାତା ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସମ୍ମତିରେ, ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ ନେଲେ। ରଥ ଉପରେ ଦଢ଼ି ଧରି, ଧନୁଷ ଉଠାଇ, ଅର୍ଜୁନ ସେଠାରେ ଅଟକିଥିବା ଶୂରବୀରମାନେକୁ ଦୂର କରି, ନିଜ ଜନମାନେକୁ ସିଂହ ଭଳି ହରାଇ ଦେଲେ। ଏହି ଘଟଣା ଶୁଣି ବଳରାମ ଚନ୍ଦ୍ରପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ଭଳି ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ ହେଲେ; କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ପାଦ ଧରି, ମିତ୍ରମାନେ ସହିତ, ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କଲେ। ବଳରାମ ବିବାହରେ ଆନନ୍ଦ ନେଇ, ଅନେକ ଉପହାର—ହାତୀ, ରଥ, ଘୋଡ଼ା, ପୁରୁଷ ଓ ସ୍ତ୍ରୀ, ସମ୍ପଦ ଦେଲେ। ଶୁକଦେବ କହିଲେ—କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭକ୍ତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ନାମ ଶ୍ରୁତଦେବ, ଯିଏ କୃଷ୍ଣ ପ୍ରତି ଏକାଗ୍ର ଭକ୍ତି ରଖି, ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ କରି, ଶାନ୍ତ, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ନିର୍ଲୋଭ ଥିଲେ। ସେ ମିଥିଲାରେ ବିଦେହ ଜନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗୃହସ୍ଥ ଭାବେ ରହୁଥିଲେ, ଯାହା ଯାହା ମିଳିଥିଲା ସେଉଁଠି ଗ୍ରହଣ କରୁଥିଲେ, ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ସେ ପ୍ରତିଦିନ ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଯେଉଁ ଦାନ ମିଳୁଥିଲା, ତାହାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଯଥାଯଥି ଆଚାର କରୁଥିଲେ।