ଏହିପରି ଏକ ଶୁଭ ସମୟରେ, ସଂସ୍କାର ଅନୁସାରେ ରାଜା ତାଙ୍କ ପୂଜାରିମାନେଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଲେ—ଗୋଧନ, ଜମି, କନ୍ୟାମାନେ, ଏବଂ ବିପୁଳ ଧନସମ୍ପତ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଅଲଙ୍କୃତ ହେଲେ। ପତ୍ନୀମାନେ ପାଇଁ ନିୟମିତ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କରି, ଅନ୍ତିମ ସ୍ନାନ ହେବା ପରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଋଷିମୁନି, ପୂଜାରି ଏବଂ ବଳିଦାନକାରୀଙ୍କ ସହିତ ରାମା ସରୋବରରେ ଗସ୍ନାନ କଲେ। ସ୍ନାନ ସମ୍ପନ୍ନ କରି, ସେ ତାଙ୍କ ଅଲଙ୍କାର ଓ ବସ୍ତ୍ର ବାର୍ଦ୍ଧମାନ, ମହିଳାମାନେଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ। ପରେ ନିଜକୁ ଅଲଙ୍କୃତ କରି, ପୂଜାରିମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେଇ ସମ୍ମାନିତ କଲେ। ସେ ନିଜ ବନ୍ଧୁବାନ୍ଧବ, ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ, ପୁଅ ଓ ବିଦର୍ଭ, କୋଶଳ, କୁରୁ, କାଶୀ, କେକୟ, ଶୃଞ୍ଜୟ ଦେଶର ଲୋକମାନେଙ୍କୁ ବି ବହୁତ ଆଦର ଦେଲେ। ସଭ୍ୟମାନେ, ପୂଜାରି, ଋଷି, ରାଜା, ପିତୃ, ଦେବତା, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ପରେ ସେମାନେ ଭଗବାନଙ୍କ ଗୃହକୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ଯଜ୍ଞ ଅନୁଷ୍ଠାନକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ଅବସରରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ତାଙ୍କ ଭାଇ, ପୃଥାପୁତ୍ର, ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, ପୃଥା, ଯମାଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ, ନାରଦ, ଦିବ୍ୟ ବ୍ୟାସ ଓ ତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁବାନ୍ଧବମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ସେମାନେ ଯଦୁବଂଶୀମାନେଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ସ୍ନେହରେ ବିଗଳି, ନିଜ ନିଜ ଦେଶକୁ ଯିବାର ବେଳେ ବିଦାୟର ବେଦନା ଅନୁଭବ କଲେ। ନନ୍ଦ ଏବଂ ଗୋପମାନେ କୃଷ୍ଣ, ବଳରାମ, ଉଗ୍ରସେନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ଆଦର ଓ ସମ୍ମାନ ପାଇଲେ। ନନ୍ଦ, ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନେ ପ୍ରତି ଅତି ସ୍ନେହ ରଖି, ଅଠାଇ ମାସ ଯାଏଁ ସେଠାରେ ରହିଲେ। ବସୁଦେବ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାର ସମୁଦ୍ରକୁ ସହଜରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ବନ୍ଧୁମାନେ ଘେରାଏଁ ଖୁସି ମନେ ନନ୍ଦଙ୍କ ହାତ ଧରି କହିଲେ—“ଭାଇ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ସ୍ନେହ ବନ୍ଧନ ଅଛି, ତାହା ତ୍ୟାଗ କରିବା ଦୁର୍ଲଭ, ଯେଉଁଥିରେ ବୀର ବା ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଅସମର୍ଥ। ଏହି ମିତ୍ରତା, ମହାନ ଲୋକମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରତିଦାନ ମିଳୁନାହିଁ ସେଠିଓ ରଖନ୍ତି, ତାହା କେବେ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଆମେ ଭାଇମାନେ ପୂର୍ବେ ପରସ୍ପର ଭଲରେ କାମ କରିନଥିଲୁ; ଏବେ ସମୃଦ୍ଧିର ଅନ୍ଧତାରେ ଆମେ ନିଜ ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଖୁନାହୁଁ। ଏହି ରାଜ୍ୟ ଶ୍ରୀ ଯେଉଁଠାରେ ନିଜ ଲୋକ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ, ସେଉଁଠାରେ ଏହା କେବେ ମିଳୁନାହିଁ।” ଏପରି କହି, ବସୁଦେବ ବନ୍ଧୁମାନେ ଦେଇଥିବା ସ୍ନେହ ସ୍ମରଣ କରି, ଭାବବିଗଳ ହୋଇ ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ନୟନେ କାନ୍ଦିପକେ। ନନ୍ଦ, ଯଦୁମାନେ ତାଙ୍କୁ ଯେଉଁ ସ୍ନେହ ଓ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥିଲେ, ତାହା ଚିନ୍ତା କରି, ‘ଆଜି, କାଲି’ ବୋଲି ଭାବି ତିନି ମାସ ଯାଏଁ ରହିଲେ। ପରେ, ନନ୍ଦ ତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ଓ ବ୍ରଜବାସୀମାନେ ସହ ଅନେକ ଅଲଙ୍କାର, ରେଶମ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅମୂଲ୍ୟ ଉପହାର ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ବସୁଦେବ, ଉଗ୍ରସେନ, କୃଷ୍ଣ, ଉଦ୍ଧବ, ବଳରାମ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ବହୁତ ଉପହାର ଦେଲେ। ଏପରି ଉପହାର ନେଇ, ନନ୍ଦ ଯଦୁମାନେ ସହ ନିଜ ଦିଗକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ନନ୍ଦ, ଗୋପ ଓ ଗୋପୀମାନେ ନିଜ ମନକୁ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ପଦପଦ୍ମରେ ଲଗାଇ ରଖିଥିଲେ, ତଥାପି ମନକୁ ସେଠାରୁ ଫେରାଇ ପାରିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ସେମାନେ ମଥୁରାକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଯଦୁମାନେଙ୍କ ବନ୍ଧୁମାନେ ଯିବା ପରେ, ବୃଷ୍ଣିବଂଶୀମାନେ, ଯାହାଙ୍କ ଇଷ୍ଟଦେବ କୃଷ୍ଣ, ବର୍ଷା ଋତୁ ଆସୁଛି ଦେଖି, ଡ୍ୱାରକାକୁ ପୁଣି ଫେରିଗଲେ। ସେମାନେ ନିଜ ଜନମାନେଙ୍କୁ ଯଦୁଦେବତାଙ୍କର ମହାଉତ୍ସବ, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା, ବନ୍ଧୁମିଳନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଘଟଣା ବିଷୟରେ କହିଲେ। ଏହିପରି ଦଶମ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତର ଦ୍ୱିତୀୟାର୍ଧର ଚଉଁଠିଏ ଅଧ୍ୟାୟ, ‘ତୀର୍ଥବର୍ଣ୍ଣନ’ ଶେଷ ହେଲା। ଏହିଠାରେ ପରୀକ୍ଷିତ ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆମେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ ଯେ, ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭଉଣୀ କିପରି ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସହ ବିବାହ କଲେ ଏବଂ ସେ କିପରି ମୋର ଠାକୁରମା ହେଲେ?” ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରୁଥିବା ଅର୍ଜୁନ ପୃଥୀବୀ ଘୁରି ଚଳି, ପ୍ରଭାସକୁ ପହଁଚିଲେ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ମାମାଘର ଭଉଣୀ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଲେ। କେହି କହୁଥିଲେ ବଳରାମ ତାଙ୍କୁ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଦେବେ, କେହି ଏହାକୁ ନାକାର କରୁଥିଲେ; ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କୁ ଚାହିଁ, ତ୍ରିଦଣ୍ଡୀ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଭାବେ ଡ୍ୱାରକାକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ନିଜ କାମନା ଲାଗି ସେ କିଛି ମାସ ରହିଲେ, ସେଠାର ଲୋକ ଓ ବଳରାମ ତାଙ୍କୁ ପୁଣିପୁଣି ସମ୍ମାନିତ କଲେ, କିନ୍ତୁ ବଳରାମ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିଲେ ନାହିଁ। ଏକ ଦିନ ବଳରାମ ତାଙ୍କୁ ଘରକୁ ନେଇ ଆସି, ଅତିଥି ଭାବେ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରି ଭକ୍ତି ସହିତ ଭୋଜନ ଦେଲେ, ଅର୍ଜୁନ ଭିକ୍ଷା ଭୋଜନ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ସେଠାରେ ଅର୍ଜୁନ ଦେଖିଲେ ଏକ ମହାନ କନ୍ୟା, ଯିଏ ବୀରମାନେ ପାଇଁ ଆକର୍ଷକ; ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଭାବନା ଓ ମୁଗ୍ଧ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କୁ ଲାଗିଲା। ସେ କନ୍ୟା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ନିଜ ହୃଦୟ ଓ ଦୃଷ୍ଟି ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଦେଇ ଲଜ୍ଜା ଭରା ହାସି ସହ ତାଙ୍କୁ ବରଣ କଲେ। ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରି, ଚାହିଁ, ଅତି ଆକୁଳ ହୋଇ ମନ ଅସ୍ଥିର କଲେ। ଏକ ମହାଉତ୍ସବ ଅବସରରେ, ସେଉଁଠାରୁ ଚାରିଏ ଦିଗରେ ଚାରିଏ ଦିଗରେ ଯିବା ବେଳେ, ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କର ପିତାମାତା ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ତାଙ୍କୁ ରଥରେ ବସାଇ ନେଇଗଲେ। ରଥ ଉପରେ ଦଣ୍ଡ ଧରି, ଅର୍ଜୁନ ବୀରମାନେ ଆଗକୁ ଆସିଲେ, ସେମାନେକୁ ତାଳି ଦେଇ ନିଜ ଲୋକମାନେକୁ ମୃଗମାନେ ପରି ଉଡ଼ାଇ ଦେଲେ। ଏହା ଶୁଣି ବଳରାମ ଚନ୍ଦ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ସମୁଦ୍ର ଭଳି ବିକଳ ହେଲେ; କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ପାଦ ଧରି, ବନ୍ଧୁମାନେ ସହ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କଲେ। ବଳରାମ ବିବାହରେ ଖୁସି ହୋଇ, ଅନେକ ଦ୍ରବ୍ୟ—ହାତୀ, ରଥ, ଘୋଡ଼ା, ମଣିଷ ଓ ମହିଳା—ଉପହାର ଦେଲେ। ଶୁକଦେବ କହିଲେ—କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭକ୍ତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଶ୍ରୁତଦେବ, ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଏକମାତ୍ର ଭଜୁଥିଲେ, ନିଜ ପ୍ରୟୋଜନରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଶାନ୍ତ, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଅଲ୍ପଭୋଗୀ ଥିଲେ। ସେ ମିଥିଳାରେ ଘରେ ରହି, ଯେଉଁ ଦିନ ଯାହା ମିଳିଥାଏ ତାହିଁ ଗ୍ରହଣ କରି, ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ନିଷ୍ପାଦନ କରୁଥିଲେ। ଏହିପରି ମାଥିଲ ଦେଶର ରାଜା ବହୁଳାଶ୍ୱ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ନମ୍ର ଓ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଥିଲେ।