ହେ ରାଜନ୍, ସେହି ସମୟରେ ଯଜ୍ଞ ମଣ୍ଡପରେ ଯଜମାନଙ୍କ ପୂର୍ବଜ ଓ ପ୍ରଥିତ ପୁରୋହିତମାନେ ରୂପୋଲି ପଟ ଓ ମୁଲ୍ୟବାନ ମଣି ଆଭୂଷଣ ପିନ୍ଧି, ସମଗ୍ର ସଭା ସହ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ଯେପରି ଚମକୁଥାଏ, ସେହିପରି ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବେ ଅଭିଭାସିତ ହେଉଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଶ୍ରୀବଳରାମ ଓ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ତାଙ୍କର ନିଜ ନିଜ ସ୍ନେହୀ ବନ୍ଧୁ-ବନ୍ଧବୀ, ପୁଅ ଓ ଜଣାନୀମାନେ ସହିତ, ନିଜ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲେ—ସେମାନେ ଜଣେ ଜଣେ ପ୍ରାଣନାଥ ପରି ଚମକୁଥିଲେ। ଯଜ୍ଞର ନିୟମାନୁସାରେ, ତିନିଏ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିଶେଷ ଓ ସାଧାରଣ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା, ସେ ଯଜମାନ ତ୍ରୟୀମୟ ଯଜ୍ଞପତି, ଜ୍ଞାନ ଓ କର୍ମର ଲୋକଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ସମୟ ଅନୁସାରେ, ସେ ନିୟମିତ ଦାନ ଦେଇ, ପୂରୋହିତ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଙ୍କୁ ଗାଁ, ଜମି, କନ୍ୟା ଓ ବିଶାଳ ଧନ ଦେଇ ସମ୍ମାନିତ କଲେ। ପତ୍ନୀମାନେ ପାଇଁ ନିୟମିତ କ୍ରିୟା ଓ ଅନ୍ତିମ ସ୍ନାନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ସେହି ମହାମୁନି, ପୂରୋହିତ ଓ ଯଜମାନ ସମେତ ସମସ୍ତେ ରାମସରୋବରରେ ସ୍ନାନ କଲେ। ସ୍ନାନ ଶେଷେ, ଯଜମାନ ନିଜ ଅଳଙ୍କାର ଓ ବସ୍ତ୍ର ବାର୍ଦ୍ଧମାନ, ନାରୀମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଙ୍କୁ ଦେଇ, ପୁନଃ ନିଜକୁ ଅଳଙ୍କୃତ କରି, ପୂରୋହିତମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ। ତାପରେ, ନିଜ ବନ୍ଧୁବର୍ଗ, ସେମାନଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ-ସନ୍ତାନ, ଏବଂ ବିଦର୍ଭ, କୋଶଳ, କୁରୁ, କାଶୀ, କେକୟ, ଶୃଞ୍ଜୟ ଦେଶର ଲୋକମାନେ ଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଉଚିତ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ। ସଭ୍ୟ, ଋତ୍ୱିଜ୍, ଋଷି, ରାଜା, ଦେବ, ପିତୃ, ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଉଚିତ ଭାବେ ଆଦର କରି, ସେମାନେ ଭଗବାନଙ୍କ ନିବାସରୁ ଅନୁମତି ନେଇ ଯଜ୍ଞ ସ୍ଥଳକୁ ଯାଇ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ତାଙ୍କ ଭାଇ, ପୃଥାପୁତ୍ରମାନେ, ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, ପୃଥା, ଯମପୁତ୍ର ଦୁଇଜଣ, ନାରଦ, ଦିବ୍ୟ ବ୍ୟାସ ଓ ତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବୀମାନେ ମିଶି, ଯଦୁବଂଶୀମାନେ ଙ୍କୁ ହୃଦୟର ସ୍ନେହ ଭରି ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ବିଦାୟ ନେଲେ—ଯେଉଁଠାରେ ବିରହର ବେଦନା ଥିଲା ତଥାପି ନିଜ ନିଜ ଦେଶକୁ ଫେରିଗଲେ। ନନ୍ଦ ଓ ଗୋପମାନେ ଙ୍କୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ବଳରାମ, ଉଗ୍ରସେନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ବିଶେଷ ଆଦର କଲେ, ଏବଂ ନନ୍ଦ ନିଜ ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବୀଙ୍କ ପ୍ରତି ସ୍ନେହବଶତଃ ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥାନ କଲେ। ବସୁଦେବ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାସମୁଦ୍ରକୁ ସହଜରେ ଅତିକ୍ରମ କରି, ବନ୍ଧୁବର୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ଖୁସି ହୃଦୟରେ, ନନ୍ଦଙ୍କ ହାତ ଧରି କହିଲେ, "ଭାଇ, ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ସ୍ନେହ ବନ୍ଧନ ଥାଏ, ଯାହାକୁ ପ୍ରେମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ତାହା ତ୍ୟାଗ କରିବା କଠିନ, ଯଥାପି ସେ ନାୟକ କିମ୍ବା ଯୋଗୀ ହେଉନ୍ତୁ।" "ସେଇ ମିତ୍ରତା, ଯେଉଁଠାରେ ଉତ୍ତମ ଲୋକମାନେ ଦୟା ଦେଇଥାନ୍ତି, ମଧୁର ଫଳ ମିଳେ, ଏହା କଦାପି ତ୍ୟାଗ କରିବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ପୂର୍ବରୁ ଆମେ ଏକାପର ଭଲ କରିପାରିନଥିଲୁ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଧନ-ସମ୍ପଦର ଅହଙ୍କାରରେ ଅନ୍ୟମାନେ ଙ୍କୁ ଦେଖିପାରୁନାହିଁ। ଏହି ଶାସନର ତେଜ ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ଚାହାଏ, ସେ କଦାପି ଚାହିଁବ ନାହିଁ, କାରଣ ଏହା ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଜନମାନେ ଓ ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବୀଙ୍କୁ ଦେଖିପାରୁନାହିଁ।" ଏହିପରି କହି, ସ୍ନେହବଶତଃ ଅନକଦୁନ୍ଦୁଭି ବସୁଦେବ ପ୍ରାଚୀନ ମିତ୍ରତା ସ୍ମରଣ କରି ଦୃଷ୍ଟି ଜଳେ ଭିଜି କାନ୍ଦି ପକାଇଲେ। ଯଦୁବଂଶୀମାନେ ତାଙ୍କର ଗୋବିନ୍ଦ ଓ ବଳରାମ ପ୍ରତି ନନ୍ଦଙ୍କ ଅପାର ସ୍ନେହକୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ତିନି ମାସ ଧରି ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ ସ୍ଥାନ ଦେଲେ—ନନ୍ଦ ମନେ କରୁଥିଲେ, "ଆଜି ନାହିଁ, କାଲି ଯିବି।" ତାପରେ, ନନ୍ଦ ଓ ତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁବର୍ଗ, ଏବଂ ବ୍ରଜବାସୀମାନେ ଅପାର ଅଳଙ୍କାର, ପଟବସ୍ତ୍ର ଓ ଅନେକ ଦୁର୍ଲଭ ଉପହାର ପାଇଲେ। ଶ୍ରୀବସୁଦେବ, ଉଗ୍ରସେନ, କୃଷ୍ଣ, ଉଦ୍ଧବ, ବଳରାମ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଙ୍କ ହାତରୁ ବହୁ ଉପହାର ଗ୍ରହଣ କରି, ଯଦୁବଂଶୀମାନେ ସହିତ ନନ୍ଦ ନିଜ ଦେଶକୁ ଚାଲିଗଲେ। ନନ୍ଦ, ଗୋପ ଓ ଗୋପୀମାନେ ଙ୍କର ମନ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ପଦପଦ୍ମ ଉପରେ ଏମିତି ଲଗିଥିଲା ଯେ, ସେମାନେ ତାହା ଅପସାରଣ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ତଥାପି ମଥୁରାକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଜେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବୀ ଚାଲିଗଲେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଇଷ୍ଟଦେବ ଭାବିଥିବା ବୃଷ୍ଣିମାନେ ବର୍ଷା ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ପୁନଃ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଫେରିଗଲେ। ସେମାନେ ନିଜ ଲୋକମାନେ ଙ୍କୁ ଯଦୁଦେବତାମାନେ ଙ୍କ ଏହି ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ଓ ବନ୍ଧୁମିଳନ ଉପଲକ୍ଷେ ହୋଇଥିବା ମହାଉତ୍ସବର ବିବରଣୀ ଦେଲେ। ଏହିପରି ହେଉଛି ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ଦ୍ୱିତୀୟ ଅର୍ଧର 'ତୀର୍ଥବର୍ଣ୍ଣନ' ନାମକ ଚୁଉଁଅଠିଆ ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ। ଏହି ସମୟରେ, ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତ୍ ପଚାରିଲେ—"ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭଉଣୀ ଅର୍ଥାତ୍ ଶୁଭଦ୍ରା କିପରି ଆର୍ଜୁନଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ନିକାହ କିପରି ହେଲା, ଏବଂ ସେ କିପରି ମୋର ଠାକୁରମା ହେଲେ?" ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ଯେତେବେଳେ ଆର୍ଜୁନ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରୁଥିଲେ, ସେ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟରେ ଭ୍ରମଣ କରି ପ୍ରଭାସକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଏଠାରେ ତାଙ୍କର ମାମାଘର ଶୁଭଦ୍ରା ବିଷୟରେ ଶୁଣିଲେ। କିଛି ଲୋକ କହିଲେ ବଳରାମ ତାଙ୍କୁ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଦେବେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଏହା ସ୍ୱୀକାର କଲେ ନାହିଁ। ଆର୍ଜୁନ ତାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିବା ଇଚ୍ଛା କରି, ତ୍ରିଦଣ୍ଡୀ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ବେଶ ଧରି ଦ୍ୱାରକାକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ନିଜ କାମନା ପୂରଣ ପାଇଁ କିଛି ମାସ ରହିଲେ। ସେ ଶହରବାସୀ ଓ ବଳରାମଙ୍କ ନିକଟରୁ ପୁନଃପୁନଃ ଆଦର ପାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ବଳରାମ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏକ ଦିନ ବଳରାମ ତାଙ୍କୁ ଘରକୁ ନେଇ, ଅତିଥି ସ୍ୱରୂପେ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ ଭୋଜନ ଦେଲେ, ଆର୍ଜୁନ ମାନ୍ୟ ଭିକ୍ଷା ଖାଇଲେ। ସେଠାରେ ଆର୍ଜୁନ ଏକ ମହାନ୍ୟ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ବୀରମାନେ ପାଇଁ ମନୋହର, ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଭାବନା ଓ ଚକ୍ଷୁ ମଧୁର ହସ ଓ ଲଜ୍ଜାମୟ ଚାହାଣିରେ ତାଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କଲା। ସେଉଁଠି ଶୁଭଦ୍ରା ମଧ୍ୟ ଆର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଦେଖି, ପ୍ରାକୃତିକ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ଚୟନ କଲେ; ଲଜ୍ଜା ଓ ସ୍ନିଗ୍ଧ ନୟନେ ହସି, ହୃଦୟ ଓ ଦୃଷ୍ଟି ତାଙ୍କୁ ଉପରେ ଲଗାଇଲେ। ଆର୍ଜୁନ ସବୁବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଭାବି, ଇଚ୍ଛାକୁ ଦମନ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ; ତାଙ୍କ ମନ ଅତି ଅଶାନ୍ତ ହେଲା।