ଏହି ଉତ୍କଳିତ ଏବଂ ପବିତ୍ର କଥାରେ, ପ୍ରଥମେ ମୁଁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିଛି—ଜିଏ ଅଦ୍ଭୁତ ବୁଦ୍ଧି, ନିର୍ମଳ ଚିତ୍ତ ଓ ଦିନ-ରାତି ଅପରାଜିତ ଅନୁଭୂତିର ଅଧିପତି, ତାଙ୍କର ମହାନତା ବିଶ୍ୱରେ ତାଙ୍କ ନିଜ ଯୋଗମାୟା ଦ୍ୱାରା ଗୁପ୍ତ ଅଛି। ଏହି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅନେକ ରାଜା ଓ ଏବଂ ଭୃଷ୍ଣି ଗୋତ୍ରର ଲୋକମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କରେ ଅନନ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପକୁ ଜାଣିପାରିନାହାନ୍ତି—ତେଣୁ ସେ ମାୟାର ପରଦାରେ ଲୁଚିଥିବା କାଳ ଓ ଆତ୍ମାର ନିଜ ମାଲିକ। ଏହି ନିଜାତ୍ମାକୁ ଜଣାଯିବା ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅନୁଭୂତି, ଏକ ଜଣ ନିଦ୍ରାରେ ଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କର ଶରୀର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ସବୁ ଦେଖିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ନିଜ ସ୍ୱରୂପକୁ ଜାଣିପାରିନାହାନ୍ତି—ଏହା କେବଳ ନାମ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଗ୍ରହଣରୁ ଅଲଗା। ଏହିପରି, ମାୟାର ଭ୍ରମରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ମନ ନାମ, ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଆଶ୍ରୟରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ମନର ଅସ୍ଥିରତା ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଜାଣିପାରିନାହିଁ। ଆଜି, ଆମେ ତାଙ୍କର ପଦକମଳ ଦର୍ଶନ କରିଛୁ—ଯେଉଁପଦ ଅନେକ ପାପର ଭାରକୁ ଦୂର କରେ, ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ନିବାସ, ଯୋଗୀମାନେ ତାଙ୍କର ହୃଦୟରେ ଅବସ୍ଥିତ କରନ୍ତି। ଏହି ଭକ୍ତମାନେ ତାଙ୍କର ଅନ୍ତର ଭାବରେ ଭକ୍ତିର ଅଧିକ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ତର ଅବରଣକୁ ଭେଦ କରି ତାଙ୍କର ମାର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ହେ ପ୍ରଭୁ, ଦୟା କରି ଏହି ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଆପଣଙ୍କର କୃପା ଦିଅ। ଏପରେ, ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଦାଶାର୍ହ (କୃଷ୍ଣ), ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ଏବଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ରାଜା ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କର ଏକାନ୍ତ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିବାକୁ ମନସ୍ଥ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ମହାନ ବସୁଦେବ ଏଗିଯାଇ ନମସ୍କାର କଲେ, ସମ୍ମାନ ଦେଲେ ଏବଂ ଉପରି ନିୟନ୍ତ୍ରିତ କଥା କହିଲେ। ଶ୍ରୀ ବସୁଦେବ କହିଲେ: ହେ ଋଷିମାନେ, ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ହେବା ପାଇଁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରିଛି। କୃପାକରି କହନ୍ତୁ, କିପରି କାର୍ମିକ ବନ୍ଧନ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ଟ ହୋଇପାରେ। ଶ୍ରୀ ନାରଦ କହିଲେ: ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ବସୁଦେବ ନିଜର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଆମକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ଅଜବ କିଛି ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଦୂର୍ଦ୍ଦୂର୍ଦ୍ଦିତା ଏହାର ଉତ୍ସ; ତାଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣ ନିଜ ସନ୍ତାନ ଭାବରେ ଦେଖିଛନ୍ତି। ଏଠାରେ, ମାନବମାନେ ନିକଟ ସମ୍ପର୍କ ଦ୍ୱାରା ଅବହେଳା କରନ୍ତି, ଯେପରିକି ଏକ ଜଣେ ଗଙ୍ଗା ଛାଡି ଅନ୍ୟ ଜଳ ଖୋଜିଥାଏ। ଯେଉଁ ଅନୁଭୂତି କାଳ, ସୃଷ୍ଟି, ପ୍ରଳୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା କେବେ ଅପମାନିତ ହୁଏନାହିଁ, ସେ ନିଜ, ଅନ୍ୟ, ଗୁଣ ଓ ସ୍ଥାନରୁ ଅପରିଚଳିତ। ଏହି ଅଖଣ୍ଡ ପ୍ରଭୁ, ଯାଙ୍କର ଅନୁଭୂତି ଦୁଃଖ, କର୍ମ ଓ ଗୁଣର ଧାରା ଦ୍ୱାରା ଅବରୋଧିତ ହୁଏନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ନିଜ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଲୁଚିଥିବା, ଏହାକୁ ମିଷ୍ଟିକ୍ କରି ଦେଖିପାରିବେ, ଯେପରିକି ମେଘ, କୁହୁଡି କିମ୍ବା ଗ୍ରହଣ ଦ୍ୱାରା ଉପସ୍ଥିତ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଜଣାଯିବା ଅସମ୍ଭବ। ଏପରେ, ରାଜା, ଋଷିମାନେ ଅନକଦୁନ୍ଦୁଭିଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ସମସ୍ତ ରାଜା ଓ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ଦୁଇ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କଥା କହିଲେ। କାର୍ମିକ ବନ୍ଧନର ନାଶ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏପରି ଉପଦେଶ କରିଛନ୍ତି—ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ନାୟକଙ୍କୁ, ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ। ମନର ଶାନ୍ତି ଏହା ହିଁ, ଯାହା କବିମାନେ ଶାସ୍ତ୍ରର ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଦେଖିଛନ୍ତି; ଯୋଗର ମାର୍ଗ ସହଜ ଓ ଆତ୍ମାକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ। ଏହି ଶୁଭ୍ର ମାର୍ଗ ଦ୍ୱିଜ ଗୃହସ୍ଥ ପାଇଁ, ଯାହାକୁ ଏକ ଜଣେ ନିଜ ଅର୍ଜିତ ଧନ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ଉପାୟରେ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ। ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଯଜ୍ଞ ଓ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଧନର ଅନ୍ୱେଷଣ, ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନ ଦ୍ୱାରା ପତ୍ନୀ-ସନ୍ତାନର ଅନ୍ୱେଷଣ, ଏବଂ ଦେବଲୋକ ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମାର ଅନ୍ୱେଷଣ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ; ଯେଉଁମାନେ ଗ୍ରାମରେ ସମସ୍ତ ଅନ୍ୱେଷଣ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ତପୋବନକୁ ଯାଇଛନ୍ତି। ହେ ପ୍ରଭୁ, ଦ୍ୱିଜ ତିନି ଋଣରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି—ଦେବ, ଋଷି, ପିତୃ; ଯଜ୍ଞ, ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ପୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଏହି ଋଣ ଶୋଧ କରନ୍ତି; ଯଦି ଏହି ଋଣ ଶୋଧ ନ କରି ଚାଲିଯାନ୍ତି, ସେମାନେ ଅପତିତ ହୁଅନ୍ତି। ତୁମେ ଆଜି ଦୁଇ ଋଣରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛ; ଋଷି ଓ ପିତୃଙ୍କ ଋଣ ଶୋଧ କରିଛ; ଦେବ ଋଣ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଶୋଧ କରି, ମୁକ୍ତ ଓ ନିରାଶ୍ରୟ ହେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ହେ ବସୁଦେବ, ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ହରିଙ୍କୁ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାୟକଙ୍କୁ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଉପାସନା କରିଛ; ତେଣୁ ସେ ତୁମର ପୁତ୍ର ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ବସୁଦେବ ମହାନ ଚିତ୍ତ ଦେଇ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ଋଷି ଓ ପୁରୋହିତମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ତାଙ୍କୁ ବାଛିଲେ। ଏହି ନ୍ୟାୟରେ ବସୁଦେବଙ୍କ ଚୟନ କରିଥିବା ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବିଧିରେ ଯଜ୍ଞ କରିଲେ। ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ ହେବାବେଳେ, ଭୃଷ୍ଣିମାନେ ପଦ୍ମ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ଶୁଭ୍ର ଭାବରେ ନିସ୍ନାନ କରି ଭଲ ଜାମା ପିନ୍ଧିଲେ, ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ଶୋଭାୟମାନ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ରାଣୀମାନେ ଉଲ୍ଲାସିତ ଭାବରେ, ମାଳା ନ ପିନ୍ଧି, ହସ୍ତାନ୍ତର ଭଲ ଜାମା ପିନ୍ଧି ଯଜ୍ଞଶାଳାକୁ ଆସି, ଅନ୍ନ ଓ ଦ୍ରବ୍ୟ ନେଇ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଢ଼ଲ, ମୃଦଙ୍ଗ, ଦମ୍ରୁ, ଶଂଖ, ତୁରୀ ଓ ଅନ୍ୟ ସାଧନର ଧ୍ୱନି ତିବ୍ର ହେଲା; ନୃତ୍ୟକାର ଓ କଳାକାର ନୃତ୍ୟ କଲେ; ଗାୟକ ଓ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ବୃତ୍ତାନ୍ତକାର ଗୀତ ଗାଇଲେ; ଗନ୍ଧର୍ବ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ନିଜ ପତିମାନଙ୍କ ସହ ମଧୁର ଗୀତ ଗାଇଲେ। ପୁରୋହିତମାନେ ବିଧି ଅନୁସାରେ, ବସୁଦେବଙ୍କୁ ଏଠି ଅଠାର ରାଣୀ ସହ ଦ୍ୱିତୀୟ ବାର ଅଭିଷେକ କଲେ, ଯେପରି ସୋମ ରାଜାକୁ ତାରାମଣିମାନେ ଅଭିଷେକ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ରେଶମ, ବିଦ୍ରା, ମାଳା, ପାଦଯୁଗଳ, ରତ୍ନ ଓ କଣବା ଦେଇ ଶୋଭାୟମାନ କଲେ; ବସୁଦେବ ଯଜ୍ଞବେଶରେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହୋଇ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ। ପୁରୋହିତମାନେ ରେଶମ ପିନ୍ଧି, ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ସମାଜ ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ। ତାପରେ ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ, ନିଜ କୁଳଙ୍କ ସହ, ପୁତ୍ର ଓ ପତ୍ନୀଙ୍କ ସହ ନିଜ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ।