ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ଏକ ଦିନ, ବିଶ୍ୱ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଋଷିମାନେ—ଯେମିତି ଭାଗବତ ବ୍ୟାସ, ନାରଦ, ଚ୍ୟବନ, ଦେବଳ, ଅସିତ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଶତାନନ୍ଦ, ଭୃଗୁ, ଭରଦ୍ୱାଜ, ଗୌତମ—ସମ୍ମିଳିତ ହୋଇ ଏକ ମହାସଭାରେ ଆସିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ରାମ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ, ବସିଷ୍ଠ, ଗାଳବ, ଭୃଗୁ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, କଶ୍ୟପ, ଅତ୍ରି, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ଓ ବୃହସ୍ପତି ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଋଷିମାନେ ଆସିବା ପରେ, ଦ୍ୱିତ, ତ୍ରିତ, ଏକତା—ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ଅଙ୍ଗିରା, ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ଯାଜ୍ଞବଳ୍କ୍ୟ, ବାମଦେବ ଓ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ। ଏହି ମହାନ ଋଷିମାନେ ଦେଖି, ପୂର୍ବରୁ ବସିଥିବା ରାଜାମାନେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ, ତୁରନ୍ତ ଉଠି ଏହି ବିଶ୍ୱ-ପୂଜ୍ୟ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ପୂଜା କଲେ; ରାମ ଓ ଅଚ୍ୟୁତ (ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ) ମଧ୍ୟ ଉପଚାର, ଆସନ, ପାଦ୍ୟ, ଅର୍ଘ୍ୟ, ମାଳା, ଧୂପ, ଚନ୍ଦନ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଋଷିମାନେ ସୁବିଧାପୂର୍ବକ ବସିବା ପରେ, ଧର୍ମର ମୂର୍ତ୍ତି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ, ଏବଂ ମହାସଭାରେ ସମସ୍ତେ ଶାନ୍ତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ଗଭୀର ବାଣୀ ଶୁଣିଲେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ, “ଆମେ ଏହି ଜଗତରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ଯେଉଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଫଳ ପାଇଛୁ, ତାହା ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଲାଭ କରିପାରିନାହାନ୍ତି—ଏହି ଯୋଗୀପତି ଋଷିମାନେଙ୍କ ଦର୍ଶନ। ଦେବମାନେ ଯେଉଁ ଜଗତର ଚକ୍ଷୁ, ସେମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ଅଳ୍ପ ତପସ୍ୱୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ମହାନ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେଙ୍କୁ ଦେଖିବା, ସ୍ପର୍ଶ କରିବା, ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା, ଚରଣରେ ନମସ୍କାର କରିବା ସୁଯୋଗ ପାଇଥିବାରେ କେତେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ। ପବିତ୍ର ଜଳ, ମୂର୍ତ୍ତି ଦେବ, ଏମିତି କିଛି ଏପରି ଶୁଧ କରିନାହାନ୍ତି; ମହାନ ଲୋକମାନେ ଦେଖିଲେ ମାତ୍ର ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମଧ୍ୟ ପାପ ଦୂର କରିଦେନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ତାରା, ପୃଥିବୀ, ଜଳ, ଆକାଶ, ବାୟୁ, ବାଣୀ, ମନ—ଏମିତି ଅଲଗା ପୂଜିଲେ ମଧ୍ୟ, ପାପ ଦୂର ହୁଏନାହିଁ; ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ସେବା କରିଲେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ପାପ ନାଶ ହୁଏ। ଯିଏ ତିନି ତତ୍ତ୍ୱର ଶରୀରକୁ ଆତ୍ମା ଭାବେ ଭାବେ, ଜନାନୀ, ପରିବାରକୁ ନିଜ ଭାବେ ଦେଖେ, ପୃଥିବୀକୁ ପବିତ୍ର ଭୂମି ଭାବେ ପୂଜେ, ତୀର୍ଥକୁ କେବଳ ଜଳ ଭାବେ ଦେଖେ, ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ସନ୍ଧାନ କରେନାହାନ୍ତି—ସେ ଗୋ ଓ ଗଧା ସମାନ। ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଏହି ଅବିରଳ ଜ୍ଞାନ ଶୁଣି, ଋଷିମାନେ ନିର୍ବାକ ହୋଇ ତାଙ୍କର ଗଭୀର ବାଣୀରେ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ। ଦୀର୍ଘ ଚିନ୍ତା ପରେ, ଋଷିମାନେ ହସି ଏହି ବିଶ୍ୱର ନାଥଙ୍କୁ କହିଲେ—ତାଙ୍କର ଶାସନ ଲୋକମାନେକୁ ଏକତ୍ର କରିବା ପାଇଁ। ଋଷିମାନେ କହିଲେ, “ତୁମର ମାୟା ଦ୍ୱାରା, ହେ ସତ୍ୟର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜ୍ଞାତା, ଆମେ ମଧ୍ୟ ଏହି ବିଶ୍ୱର ନିର୍ମାତା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଭ୍ରମିତ ହେଉଛୁ; ତୁମେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତୁମର ମହାନତା ଲୁଚାଇ ରଖିଛ; ତୁମର କାର୍ଯ୍ୟ କେତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ! ତୁମେ ଚାହିଁନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ବିଶ୍ୱକୁ ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ, ଓ ନାଶ କରିଥାଉ, ଯେପରି ଭୂମି ନାମ ଓ ରୂପରେ ବିଭିନ୍ନ ଦେଖାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ତାହାର ଅସଲି ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ। ତୁମେ ନିଜ ଲୋକଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଶୁଭ ଗୁଣ ଧାରଣ କରିଥାଉ, ଦୁଷ୍ଟମାନେଙ୍କୁ ଦମନ କରିଥାଉ, ଏବଂ ନିଜ ଲୀଳାରେ ଏହି ସନାତନ ବେଦ ମାର୍ଗକୁ ଉତ୍ଥାପନ କରିଥାଉ, ହେ ବର୍ଣ୍ଣାଶ୍ରମର ଆତ୍ମା! ତୁମର ହୃଦୟ ପବିତ୍ର, ତପ, ଅଧ୍ୟୟନ, ନିଗ୍ରହ ଦ୍ୱାରା ଉପଲବ୍ଧ; ଏହି ହୃଦୟରେ ସଫଳ, ଅସଫଳ ଓ ତାହାପରି ଅତୀତ ଉପଲବ୍ଧ। ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ମାନ୍ୟ କରିଥାଉ, ଯେଉଁମାନେ ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ତୁମର ଉତ୍ସ; ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣ-ଭକ୍ତମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଆଜି ଆମର ଜନ୍ମ, ଜ୍ଞାନ, ତପ, ଦୃଷ୍ଟି ଫଳବତ୍ ହେଲା, କାରଣ ତୁମେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଲକ୍ଷ୍ୟ, ତୁମକୁ ଦେଖି ଆମେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମଙ୍ଗଳ ଲାଭ କରିଛୁ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଯାହାଙ୍କ ଧି ଅବିନାଶୀ, ମହାନତା ନିଜ ଯୋଗମାୟାରେ ଲୁଚିଥିବା, ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମା। ଏହି ରାଜାମାନେ ଓ ଭୃଷ୍ଣିମାନେ ଯେଉଁ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ମନେ ରଖିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିନାହାନ୍ତି—ସେ କାଳ ଓ ଆତ୍ମାର ନାଥ, ମାୟାର ପରଦାରେ ଲୁଚିଥିବା। ଯେପରି ଏକ ଲୋକ ଶୋଇଥିବାବେଳେ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଗୁଣ ଅନୁଭବ କରିଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଚିହ୍ନିନାହିଁ, ଏମିତି ମାୟାର ଭ୍ରମରେ ନାମ, ବସ୍ତୁ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟରେ ଆସକ୍ତ ମନ ତୁମକୁ ଚିହ୍ନିପାରିନାହିଁ, ସ୍ମୃତିର ଅସ୍ଥିରତାରେ। ଆଜି ଆମେ ତୁମର ଚରଣ ଦେଖିଛୁ, ଯାହା ଦେଖିଲେ ପାପ ଦୂର ହୁଏ, ଯାହା ତୀର୍ଥମାନେର ଆଶ୍ରୟ, ଯୋଗୀମାନେ ହୃଦୟରେ ଏହାକୁ ସ୍ଥାପିତ କରନ୍ତି; ଯେଉଁ ଭକ୍ତମାନେ ଅଭିମାନ ଭାଙ୍ଗି ଭକ୍ତିରେ ତୁମର ମାର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି—ତୁମେ ତାଙ୍କୁ କୃପା କର। ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଏପରି ଭାବରେ ଦାଶାର୍ହ (ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ), ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଋଷିମାନେ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିବା ପାଇଁ ମନ ଲଗାଇଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଶ୍ରୀବସୁଦେବ ଆଗକୁ ଆସି, ନମସ୍କାର କରି, ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ନିୟମିତ ଶବ୍ଦରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ହେ ଋଷିମାନେ, ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତ ଦେବତା; କୃପା କରି କହନ୍ତୁ, କିପରି କର୍ମ ଦ୍ୱାରା କର୍ମର ବନ୍ଧନ ନାଶ କରାଯାଇପାରିବ?” ନାରଦ କହିଲେ: “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ ଯେ ବସୁଦେବ ନିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ ଜାଣିବାକୁ ଏତେ ଉତ୍ସୁକ୍ତିରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛନ୍ତି, ଯେଉଁ କୃଷ୍ଣକୁ ନିଜ ପୁଅ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି। ଏଠାରେ ମାନବମାନେ ନିକଟ ସମ୍ପର୍କରେ ଅବହେଳା କରନ୍ତି, ଯେପରି କୌଣସି ଜଣେ ଗଙ୍ଗାକୁ ଛାଡି ଅନ୍ୟ ଜଳରେ ପବିତ୍ରତା ଖୋଜନ୍ତି। ଯେଉଁ ଭଗବାନଙ୍କର ଅନୁଭୂତି କାଳ, ସୃଷ୍ଟି, ପ୍ରଳୟ ଦ୍ୱାରା କେବେ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ, ନିଜ, ଅନ୍ୟ, ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା କେବେ କମିନାହିଁ। ସେ ଭଗବାନ ଅଖଣ୍ଡ, ଦୁଃଖ, କର୍ମ, ଗୁଣର ଧାରା ଦ୍ୱାରା ଅପରିବାଧିତ, କିନ୍ତୁ ନିଜ ଶକ୍ତି—ପ୍ରାଣ ଆଦି—ଦ୍ୱାରା ଲୁଚିଥିବା; କେତେକେ ଧୂଁଆ, କୁହୁଡି, ଗ୍ରହଣରେ ଚିହ୍ନିପାରିନାହିଁ, ଏମିତି ତାଙ୍କୁ ମିଶ୍ଟି କରନ୍ତି।