ଯଦୁବଂଶୀଶ୍ୱର ଭଗବାନ୍ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ଶୋଭାମୟ ପତାକା, ରଙ୍ଗିନ ଦ୍ୱାରମଣ୍ଡପ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଛାୟା ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ ଦ୍ୱାରକାପୁରୀକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ସେହି ନଗରୀ ଦିବ୍ୟ ଓ ଭୂଲୋକରେ ପ୍ରଶଂସିତ, ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲା ଯେପରି ଏକ ଜାହାଜ ନିଜ ଘାଟକୁ ପହଞ୍ଚିଛି । ତାଙ୍କ ପିତା ଶୂରସେନ ତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁ, ଆତ୍ମୀୟ ଓ ଜ୍ଞାତିମାନଙ୍କୁ ମୂଲ୍ୟବାନ ବସ୍ତ୍ର, ଅଳଙ୍କାର, ଶୟନ, ଆସନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପହାର ଦେଇ ସମ୍ମାନିତ କଲେ । ସେ ବିଭିନ୍ନ ପରିଚାରିକା, ସମ୍ପଦ, ସେନା, ରଥ ଓ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ଏବଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ମୂଲ୍ୟବାନ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇ ମହାନ ଭାବରେ ଭେଟିଲେ । ଆମେ ତାଙ୍କ ଗୃହର ପରିଚାରିକାମାନେ, ଏହି ସ୍ଥିତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛୁ ଏବଂ ଏହା ସମ୍ଭବ ହୋଇଛି ନିଷ୍ଠା ତପସ୍ୟା ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିରକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ଯେଉଁ ଭଗବାନ୍ ସ୍ୱୟଂତୃପ୍ତ, ତାଙ୍କୁ ଶୁଶ୍ରୂଷା କରି । ଦ୍ୱାରକାର ରାନୀମାନେ କହିଲେ— “ବାଉମାସୁର ଓ ତାଙ୍କ ଅନୁଚରମାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଧ୍ୱଂସ କରି, ସେ ଆମେ ଅପହୃତ ରାଜକନ୍ୟାମାନେଙ୍କୁ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଅମଳ କମଳଚରଣ ସ୍ମରଣ କରି, ଆମକୁ ବିବାହ କରି ଗୃହସ୍ଥାଶ୍ରମରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ । ଏହିପରି ଆମେ ସାମ୍ସାରିକ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କଲୁ । ଆମେ କେବେ ରାଜ୍ୟ, ଅଧିପତ୍ୟ, ଶାସନ କିମ୍ବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦ ଚାହୁଁନାହିଁ, କିମ୍ବା ହରିଙ୍କ ଅନନ୍ତ ଧାମର ଆକାଂକ୍ଷା ରଖୁନାହିଁ । ଆମ ଏକମାତ୍ର ଆଶା—ତାଙ୍କ ଗୌରବମୟ ପଦଧୂଳି, ଯାହା ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କ ଅଙ୍ଗରାଗର ସୁଗନ୍ଧରେ ଭରିଥାଏ, ତାହା ଆମେ ମୁଣ୍ଡରେ ଧାରଣ କରିବା । ବ୍ରଜର ଗୋପୀମାନେ, ପୁଲିନ୍ଦା ନାରୀମାନେ, ଘାସ, ଔଷଧି, ଗୋଉଁଠି ଓ ଗୋପବାଳକମାନେ ସମେତ, ସେଇ ମହାନ ଆତ୍ମା କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପଦସ୍ପର୍ଶ ପାଇବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଗୋସଂରକ୍ଷା କରନ୍ତି । ଏଭଳି ଭାବରେ ଜଣେ ଶୁକଦେବ କହିଲେ— କୁନ୍ତୀ, ସୁଭଦ୍ରା, ଦ୍ରୌପଦୀ, ମାଧବୀ, ରାଜପତ୍ନୀମାନେ ଓ ତାଙ୍କର ଗୋପୀମାନେ ଯେତେବେଳେ ଶୁଣିଲେ ଯେ, ପରମାତ୍ମା କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ କିପରି ଗଭୀର ସ୍ନେହ ଦେଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ ଓ ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁପୁଟେ ଅଶ୍ରୁ ଭରିଗଲା । ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ନିଜେ ନିଜେ କଥା ହେଉଥିଲେ, ପୁରୁଷମାନେ ପୁରୁଷଙ୍କ ସହ କଥା ହେଉଥିଲେ, ଏହି ସମୟରେ ମହାମୁନିମାନେ କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଅଗ୍ରହୀ ହୋଇ ଏଠାକୁ ଆସିଲେ । ଏହି ମହାମୁନିମାନେ ହେଲେ— ବ୍ୟାସ, ନାରଦ, ଚ୍ୟବନ, ଦେବଳ, ଅସିତ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଶତାନନ୍ଦ, ଭୃଗୁ, ଗୌତମ, ରାମ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ, ବସିଷ୍ଠ, ଗାଳବ, ଭୃଗୁ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, କଶ୍ୟପ, ଅତ୍ରି, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ବୃହସ୍ପତି, ଦ୍ୱିତ, ତୃତ, ଏକତ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ, ଅଙ୍ଗିରା, ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ, ବାମଦେବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ । ଏମାନେ ଆସିବା ସମୟରେ, ପୂର୍ବରୁ ବସିଥିବା ରାଜାମାନେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ, କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ସମେତ, ସମସ୍ତେ ଉଠି ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ । ସମସ୍ତେ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ଉଚିତ ଭାବେ ପୂଜା କଲେ । ବଳରାମ ଓ ଅଚ୍ୟୁତ ମଧୁର ବାଣୀ, ଆସନ, ପାଦ୍ୟ, ଅର୍ଘ୍ୟ, ମାଳା, ଧୂପ, ଚନ୍ଦନ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ । ସମସ୍ତେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରି ବସିଥିବାବେଳେ, ଧର୍ମସ୍ୱରୂପ ଭଗବାନ୍ କୃଷ୍ଣ ମୃଦୁ ଓ ଗମ୍ଭୀର କଥା କହିଲେ, ସମସ୍ତ ସଭା ନିରବ ହୋଇ ଶୁଣିଲେ । ଭଗବାନ୍ କହିଲେ— “ଆମେ ଏହି ମୃତ୍ୟୁଲୋକରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ପାଇଛୁ, ଯାହା ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସହଜରେ ପାଉନାହାନ୍ତି—ସେହି ଯୋଗୀଶ୍ୱରମାନଙ୍କ ଦର୍ଶନ । ଯେଉଁ ଲୋକମାନେ ଅଳ୍ପ ତପସ୍ୟା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେବତାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଜଗତର ଚକ୍ଷୁ, ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଏମିତି ମହାପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖିବା, ସ୍ପର୍ଶ କରିବା, ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ଓ ପାଦପ୍ରଣାମ କରିବା ସୁଯୋଗ ପାଆନ୍ତି । ପବିତ୍ର ଜଳ, ମାଟି, ପଥ୍ଥରର ଦେବତା ଏପରି ପବିତ୍ର କରନ୍ତିନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ସନ୍ତମାନେ କେବଳ ତାଙ୍କର ଦର୍ଶନରେ ମାତ୍ର, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ରତା ଦେଇଦିଅନ୍ତି । ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ତାରା, ପୃଥିବୀ, ଜଳ, ଆକାଶ, ବାୟୁ, ବାଣୀ କିମ୍ବା ମନ—ଏହାମାନେ ଅଲଗା ଭାବେ ପୂଜିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ପାପ ଦୂର କରନ୍ତିନାହିଁ; ଜ୍ଞାନୀମାନେ କେବଳ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ସେବା ଦ୍ୱାରା, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମଧ୍ୟ, ପାପ ଦୂର କରିଦିଅନ୍ତି । ଯିଏ ଏହି ତିନି ଧାତୁର ଦେହକୁ ଆତ୍ମା ବୋଲି ଭାବେ, ନାରୀ ଓ ପରିବାରକୁ ନିଜର ବୋଲି ଭାବେ, ପୃଥିବୀକୁ ତୀର୍ଥ ବୋଲି ପୂଜେ, କିନ୍ତୁ କଦାଚିତ୍ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ସଙ୍ଗ ନ କରେ—ସେ ଗାଈ କିମ୍ବା ଗଧା ସମାନ । ଏଭଳି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅପାର ଜ୍ଞାନମୟ କଥା ଶୁଣି, ମୁନିମାନେ ନିର୍ବ୍ବାକ ହୋଇ ରହିଗଲେ, ତାଙ୍କର ମନ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଗଭୀର ଉପଦେଶରେ ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ ହେଇପଡ଼ିଲା । ଦୀର୍ଘ ଚିନ୍ତାବିମର୍ଶ ପରେ, ମୁନିମାନେ ହସି କହିଲେ— “ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କର ଆଧିପତ୍ୟ ଲୋକମାନେ ସମ୍ମିଳିତ ହେବା ପାଇଁ ହିଁ । ମୁନିମାନେ କହିଲେ— “ହେ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱବିଦ୍, ଆପଣଙ୍କର ମାୟାରେ ଆମେ ମଧ୍ୟ ମୋହିତ, ଆମେ ଯେଉଁମାନେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ମଧ୍ୟ, ଆପଣଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଆପଣଙ୍କ ମହିମା ଗୁପ୍ତ ଅଟୁଟ ରହିଛି । ଆପଣ ନିର୍ଲିପ୍ତ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଏହି ସୃଷ୍ଟିକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ପାଳନ ଓ ସଂହାର କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମୃଦାର ନାମ ଓ ରୂପ ଭିନ୍ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଭିତରେ ଏକତା ରହିଥାଏ, ସେପରି ଆପଣ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି । ଏହିପରି, ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ଆପଣ ନିଜ ଜନଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟମାନେଙ୍କ ଦମନ ପାଇଁ ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ଆପଣଙ୍କ ଲୀଳା ଦ୍ୱାରା ବେଦର ସନାତନ ମାର୍ଗକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ହେ ବର୍ଣ୍ଣାଶ୍ରମର ଆତ୍ମା । ଆପଣଙ୍କ ହୃଦୟ ଶୁଦ୍ଧ, ତପସ୍ୟା, ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ସଂୟମ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ; ଏଠି ଆବିର୍ଭୂତ, ଅନାବିର୍ଭୂତ ଓ ତାହାଠାରୁ ଅତିତ ତତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ । ତେଣୁ ଆପଣ ବ୍ରାହ୍ମଣସମାଜକୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରୁ ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ନିଜ ଉତ୍ପତ୍ତି ହୁଏ; ଏହିପରି ଆପଣ ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ । ଆଜି ଆମର ଜନ୍ମ, ଶିକ୍ଷା, ତପସ୍ୟା ଓ ଦୃଷ୍ଟି ସଫଳ ହୋଇଛି; କାରଣ ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖ ଦର୍ଶନ କରି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶ୍ରେୟସ୍ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛୁ ।