ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ନିମିତ୍ତ କରି, ସମସ୍ତ ଜୀବଜନ୍ତୁ ଯେପରିକି ପବନ ମେଘ, ଘାସ, ପତି, ଧୂଳି ଆଦିକୁ ଏକାଠି କରି ଛିଁଟିଦିଏ, ସେପରି ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଏକତ୍ର କରି ଆଉ ପୁଣି ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରନ୍ତି। ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ କହିଲେ, “ମୋ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଅମୃତତ୍ୱକୁ ଦେଇଥାଏ। ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମେ ମୋ ପ୍ରତି ଯେଉଁ ଭଲପାଇବା ଉପଜାଇଛ, ସେ ସମସ୍ତ ବାଧାକୁ ଦୂର କରିଦେଇଛି। ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆଦି, ଅନ୍ତ, ଭିତର ଓ ବାହ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ; ଯେପରି ସ୍ଥୂଳ ପଞ୍ଚଭୂତ—ଆକାଶ, ଜଳ, ପୃଥିବୀ, ବାୟୁ, ଆଲୋକ—ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟର ଏହିପରି ସ୍ଥାନ। ଏହିପରି, ଆତ୍ମା ଓ ପରମାତ୍ମା ମଧ୍ୟରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଜୀବ ଅନ୍ୟୋନ୍ୟ ଭିତରେ ବିଦ୍ୟମାନ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ଅବିନାଶୀକୁ ଦେଖିପାରିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋରେ ଏହି ସମସ୍ତ କୁ ଦେଖନ୍ତି।" ଏପରି ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଜ୍ଞାନ ଦେଇ, କୃଷ୍ଣ ଗୋପୀମାନେଂକୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ। ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ନିଜ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଭୁଲି ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ତେବେ, ଗୋପୀମାନେ ଭକ୍ତିଭାବରେ କହିଲେ: "ଯିଏ ଯୋଗୀମାନେ ହୃଦୟରେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ସେହି କମଳାନ୍ଘ୍ରି ଭଗବାନ ସଦା ଆମ ମନରେ ଉଦିତ ହେଉ, ଯେଉଁଠି ଆମେ ଘରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ। ସେହି ଚରଣ ଆମକୁ ଭୂତଳ ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁରୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତୁ।" ଏହିପରି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତର ଦଶମ ଶ୍କନ୍ଧର ଦ୍ୱିତୀୟାର୍ଧରେ "ବୃଷ୍ଣି ଓ ଗୋପମାନେଂକର ମିଳନ" ନାମକ ଏଠି ଅଷ୍ଟାଶୀତିତମ ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ ହେଲା। ପୁଣି ଶୁକଦେବ କହିଲେ: "ଏପରି ଭାବେ ଗୋପୀମାନେଂକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ସେମାନଙ୍କ ଶିକ୍ଷକ ଓ ଆଶ୍ରୟ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଓ ତାଙ୍କ ସାଙ୍ଗମାନେଂକୁ ଖବର ନେଲେ। ସେମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଭଗବାନଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ସମ୍ମାନ ପାଇଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଚିତ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ଚରଣ ଦର୍ଶନରେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୋଇଗଲା।" ସେମାନେ କହିଲେ, "ହେ ମହାନ, ତୁମେ ଯେଉଁ ଅମୃତ ଉପଦେଶ ଦେଉଛ, ତାହା ତୁମ ଅମଳ ପଦପଦ୍ମରୁ ଉଦ୍ଗତ। ଏହି ଉପଦେଶ କାନ ଦ୍ୱାରା ଶୁଣିଲେ, ଦେହ ଓ ଦେହାଭିମାନର ବନ୍ଧନ କଟିଯାଏ। ଆମେ ଏହି ତିନି ପ୍ରକାରର ଆତ୍ମାଭିମାନ ଛାଡି, ଶୁଦ୍ଧ କ୍ରିୟାରେ ଅବିରତ ଆନନ୍ଦ ଓ ଅବିଘ୍ନ ଜ୍ଞାନ ପାଇଛୁ। ଯୋଗ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏହି ଦେହ ମାୟାମୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ପରମହଂସଙ୍କ ପଥ।" ଏହିପରି, ଅନ୍ଧକ ଓ କୌରବ କୁଳର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏକଠି ହୋଇ, ଲୋକମାନ୍ୟ କୀର୍ତ୍ତିର ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ଏକାଉଁଠି ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଚମତ୍କାର କଥା ଆପସରେ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହି କଥା ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହି କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି। ତେବେ ଦ୍ରୌପଦୀ କହିଲେ: "ହେ ବୈଦର୍ଭୀ, ଭଦ୍ରା, ଜାମ୍ବବତୀ, କୌଶଳା, ସତ୍ୟଭାମା, କାଳିନ୍ଦୀ, ଶୈବ୍ୟା, ରୋହିଣୀ, ଲକ୍ଷ୍ମଣା—ହେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନେ, ତୁମେ କୃପାକରି କହ, ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ କିପରି ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଲୋକିକ ରୀତି ଅନୁସରି, ତୁମକୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ?" ତେବେ ରୁକ୍ମିଣୀ କହିଲେ: "ମୋ ସ୍ଵୟଂବରରେ ଅନେକ ଯୋଧ୍ୟା ଧନୁଷ୍ୟ ଧରି ମୋତେ ଚେଦିରାଜଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ। ଯାହାଙ୍କ ପଦର ଧୂଳି ରାଜାମାନେ ମୁଣ୍ଡରେ ଧରନ୍ତି, ସେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସିଂହ ଭଳି ମୋତେ ଗୋଞ୍ଜା ମଧ୍ୟରୁ ଉଠାଇ ନେଲେ। ସେହି ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କ ପଦକୁ ସଦା ପୂଜିବି।" ସତ୍ୟଭାମା କହିଲେ: "ମୋ ଅନ୍ୟ ପତ୍ନୀଙ୍କ ଶାପ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ, ସେ ଭୂପତିଙ୍କୁ ଜିତି, ମଣି ଆଣି, ମୋ ପିତାଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କଲେ। ମୁଁ ଅନ୍ୟକୁ ଦିଆଯାଇଥିଲି, ତଥାପି ସେ ମୋତେ ନିଜ କଲେ।" ଜାମ୍ବବତୀ କହିଲେ: "ସେ ଦେହର କର୍ତ୍ତା ଓ ମୋର ନିୟୋଜିତ ସ୍୵ାମୀ। ତିନି ସୀତାଙ୍କ ସ୍୵ାମୀ ଭାବେ ମୋ ବାପାଙ୍କ ସହ ୨୧ ଦିନ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ମୋ ବାପା ତାଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା କରି, ମୋତେ ତାଙ୍କୁ ଦେଲେ, ମୁଁ ତାଙ୍କ ପଦ ଧରି, ମଣି ସହିତ ସେବିକା ହେଲି।" କାଳିନ୍ଦୀ କହିଲେ: "ମୁଁ ତାଙ୍କ ପଦ ଛୁଈବାକୁ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲି। ସେ ବନ୍ଧୁ ଭାବେ ଆସି, ମୋ ହାତ ଧରିଲେ, ମୁଁ ତାଙ୍କ ଗୃହର ସ୍ୱୀପିକା ହେଲି।" ମିତ୍ରବିନ୍ଦା କହିଲେ: "ସ୍ଵୟଂବରରେ ସେ ରାଜାମାନେଂକୁ ହରାଇ, ମୋତେ ହାତୀ ଭଳି ନେଇଗଲେ, ଭାଇମାନେଂକୁ ଦୂର କରି, ନିଜ ସଂପଦ ନଗରକୁ ନେଲେ। ସେ ପଦ ମୋର ସେବା ହେଉ।" ସତ୍ୟା କହିଲେ: "ମୋ ବାପା ସାତଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ସିଂହ ମାନେ ରଖି, ରାଜାମାନେଂକୁ ପରୀକ୍ଷା କଲେ। ଶୂରମାନେଙ୍କ ଗର୍ବ ଭଂଗ କରି, ସେ ସହଜରେ ସେମାନେଂକୁ ବାନ୍ଧିଲେ। ମୁଁ, ଦାସୀ ଓ ସେନା ସହିତ, ତାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲି।" ଭଦ୍ରା କହିଲେ: "ମୋ ବାପା ମୋ ମାମାଙ୍କୁ ଡାକି, ମୋତେ ଶ୍ୟାମ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଲେ। ସେ ମନ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପଦ ସ୍ପର୍ଶ ଜନ୍ମେ ଜନ୍ମେ ମିଳୁ, କାରଣ ଏହା ମୁକ୍ତିର ପଥ।" ଲକ୍ଷ୍ମଣା କହିଲେ: "ନାରଦଙ୍କ ମୁଁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜନ୍ମ ଓ କୌତୁକ ଶୁଣି, ମୋ ମନ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲି। ମୋ ବାପା ବୃହତ୍ସେନ, ମୋ ମନ ଜାଣି, ବିବାହ ପାଇଁ ଉପାୟ ଖୋଜିଲେ। ଏଠି ଆର୍ଜୁନଙ୍କ ସ୍ଵୟଂବର ଭଳି, ଏକ ମାଛ ପାନି ତଳେ ଚିହ୍ନାଯାଇଥିଲା, ଯାହାକୁ ପ୍ରତିଯୋଗୀମାନେ ଶର ଫିଙ୍ଗି ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିବାକୁ ଥିଲେ।" ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ରାଜାମାନେ ଆସି, ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ। ସେମାନେ ଧନୁଷ୍ୟ ଚାଲାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ କେହି ଚାଲାଇପାରିଲେ ନାହିଁ; କିଏ ଚେଷ୍ଟା କରି ଚେସ୍ଟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟାଣି, ଆଘାତ ପାଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। କିଏ ଧନୁଷ୍ୟ ଚାଲାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତେବେ ଅର୍ଜୁନ ମାଛର ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦେଖି, ଶର ଛାଡ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କାଟିଲେ ନାହିଁ, ଛୁଇଁ ଦେଲେ। ରାଜାମାନେ ହାରି, ଗର୍ବ ଭଂଗ ହୋଇ ଘରକୁ ଚଲିଗଲେ। ତେବେ ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ଧନୁଷ୍ୟ ଧରି, ସହଜରେ ଟାଣି, ଶର ଚାଲାଇ, ମାଛକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଫେଲିଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଭିଜିତ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଥିଲେ। ମୁଁ ମଞ୍ଚରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ନୂତନ ପାଟ ଶାଢ଼ି, ହାତରେ ମାଣିକ୍ୟ ମାଳା ଧରି, ମୃଦୁ ହାସ୍ୟ ଓ ଫୁଲ ମାଳାରେ ଚୂଡ଼ା ପିନ୍ଧି, ଅଳ୍ପ ଲଜ୍ଜାରେ ରାଜାମାନେ ଦିଗ ଦିଗ ଦେଖି, ମୋ ହୃଦୟର ଭକ୍ତିରେ ମୁରାରିଙ୍କ କାନ୍ଧରେ ମାଳା ପିନ୍ଧାଇଲି। ଏହି ସମୟରେ ଢୋଲ, ମୃଦଙ୍ଗ, ଶଂଖ, ତୁରୀ ଓ ଅନ୍ୟ ମାନ୍ୟ ବାଦ୍ୟ ଧ୍ୱନିତ ହେଲା; ନୃତ୍ୟ ଓ ଗୀତ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।