ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ, ସେମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଏକାକୀ ବସିଥିଲେ, ସେଠିକୁ ଗଲେ । ସେ ଗୋପୀମାନଙ୍କୁ ସ୍ନେହଭାବରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ସେମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ କୁସଳ ପ୍ରସ୍ନ କଲେ, ଏବଂ ହସି କହିଲେ— “ତୁମେ କି ଆମର ସେଇ ପୁରୁଣା ମିତ୍ରତାକୁ ମନେ ପକାଉଛ ? ଆମେ ଦୁଇଜଣ ନିଜ ନିଜ କାମନା ପୂରଣ ପାଇଁ ବହୁ ଦିନ ଦୂରେ ରହିଥିଲୁ, ଆମ ମନ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ସଂହାରରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲା । ତୁମେ କି ଆମକୁ କ୍ରୁତଘ୍ନ ଭାବି ମନେ ଅପରାଧ ଧରିଥିଲ ? କିନ୍ତୁ, ଏହି ସମସ୍ତ ମିଳନ ଓ ବିଚ୍ଛେଦ ଭଗବାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ହୁଏ । ଯେପରି ହଳୁକା ବାୟୁ ମେଘ, ଘାସ, ପତ, ଧୂଳିକୁ ଏକଠି କରି ମଧ୍ୟ ବିସର୍ଜନ କରିଦିଏ, ସେପରି ଏହି ଜଗତର ସମସ୍ତ ଜୀବମାନେ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଏକାଠି ହୁଅନ୍ତି ଓ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି । ମୋତେ ଯେଉଁ ଭାବରେ ଭଜନ କରିବେ, ତାହିଁ ଅମୃତତ୍ୱକୁ ଦେଇଥାଏ । ତୁମେ ମୋପାଇଁ ଯେଉଁ ସ୍ନେହ ଦେଖାଇଛ, ଏହି ଭାଗ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଅବରୋଧ ଦୂର ହୋଇଛି । ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆଦି, ଅନ୍ତ, ଭିତର ଓ ବାହାର ଉପାଦାନ; ଯେପରି ଆକାଶ, ଜଳ, ପୃଥିବୀ, ବାୟୁ, ଆଲୋକ ଏହି ପଞ୍ଚଭୂତର ମୂଳ ଉପାଦାନ, ସେପରି ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜୀବର ମୂଳ । ଏହିପରି, ଆତ୍ମା ଓ ପରମାତ୍ମା ମୋ ମଧ୍ୟରେ, ଅବିନାଶୀକୁ ଦେଖିଥିବା ଲୋକେ ଏହି ସତ୍ୟକୁ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ।” କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଏହି ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ଭାବକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଦେଲେ । ସେମାନେ କହିଲେ, “ଯେଉଁ ଚରଣ ଯୋଗୀମାନେ ହୃଦୟରେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ଯିଏ ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁର ଗହ୍ୱରରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥାଏ, ସେଇ ପଦପଦ୍ମ ଆମ ମନରେ ସଦା ବିରାଜିତୁ, ଯେପରି ଆମେ ଘରେ ରୁହୁଛୁ ।” ଏହିପରି ଭାବେ, ଅନ୍ତେ ‘ବୃଷ୍ଣି ଓ ଗୋପମାନଙ୍କ ସମ୍ମିଳନ’ ନାମକ ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ ହେଲା । ଏହା ପରେ, ମହାର୍ଷି ଶୁକଦେବ କହିଲେ— “ଗୋପୀମାନେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ସ୍ୱାମୀ ଓ ଶରଣ୍ୟ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଓ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ଖବର ନେଲେ । ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ସମ୍ମାନ ପାଇ, ସେମାନେ ଅନନ୍ଦରେ ଉତ୍ସାହିତ ହେଲେ, କାରଣ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପଦଦର୍ଶନରେ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୋଇଯାଏ । ସେମାନେ କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ତୁମ୍ଭ ଚରଣାମୃତ ଯେଉଁଥିରୁ କେବେ କିଛି ଅଶୁଭ ହୋଇପାରେନି, ଏହି ଚରଣାମୃତ କେବେ କେବେ ତୁମ ମୁଖରୁ ଝରେ । ଯେଉଁମାନେ କାନରେ ଏହି ଶବ୍ଦ ପିଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେହ ଭ୍ରମ ଓ ବନ୍ଧନ କଟି ପାରିଯାନ୍ତି । ଆମେ ଏହି ତିନି ପ୍ରକାରର ଦେହ ଭାବକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, କ୍ରିୟାରୁ ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଆନନ୍ଦ ଓ ଜ୍ଞାନ ଅନୁଭବ କରୁଛୁ । ଶାସ୍ତ୍ର ଓ କାଳ ଦ୍ୱାରା ଯୋଗ ଆଶ୍ରୟ କରି, ମୁଁ ତୁମ ମାୟାର ଧାମକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି ।” ଏହିପରି, ଅନ୍ଧକ ଓ କୌରବ ଦୂତୀମାନେ ଏକଠି ହୋଇ, ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଶଂସିତ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ କଥା ଗାଇଲେ, ଯାହା ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ସେମାନେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଲୀଳାକୁ ଆପସରେ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ । ତେବେ ଦ୍ରୌପଦୀ କହିଲେ, “ଓ ବୈଦର୍ଭୀ, ବଦ୍ରା, ଜାମ୍ବବତୀ, କୌଶଳା, ସତ୍ୟଭାମା, କାଳିନ୍ଦୀ, ଶୈବ୍ୟା, ରୋହିଣୀ, ଲକ୍ଷ୍ମଣା— ତୁମେମାନେ ଆମକୁ କହ, ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ— ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ନିଜ ଦୈବଶକ୍ତିରେ ବୈଷୟିକ ରୀତି ଅନୁସରି କିପରି ତୁମକୁ ବିବାହ କଲେ ?” ତାପରେ ରୁକ୍ମିଣୀ କହିଲେ, “ଯେତେବେଳେ ମହାବୀରମାନେ ଧନୁଷ ଉଠାଇ ମୋତେ ଚେଦିରାଜଙ୍କୁ ବିବାହ ଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ତାଙ୍କ ପଦଧୂଳିରେ ରାଜାଙ୍କ ସେନାମାନେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଥିଲେ । ସେଉଁଠାରେ ସେ ଶିଂହ ପରି ମୋତେ ଚମୁରୁ ଛିଁଡ଼ି ନେଇଗଲେ । ସେଇ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପତିଙ୍କ ପଦରେ ମୁଁ ସଦା ଶରଣ ନେଉଛି ।” ସତ୍ୟଭାମା କହିଲେ, “ମୋ ସହଧର୍ମିଣୀଙ୍କ ଶାପ ଦୂର କରିବାକୁ, ସେ ପୃଥିବୀର ରାଜାଙ୍କୁ ହରାଇ ରତ୍ନ ଆଣିଦେଲେ, ମୋ ପିତାଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଲେ, ଏବଂ ମୁଁ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲି ମଧ୍ୟ ସେ ମୋତେ ନେଇଗଲେ ।” ଜାମ୍ବବତୀ କହିଲେ, “ସେ ଦେହର ନିର୍ମାତା ଓ ମୋର ଭାଗ୍ୟର ସ୍ୱାମୀ । ତିନି ଦିନ ଏକୋଇଶ ଦିନ ମୋ ପିତା ସହ କ୍ରୀଡ଼ା କଲେ । ମୋ ପିତା ତାଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା କରି, ମୋତେ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ । ମୁଁ ରତ୍ନ ସହ ତାଙ୍କ ପଦ ଧୋଇବାକୁ ପାଇଲି ।” କାଳିନ୍ଦୀ କହିଲେ, “ମୁଁ ତାଙ୍କ ପଦ ସ୍ପର୍ଶ ପାଇଁ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲି, ସେ ବନ୍ଧୁପରି ଆସି, ମୋତେ ହାତ ଧରି ନେଇଗଲେ, ମୁଁ ତାଙ୍କ ଘର ଝାଡ଼ୁ ଦେଉଥିଲି ।” ମିତ୍ରବିନ୍ଦା କହିଲେ, “ସେ ମୋ ସ୍ୱୟଂବର ଦିନେ ଆସି, ରାଜାମାନେ ଉପରେ ବିଜୟ ପାଇ, ହାତୀ ପରି ମୋତେ ନେଇଗଲେ, ଭାଇମାନେ ଅଟକେଇଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ହଟାଇ ମୋତେ ନିଜ ସହରକୁ ନେଇଗଲେ । ମୁଁ ତାଙ୍କ ପଦ ସେବା ପାଇଁ ଚାହେଁ ।” ସତ୍ୟା କହିଲେ, “ମୋ ବାପା ସାତଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ସିଂଗ ଥିବା ବଳଦ ରଖି, ରାଜାମାନେର ପରୀକ୍ଷା କଲେ । ସେ ସହଜରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବାନ୍ଧିଦେଲେ । ଏପରି ଶୌର୍ୟ ଦେଖାଇ ମୋତେ ବିବାହ କଲେ ।” ଭଦ୍ରା କହିଲେ, “ମୋ ବାପା ମୋ ମାମାଙ୍କୁ ଡାକି, ମୋତେ ଶ୍ୟାମଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ, ସେ ମନେ ତାଙ୍କୁ ଭଲପାଉଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପଦ ସ୍ପର୍ଶ ପାଇଁ ମୁଁ ପ୍ରତି ଜନ୍ମରେ ଚାହେଁ ।” ଲକ୍ଷ୍ମଣା କହିଲେ, “ନାରଦଙ୍କ ଠାରୁ ସେଇ ରାଜାଙ୍କ ଜନ୍ମ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଶୁଣି, ମୋର ମନ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲି, ଦେବତାମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗିଦେଲି । ମୋ ବାପା ମୋର ମନ ଜାଣି, ବିବାହ ପାଇଁ ଏକ ଉପାୟ କଲେ । ଏଠାରେ ଏକ ମାଛ ଉପରେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖି, ତଳେ ଜଳରେ ଚିତ୍ର ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେପରି ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ସ୍ୱୟଂବର ଦିନ ଥିଲା । ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ରାଜାମାନେ ଆସି, ଧନୁଷ ଉଠାଇ, ପିତା ସେମାନେକୁ ଆଦର କଲେ । କିଛି ଧନୁଷ ଚଢ଼େଇ ପାରିଲେ ନାହିଁ, କିଛି ଧନୁଷ ଟାଣି ବେଳେ ଚେଷ୍ଟାରେ ହାରିଗଲେ । ମଗଧ, ଅମ୍ବଷ୍ଠ, ଚେଦି, ଭୀମ, ଦୁର୍ୟୋଧନ, କର୍ଣ୍ଣ ଧନୁଷ ଚଢ଼ାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ବିଷୟ ଧରିପାରିଲେ ନାହିଁ । ଅର୍ଜୁନ ଜଳରେ ମାଛର ଛବି ଦେଖି, ସାବଧାନ ଭାବରେ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ କାଟିଲେ ନାହିଁ, ମାତ୍ର ସ୍ପର୍ଶ କଲେ । ସମସ୍ତ ରାଜା ହଟିଗଲେ, ସେତେବେଳେ ପ୍ରଭୁ ଧନୁଷ ଉଠାଇ, ସହଜରେ ଚଢ଼ାଇଲେ । ଏକ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଜଳରେ ମାଛ ଦେଖି, ବାଣ ଛାଡ଼ି ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ କାଟିଦେଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଭିଜିତ୍ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଥିଲା ।