ବସୁଦେବ ଭାରି ସ୍ନେହରେ ତାଙ୍କ ପୁଅ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବାହୁଡ଼ିଆରେ ଆଲିଂଗନ କଲେ । ସେ ସମୟରେ, ବସୁଦେବଙ୍କ ମନରେ କଂସ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା କଷ୍ଟ ଓ ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଗୋକୁଳରେ ରଖିଥିବା ଦୁଃଖଦ ଅନୁଭୂତି ଆସିଗଲା । କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ତାଙ୍କ ମାତାପିତାଙ୍କୁ ଆଲିଂଗନ କଲେ, ଚରଣସ୍ପର୍ଶ କଲେ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରେମର ଅତିରେକ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କର କଣ୍ଠ ଭାରି ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ । ଯଶୋଦା ଓ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, କୃଷ୍ଣ ବଳରାମଙ୍କୁ ନିଜ ଆସନରେ ବସାଇ ଦୁଇ ହାତରେ ଆଲିଂଗନ କଲେ । ସେମାନେ ଏହି ମିଳନରେ ପୁରୁଣା ଦୁଃଖ ସବୁ ଭୁଲିଗଲେ । ରୋହିଣୀ ଓ ଦେବକୀ, ବ୍ରଜର ରାଣୀ ଯଶୋଦାଙ୍କୁ ଆଲିଂଗନ କଲେ । ସେମାନେ ଯଶୋଦାଙ୍କ ମୈତ୍ରୀ ଓ ଭଲପାଇବାକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଅସ୍ରୁସ୍ନାତ କଣ୍ଠରେ କହିଲେ— “ହେ ବ୍ରଜର ରାଣୀ, ତୁମର ନିଷ୍ଠା ଓ ବନ୍ଧୁତ୍ୱକୁ କେହି ଭୁଲିପାରିବେ ନାହିଁ । ଇନ୍ଦ୍ରର ରାଜ୍ୟ ମିଳିଲେ ଓ ଛାଡ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହାର ପ୍ରତିଦାନ ଏ ଜଗତରେ କେହି ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ । ତୁମ ପିତାମାତା ତୁମକୁ ଆନନ୍ଦ, ପୋଷଣ ଓ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରିଛନ୍ତି । ଯେପରି ଚକ୍ଷୁର ତଳୁ ଚଶ୍ମା ରକ୍ଷା କରେ, ସେପରି ଧର୍ମିକ ଲୋକଙ୍କୁ କୌଣସି ଭୟ ନାହିଁ, ସ୍ୱର୍ଗ ତାଙ୍କର ଲକ୍ଷ୍ୟ ନୁହେଁ ।” ଶୁକଦେବ କହିଲେ— ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ନିଜ ଚକ୍ଷୁପଟକୁ ଦୋଷ ଦେଲେ, କାରଣ ଏହା ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିକୁ ବାଧା ଦେଉଥିଲା । ତାଙ୍କ ନୟନରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆଲିଂଗନ କରି, ହୃଦୟରେ ଆତ୍ମସାତ କଲେ, ଏବଂ ଏହି ଭକ୍ତିର ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ, ଯାହା ସାଧାରଣ ଭାବେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ । ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ଗୋପୀମାନେ ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଏକାକି ଯାଇ, ସେମାନଙ୍କୁ ଆଲିଂଗନ କଲେ, ସେମାନଙ୍କର କୁଶଳକ୍ଷେମ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ହସି କହିଲେ— “ତୁମେ ଆମ ବନ୍ଧୁତ୍ୱକୁ ସ୍ମରଣ କରୁଛ ? ଆମେ ନିଜ କାମନା ପୂରଣ ପାଇଁ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ନାଶରେ ମନ ଲଗାଇ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦୂରେ ରହିଲୁ । ତୁମେ ଆମକୁ ଅକୃତଜ୍ଞ ଭାବି କିଛି ଦୁଃଖ ପାଇଛ କି ? ଏହି ସମସ୍ତ ଯୋଗ, ବିଯୋଗ ଭଗବାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ହୁଏ । ଯେପରି ବାୟୁ ମେଘ, କୁଶ, କପାସ, ଧୂଳିକୁ ଏକଠା କରେ ଓ ବିକିରଣ କରେ, ସେପରି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରିଛନ୍ତି ଓ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରିଛନ୍ତି । ମୋ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଅମରତ୍ୱର ଦ୍ୱାର । ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମେ ମୋ ପ୍ରତି ପ୍ରେମ ରଖିଛ, ଏହି ପ୍ରେମ ସମସ୍ତ ବାଧାକୁ ଦୂର କରେ । ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆଦି, ଅନ୍ତ, ଭିତର ଓ ବାହାର ତତ୍ତ୍ୱ, ଯେପରି ଆକାଶ, ଜଳ, ପୃଥିବୀ, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି ଦେହର ପାଇଁ ଅନ୍ତର୍ଗତ । ଏହିପରି, ଜୀବ ଓ ପରମାତ୍ମା ମୋ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯାଏ ।” ଏଭଳି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଜ୍ଞାନ କଥା ଶୁଣି ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କର ଚେତନାର ସମସ୍ତ ସୀମା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରି, ନିଜକୁ ଭୁଲି ଯାଇଥିଲେ । ସେମାନେ କହିଲେ— “ଯେ ଭଗବାନଙ୍କ ଚରଣ ଯୋଗୀମାନେ ହୃଦୟରେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ଯିଏ ଆମକୁ ସଂସାର ମୃଗତୃଷ୍ଣାରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଉଥିବେ, ସେ ଚରଣ ସଦା ଆମ ମନରେ ବସୁନ୍ତୁ, ଆମେ ଘରେ ରୁହୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ।” ଏହିପରି ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ଦ୍ୱିତୀୟାର୍ଧର ‘ବୃଷ୍ଣି ଓ ଗୋପମାନଙ୍କ ମିଳନ’ ନାମକ ଅଷ୍ଟାଶୀତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା । ପରେ, ଶୁକଦେବ କହିଲେ— ଏଭଳି ଗୋପୀମାନେ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇ, ମହାପୁରୁଷ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଓ ଶରଣ ଦେଇ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଓ ତାଙ୍କ ସଂଗୀମାନଙ୍କ କୁଶଳ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ । ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନରେ, ତାଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମର ଦର୍ଶନରେ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୋଇଥିବା ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ— “ହେ ମହାପୁରୁଷ, ତୁମ ଚରଣାମୃତରୁ କେବେ ଅଶୁଭ ହେବ ? ଯାହା କେବଳ ଶ୍ରବଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ଦେହ ଏବଂ ଦେହାଭିମାନ ଭଙ୍ଗ କରେ । ଆମେ ତିନି ପ୍ରକାର ଆତ୍ମାଭିମାନ ଛାଡ଼ି, କ୍ରିୟାରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଯୋଗ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତୁମ ମାୟା ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ନମନ କରୁଛୁ ।” ଏହିପରି, ଅନ୍ଧକ ଓ କୌରବ ବଂଶର ରାଣୀମାନେ ଏକଠା ହୋଇ, ମହାପୁରୁଷ କୃଷ୍ଣଙ୍କ କଥା ଗାଇ, ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରଶଂସିତ ହେଉଛି । ଶୁଣ, ଏହି କଥା ମୁଁ କହିବି । ଦ୍ରୌପଦୀ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ— “ହେ ବୈଦର୍ଭୀ (ରୁକ୍ମିଣୀ), ଭଦ୍ରା, ଜାମ୍ବବତୀ, କୌଶଳା, ସତ୍ୟଭାମା, କାଳିନ୍ଦୀ, ଶୈବ୍ୟା, ରୋହିଣୀ, ଲକ୍ଷ୍ମଣା— ତୁମେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସ୍ୱୟଂ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ, ସାଧାରଣ ଲୋକ ଭଳି, କିପରି ବିବାହ ହେଲା, ଏହା କୁହ ?” ତେବେ ରୁକ୍ମିଣୀ କହିଲେ— “ମୋ ସ୍ୱୟଂବରରେ ଅନେକ ଯୋଦ୍ଧା ଧନୁଷ୍ ତାଣି ମୋତେ ଚେଦିରାଜଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ଯେଉଁ ଭଗବାନଙ୍କ ଚରଣ ଧୂଳି ରାଜାମାନେ ମୁଣ୍ଡରେ ଧରିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ହରି, ସିଂହ ଯେପରି ମେଷ ଦଳରୁ ନିଜ ଶିକାର ନେଉଛି, ସେ ପରି ମତେ ହରି ନେଲେ । ସେ ଚରଣ ସଦା ପୂଜିତ ହେଉ ।” ସତ୍ୟଭାମା କହିଲେ— “ମୋ ସହଧର୍ମିଣୀଙ୍କ ଶାପ ଦୂର କରିବାକୁ, ସେ ଭୂପତିଙ୍କୁ ଜିତି ରତ୍ନ ଆଣିଲେ, ମୋ ପିତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ, ମତେ ଅନ୍ୟକୁ ଦିଆଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ମତେ ନେଲେ ।” ଜାମ୍ବବତୀ କହିଲେ— “ସେ ଦେହ ନିର୍ମାତା ଓ ମୋ ପତି ଅଟୁଟ୍ ଭାବରେ ଚିହ୍ନି, ମୋ ପିତାଙ୍କ ସହ ୨୧ ଦିନ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ । ପରୀକ୍ଷା ପରେ, ପିତା ମତେ ତାଙ୍କୁ ଦେଲେ, ରତ୍ନ ଦେଇ ଚରଣ ଧରି ମୁଁ ତାଙ୍କର ଦାସୀ ହେଲି ।” କାଳିନ୍ଦୀ କହିଲେ— “ମୁଁ ତାଙ୍କ ଚରଣ ସ୍ପର୍ଶ ପାଇବାକୁ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲି, ସେ ବନ୍ଧୁ ଭାବେ ଆସି, ମୋ ହାତ ଧରିଲେ, ମୁଁ ତାଙ୍କ ଘରର ଝାଡ଼ୁ ଦେବା ଦାସୀ ହେଲି ।” ମିତ୍ରବିନ୍ଦା କହିଲେ— “ମୋ ସ୍ୱୟଂବରରେ ଆସି, ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ହରି, ହାତୀ ଯେପରି ନିଜ ସାଥିକୁ ଦଳରୁ ନେଉଛି, ସେପରି ମତେ ନେଇ, ମୋ ଭାଇମାନେ ଅଟକାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କୁ ଦୂର କରି, ମତେ ନିଜ ସମ୍ପଦ ସହ ନେଇଗଲେ ।” ସତ୍ୟା କହିଲେ— “ମୋ ପିତା ରାଜାମାନେଙ୍କ ଶକ୍ତି ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ସାତଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶଙ୍ଖ ଥିବା ବଳଦ ରଖିଥିଲେ । ମୋ ପ୍ରଭୁ ସେମାନଙ୍କୁ ସହଜରେ ବଶ କଲେ, ଶିଶୁ ଯେପରି ବଛଡ଼ାକୁ ବାନ୍ଧେ । ଏପରି ଶୌର୍ୟ ଦେଖି, ମତେ ଦାସୀ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଲା ।” ଭଦ୍ରା କହିଲେ— “ମୋ ପିତା ମାମୁଁଙ୍କୁ ଡାକି, ମତେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ, ସମ୍ପଦ ଓ ସାଥୀ ସହ । ସେ ଚରଣ ସ୍ପର୍ଶ ପ୍ରତି ଜନ୍ମରେ ମିଳୁ । ଏହା ଦ୍ୱାରା ଜୀବ ଉତ୍ତମ ଗତି ପାଏ ।