ଏକ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ କଥା ଶ୍ରବଣ ଓ ପାଠର ପବିତ୍ର କ୍ରମ ଓ ବିଧି ବିବର୍ତ୍ତିତ ହେଉଛି। ପ୍ରଥମେ, କଥା ପାଠକଙ୍କ ପାଖରେ ଜଣେ ଅନ୍ୟ ବିଦ୍ୱାନ୍ଙ୍କୁ ବସାଇବା ଉଚିତ୍, ଯିଏ ସନ୍ଦେହ ନିରାକରଣ କରିପାରିବେ ଓ ଲୋକମାନେ ଜଣାଇବାରେ ନିଷ୍ଠା ଥାଏ। କଥାବ୍ୟାସ ଦିନ ଆରମ୍ଭ ହେବା ପୂର୍ବରୁ, ସେ ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡାଇ ନିବେ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ସମୟରେ ଶୌଚ ଓ ସ୍ନାନ କରିବେ। ପ୍ରତିଦିନ, ସେ ନିଜ ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବେ ସାରି, ବିଘ୍ନବିନାଶକ ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା କଥାରେ କୌଣସି ବିଘ୍ନ ଆସିବ ନାହିଁ। ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବେ, ଏବଂ ଏକ ମଣ୍ଡଳ ତିଆରି କରି ସେଠି ହରିଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରିବେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦିଶ୍ୟ କରି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କ୍ରମ ଅନୁସାରେ କରିବେ, ପରିକ୍ରମା ଓ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି, ପୂଜା ଶେଷରେ ସ୍ତୁତି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ—“ହେ କୃପାସାଗର, ମୁଁ କର୍ମମୋହରେ ବନ୍ଧିତ ଏହି ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବୁଥିବା ଦୁଃଖୀକୁ ଉଦ୍ଧାର କର।’’ ଏହା ପରେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ପୁସ୍ତକର ନିୟମାନୁସାରେ, ସ୍ନେହ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ଧୂପ ଦୀପ ଦେଇ ପୂଜା କରିବେ। ତା’ପରେ ଏକ ନଡ଼ିଆ ଧରି ପ୍ରଣାମ କରିବେ ଓ ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦ ସହ ସ୍ତୁତି କରିବେ—“ଏହି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ଶାସ୍ତ୍ର ନିଜେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ମୂର୍ତ୍ତି। ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ସଂସାର ସମୁଦ୍ର ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିଛି। ମୋ ଆଶା ପୂରଣ ହୋଇଛି, ନିର୍ବିଘ୍ନରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସାରାହେଉ; ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର ଦାସ।" ଏହିପରି ନମ୍ର ସ୍ୱରରେ କହି, ପଠକଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧାଇ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ୍, ପୂଜା ପରେ ସେଠି ସ୍ତୁତି କରିବେ—“ହେ ବରାହ ରୂପୀ, ଜାଗ୍ରତ ଓ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ପାରଙ୍ଗତ, ଏହି କଥା ଉଦ୍ଘାଟନ ଦ୍ୱାରା ମୋର ଅଜ୍ଞାନ ନାଶ କର।’’ ଏହା ପରେ ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦରେ ଏକ ସପ୍ତାହ ଧରି ବ୍ରତ ଧରିବେ, ଯେତେଯେତିକି ସମ୍ଭବ, ସେଉଁଠିକି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବେ। କଥାର ନିର୍ବିଘ୍ନ ପାଇଁ ପାଞ୍ଚଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚୟନ କରି, ସେମାନେ ହରିଙ୍କ ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବୈଷ୍ଣବ ଓ କୀର୍ତ୍ତନ କରୁଥିବା ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ ଓ ସମ୍ମାନ କରି, ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ବସିବେ। ଧନ, ସମ୍ପତ୍ତି, ଘର, ପିଲା ଆଦି ଚିନ୍ତାକୁ ଛାଡ଼ି, ଶୁଦ୍ଧ ମନ ଓ ଏକାଗ୍ରତା ସହ କଥାରେ ମନ ଲଗାଇଲେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଫଳ ମିଳେ। ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଦିନର ତିନି ଓ ଅର୍ଧ ଯାମ (ପ୍ରାୟ ଦିନର ଦୁଇ-ତିନି ଅଂଶ) ଯାଏଁ, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଶ୍ଚଳ କଣ୍ଠରେ କଥା ପାଠ କରିବେ। ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ଦୁଇ ଘଟିକା ବିରତି ଦେବା ଉଚିତ୍, ଏବଂ କଥା ପରେ ବୈଷ୍ଣବମାନେ କୀର୍ତ୍ତନ କରିବେ। ଦେହ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପାଇଁ ହାଲୁକା ଓ ସୁସ୍ୱାଦୁ ଖାଦ୍ୟ ନିବେଶ କରିବା ଉଚିତ୍; କଥା ଶ୍ରବଣକାରୀ ଦିନକୁ ଏକଥର ହବିଷ ଖାଇବେ। ଯଦି ସମ୍ଭବ, ସପ୍ତାହ ଧରି ଉପବାସ କରି କଥା ଶୁଣିବେ; କିମ୍ବା ଘିଅ କିମ୍ବା ଦୁଧ ପିଇ ଶୁଣିପାରିବେ। ଅନ୍ୟଥା, ଫଳ ଖାଇ କିମ୍ବା ଏକଥର ଖାଇ ଶୁଣିପାରିବେ; ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଟି ସହଜ, ତାହା କରିବା ଉଚିତ୍। ମୁଁ ଭାବୁଛି, ଯଦି ଉପବାସ ଦ୍ୱାରା କଥାରେ ବିଘ୍ନ ଆସେ, ତେବେ ଖାଇବା ଉଚିତ୍। ନାରଦ, ଏହି ସପ୍ତାହ ବ୍ରତ ନିୟମ ଶୁଣ; ଯେଉଁମାନେ ବିଷ୍ଣୁ ଦୀକ୍ଷିତ ନୁହଁନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି କଥା ଶୁଣିବାର ଅଧିକାରୀ ନୁହଁନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ଭୂମିରେ ଶୋଇବା, ପତ୍ରରେ ଭୋଜନ କରିବା, ଓ କଥା ଶେଷରେ ମାତ୍ର ଖାଇବା—ଏହି ବ୍ରତୀ ପ୍ରତିଦିନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଦାଲ, ମଧୁ, ତେଲ, ଭାରି ଖାଦ୍ୟ, ଅଶୁଦ୍ଧ କିମ୍ବା ବାସି ଖାଦ୍ୟ ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ୍। ଇଚ୍ଛା, କ୍ରୋଧ, ମଦ, ଅଭିମାନ, ଇର୍ଷ୍ୟା, ଲୋଭ, ଢୋଙ୍ଗ, ମୋହ, ଦ୍ୱେଷ—ଏହି ସବୁ ଦୂରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍। ବ୍ରତୀ କଥା ପାଠକ, ବେଦବିଦ୍, ବୈଷ୍ଣବ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗୁରୁ, ଗୋ, ବ୍ରତୀ, ମହିଳା, ରାଜା, ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ନିନ୍ଦା ଏଢିବେ। ରଜସ୍ୱଳା ମହିଳା, ଚଣ୍ଡାଳ, ବିଦେଶୀ, ପତିତ, ଅବେଦୀ, ଦ୍ୱିଜ ଦ୍ୱେଷୀ, ବେଦବିରୋଧୀଙ୍କ ସହ କଥା ନ କହିବେ। ସତ୍ୟ, ପବିତ୍ରତା, କରୁଣା, ମୌନ, ସରଳତା, ନମ୍ରତା, ମନସା ଦାନ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବେ। ଗରିବ, ଦୁର୍ବଳ, ରୋଗୀ, ଅପରାଧୀ, ନିଷ୍ପତ୍ର, ମୋକ୍ଷ ଆକାଙ୍କ୍ଷୀମାନେ ଏହି କଥା ଶୁଣିବା ଉଚିତ୍। ଯେଉଁ ମହିଳା ଗର୍ଭଧାରଣ କରିପାରୁନାହାନ୍ତି, ଶିଶୁ ମୃତ୍ୟୁ, ବନ୍ଧ୍ୟା, ଗର୍ଭପାତ, ଏହି କଥା ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ ଶୁଣିବେ। ଏମିତି ନିୟମାନୁସାରେ ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ, ଅସୀମ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ; ଏହି ଦିବ୍ୟ କଥା କୋଟି-କୋଟି ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଏପରି ବ୍ରତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଯେପରି ଫଳାକାଙ୍କ୍ଷୀ ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ବ୍ରତ କରନ୍ତି, ଏହି ବ୍ରତର ଉପସମ୍ହାର କରିବା ଉଚିତ୍। ଯେଉଁମାନେ ଦରିଦ୍ର କିନ୍ତୁ ଭକ୍ତ, ସେମାନେ ଏହି ଶେଷ କ୍ରିୟାରେ ବାଧ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି; କାରଣ ସେମାନେ ଶୁଣିଲେ ମାତ୍ର ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି। ଏହି କଥା ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ପୁସ୍ତକ ଓ ପଠକଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ ପୂଜା କରିବେ। ପରେ ଶ୍ରୋତାମାନେଙ୍କୁ ତୁଳସୀ ମାଳା ଦେଇ, ମୃଦଙ୍ଗ ଓ ଝାଞ୍ଜର ଧ୍ୱନି ସହ କୀର୍ତ୍ତନ କରିବେ। ବିଜୟ ଧ୍ୱନି, ଶ୍ରଦ୍ଧାବାଣୀ ଓ ଶଂଖ ନାଦ କରିବେ; ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଭିକ୍ଷୁମାନେଙ୍କୁ ଧନ ଓ ଭୋଜନ ଦେବେ। ଯଦି ଶ୍ରୋତା ବିରକ୍ତ, ତେବେ ପରଦିନ ଗୀତ-ବାଦ୍ୟ କରିବେ; ଘରସ୍ଥ ହେଲେ କର୍ମ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ହୋମ କରିବେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶ୍ଲୋକ ପାଇଁ ନିୟମାନୁସାରେ ଖିର, ମଧୁ, ଘିଅ, ତିଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିବେ, ବିଶେଷକରି ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧ ପାଇଁ। ବିକଳ୍ପରେ, ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ସହ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକାଗ୍ରତାରେ ହୋମ କରିପାରିବେ, କାରଣ ଏହି ପୁରାଣ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ସାର ସ୍ୱରୂପ।