ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, ଅମ୍ବିକାପୁତ୍ର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ଗାନ୍ଧାରୀ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଜଣେ ଜଣେ ଭାର୍ୟା ସହିତ, କୁନ୍ତୀ, ସଞ୍ଜୟ, ବିଦୁର ଏବଂ କୃପାଚାର୍ୟ; କୁନ୍ତୀଭୋଜ, ବିରାଟ, ଭୀଷ୍ମକ, ମହାନ ନଗ୍ନଜିତ, ପୁରୁଜିତ, ଦ୍ରୁପଦ, ଶଲ୍ୟ, ଧୃଷ୍ଟକେତୁ, କାଶୀରାଜ; ଦମଘୋଷ, ବିଶାଳାକ୍ଷ, ମିଥିଳାରାଜା, ମଦ୍ର ଓ କେକୟ ରାଜାମାନେ, ଯୁଧାମନ୍ୟୁ, ସୁଶର୍ମା, ବାହ୍ଲିକଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରାଜାମାନେ—ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତିଶୀଳ ଥିଲେ। ସେମାନେ ଶୌରି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶ୍ରୀମୟ ରୂପ ଓ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନେ ସହିତ ଦର୍ଶନ କରି ଚମତ୍କୃତ ହେଲେ। ତାପରେ, ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯଥାଯଥ ଆଦର ପାଇ ଏହି ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନୁୟାୟୀ ବୃଷ୍ଣିମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, “ହେ ଭୋଜରାଜ, ତୁମେ ସଂସାରରେ ସର୍ବାଧିକ ଧନ୍ୟ, କାରଣ ତୁମେ ପୁନଃପୁନଃ ଏହି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖୁଛ, ଯେଉଁଠାରେ ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ଦର୍ଶନ ଲାଗି ଆଶା କରନ୍ତି। ଯାହାଙ୍କ ପ୍ରଭା ଉପରେ ବେଦମାନେ ଗାନ କରନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କ ପଦପଦ୍ମ ଓ ଉପଦେଶ ଶୁଦ୍ଧିକର, ଯାହାଙ୍କ ପଦଝର ଜଳ ଧରାକୁ ପବିତ୍ର କରେ—ସେହି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚରଣସ୍ପର୍ଶ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଭୂମି ଅନେକ ଶୁଭ ଫଳ ପାଇଛି, ଯଦିଓ ସମୟ ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରୀହୀନ କରିଛି। ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା, ସ୍ପର୍ଶ କରିବା, ତାଙ୍କ ପଥରେ ଚାଲିବା, ସାଙ୍ଗେ କଥାବାର୍ତ୍ତା, ଏକଠି ଶୋଇବା, ବସିବା, ଭୋଜନ, ଓ ରିଶ୍ତା ଦ୍ୱାରା—ଏମିତି ଅନେକ ଦୃଢ଼ ସମ୍ପର୍କ ରହିଲେ ମଧ୍ୟ, ବିଷ୍ଣୁ ନିଜେ ସଂସାର ଓ ମୋକ୍ଷ ଦାତା ହୋଇ ତୁମ ସହଚର ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ, କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କ ଆଗମନ ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି, ନନ୍ଦ ଗୋପ ତାଙ୍କ ଗୋପମାନେ ସହିତ ଉପହାର ନେଇ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ। ବୃଷ୍ଣିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ଦୀର୍ଘଦିନ ପରେ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ଦେଖି ବଦନ୍ଧୁ କଲେ। ବସୁଦେବ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, କଂସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ଦୁଃଖ ଓ ଗୋକୁଳରେ ପୁଅକୁ ରଖିବା ଦିନଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ତାଙ୍କ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଶାସ୍ତାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଭଲପାଇବାର ଅତିରେକ ଭାବରେ ତାଙ୍କର କଣ୍ଠ ଆନ୍ଦୋଳିତ ହୋଇ ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଯଶୋଦା ଓ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ନନ୍ଦ, ପୁଅମାନେ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଭୁଲି, ସ୍ନେହରେ ଦୁଇହାତେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଲେ। ରୋହିଣୀ ଓ ଦେବକୀ, ବ୍ରଜର ରାଣୀଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ତାଙ୍କ ସ୍ନେହ ଓ ମିତ୍ରତା ସ୍ମରଣ କରି, ଅଞ୍ଜଳିରେ ଜଳ ଆଣିଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, “ହେ ବ୍ରଜର ରାଣୀ, ତୁମ ଅଟୁଟ ସ୍ନେହକୁ କିଏ ଭୁଲିପାରିବ? ଇନ୍ଦ୍ରପଦ ଲାଗି ମିଳିଲେ ଓ ଛାଡିଦେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଦେୟ ନାହିଁ। ତୁମର ପିତାମାତାମାନେ ତୁମକୁ ଦେଖି ତାଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରିଛନ୍ତି, ଯେପରି ଚକ୍ଷୁର ଉପରେ ପାପୁଣି ରକ୍ଷା କରେ, ଏପରି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକଙ୍କ ଦେବଲୋକ ଲକ୍ଷ୍ୟ ନୁହେଁ।" ଗୋପୀମାନେ ଶେଷରେ ନିଜ ପ୍ରିୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ନିଜ ଚକ୍ଷୁପଟକୁ ଶାପ ଦେଲେ, କାରଣ ସେଉଁଠାରେ ନିଜ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଅବରୋଧ କରୁଥିଲା। ସେମାନେ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ହୃଦୟରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କଲେ, ଏବଂ ଏମିତି ଭକ୍ତିର ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ, ଯାହା ସଦା ଏକତ୍ରିତ ଥିବା ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ। ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ସେମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଏକାନ୍ତରେ ଯାଇ, ସ୍ନେହରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ସେମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପ୍ରଶ୍ନ କରି, ହସି କହିଲେ: “ତୁମେ ଆମ ସ୍ନେହକୁ ସ୍ମରଣ କରୁଛ? ଆମେ ନିଜ କାମନାପୂରଣରେ ଶତ୍ରୁଦଳ ନାଶ କରିବାକୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦୂରେ ରହିଲୁ। ତୁମେ କି ଆମେ ଅକୃତଜ୍ଞ ବୋଲି ମନେ କଲ? ପ୍ରଭୁ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମିଳାନ୍ତି ଓ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରନ୍ତି। ଯେପରି ପବନ ମେଘ, ଘାସ, ପଟି, ଧୂଳିକୁ ଏକଠି କରି ଛଡ଼ିଦିଏ, ତେଣୁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମିଳାନ୍ତି ଓ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରନ୍ତି। ମୋ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଅମୃତ ଦିଏ, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମର ଏହି ସ୍ନେହ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ବାଧା ଦୂର କରିଦେଉଛି। ମୁଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଆଦି, ଅନ୍ତ ଓ ଅନ୍ତର ବାହ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ, ଯେପରି ଆକାଶ, ଜଳ, ପୃଥିବୀ, ବାୟୁ, ଆଲୋକ ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱ। ଏହିପରି, ପ୍ରାଣୀମାନେ ପ୍ରାଣୀମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି, ଆତ୍ମା ଓ ପରମାତ୍ମା ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି—ଯେଉଁମାନେ ଅବ୍ୟୟକୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋ ଭିତରେ ଏହି ସମସ୍ତକୁ ଦେଖନ୍ତି।" ଏପରି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଶକ୍ତି ଲୟ କରି, ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ କରିଦେଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, “ଯେଉଁ ଭଗବାନଙ୍କ ପଦପଦ୍ମ ଯୋଗୀମାନେ ହୃଦୟରେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ଯିଏ ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି, ସେହି ଭଗବାନ ଆମ ମନରେ ସଦା ବିରାଜିତ ହେଉ।" ଏହିପରି ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ଦ୍ୱିତୀୟାର୍ଧ, ଅଶିତି-ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ “ବୃଷ୍ଣି ଓ ଗୋପମାନଙ୍କ ମିଳନ” ଶେଷ ହେଲା। ପରେ, ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ—ଗୋପୀମାନଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ତାଙ୍କ ଗୁରୁ ଓ ଆଶ୍ରୟ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରେମିକ ବନ୍ଧୁ ଯଥା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସୁସ୍ଥତା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ଯେଉଁମାନେ ଏହିପରି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ସମ୍ମାନ ପାଇଥିଲେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କ ଚରଣଦର୍ଶନରେ ପାପ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ, ଆନନ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, “ତୁମର ଚରଣାମୃତ କଥା ଯେଉଁଠାରୁ ଜୀବନର ଅଶୁଭ କେବେ ଆସିପାରିବ ନାହିଁ? ଯେଉଁଠାରୁ ଶାରୀରିକ ଭ୍ରାନ୍ତି ଓ ବନ୍ଧନ ଛିନ୍ଦିଯାଏ। ଆମେ ତିନି ପ୍ରକାର ଅବସ୍ଥା ଛାଡ଼ି, କ୍ରିୟାରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଆନନ୍ଦ ଓ ଜ୍ଞାନ ପାଇଛୁ। ଶାସ୍ତ୍ର ଓ କାଳ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଯୋଗରେ ତୁମ ମାୟାମୟ ରୂପକୁ ପ୍ରଣାମ କରିଛୁ।" ଏହିପରି, ଅନ୍ଧକ ଓ କୌରବ ଶ୍ରୀମତୀମାନେ ଏକଠି ହୋଇ, ମହାପୁରୁଷ ଶିରୋମଣି ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଚରିତ କଥା ଗାଇଲେ, ଯାହା ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏଠାରେ ଶୁକଦେବ କହିଲେ, “ଆମେ ଏହି କଥାବଳୀ ତୁମକୁ କହିବି।