ଶ୍ରୀଶୁକ ମହାର୍ଷି କହିଲେ: ଏକଥର, ଯେତେବେଳେ ଭଗବାନ୍ ଶ୍ରୀରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱାରକାରେ ବସବାସ କରୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଏକ ବିଶାଳ ସୂର୍ୟଗ୍ରହଣ ଘଟିଲା, ଯେପରି ଏକ କଳ୍ପର ଶେଷରେ ହୁଏ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଜାଣି ସମସ୍ତ ଲୋକେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଶୁଭ ଲାଭ ପାଇବା ଆଶାରେ ସମନ୍ତପଞ୍ଚକ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସିଲେ। ଏହି ସମନ୍ତପଞ୍ଚକ କ୍ଷେତ୍ରଟି ହେଉଛି ସେଠି, ଯେଉଁଠି ଶ୍ରୀରାମ, ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଏକ ସମୟରେ ଭୂମିକୁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଶୂନ୍ୟ କରିଦେଇଥିଲେ, ଏବଂ ରାଜାମାନଙ୍କ ରକ୍ତ ଧାରାରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ହ୍ରଦ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା। ସେଠି, ଭଗବାନ୍ ରାମ, ଯେଉଁଠି କର୍ମରେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ଥିଲେ, ଲୋକମାନେ ଯେପରି ଏକାଘ୍ରତାରେ ପାପ ହରିବା ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ସେପରି ଜନସମୂହକୁ ଏକତ୍ରିତ କରି ମହାଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ। ଏହି ମହାତୀର୍ଥଯାତ୍ରାରେ ଭାରତବଂଶୀ, ବୃଷ୍ଣିମାନେ, ଏବଂ ଅକୃର, ବସୁଦେବ, ଅହୁକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଆସିଥିଲେ। ଗଦ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ସାମ୍ବ, ସୁଚନ୍ଦ୍ର, ଶୁକ ଓ ସାରଣ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଭାରତବଂଶୀମାନେ ନିଜ ଅପରାଧ ଦୂର କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସିଥିଲେ। ଅନିରୁଦ୍ଧ ଏବଂ କୃତବର୍ମା ରକ୍ଷା ପାଇଁ ରହିଥିଲେ, ସେମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ସୁଶୋଭିତ ରଥ ଓ ତୀବ୍ର ଘୋଡ଼ାରେ ଆସିଥିଲେ। ଗଜମାନେ ମେଘର ଗର୍ଜନ ପରି ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲେ, ମାନବମାନେ ବିଦ୍ୟାଧର ଓ ଦେବମାନେ ସହିତ, ସୁନ୍ଦର ହେମମାଳା ପିନ୍ଧି ରାସ୍ତାରେ ଅପୂର୍ବ ଧ୍ୟାନ ଦେଉଥିଲେ। ସେମାନେ ଦିବ୍ୟମାଳା, ଦିବ୍ୟବସ୍ତ୍ର, ଦିବ୍ୟ କବଚ ପିନ୍ଧି, ନିଜ ଭାର୍ୟାମାନେ ସହିତ ଆକାଶରେ ବିହାର କରୁଥିବା ଦେବତାମାନେ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସେଠି, ସ୍ନାନ କରି, ଉପବାସରେ ଅତି ଶାନ୍ତ ଓ ଧନ୍ୟ ହେଇ ରହିଲେ। ସେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଗାଈ, ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା ଓ ସୁନାର ଅଳଙ୍କାର ଦାନ କଲେ। ତା’ପରେ ରାମଙ୍କ ହ୍ରଦରେ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ନିୟମାନୁସାରେ ପୁନର୍ବାର ସ୍ନାନ କଲେ। ସେମାନେ ନିଜ ଖାଦ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦେଇ, “ଆମେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ପାଉ” ବୋଲି କହି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ ସେମାନେ ନିଜେ ଖାଇଲେ। ଖାଇ ସେମାନେ ଛାୟାବିହୀନ ବଡ଼ ଗଛ ତଳେ ଇଚ୍ଛାମତେ ବସିଲେ। ସେଠି, ସେମାନେ ଏସାରିଥିବା ରାଜାମାନେ, ବନ୍ଧୁ-ପରିଜନମାନେ, ମିତ୍ରମାନେ ଓ ନିଜ ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ମତ୍ସ୍ୟ, ଶୀନ, କୌଶଳ୍ୟ, ବିଦର୍ଭ, କୁରୁ, ସୃଞ୍ଜୟ, କାମ୍ବୋଜ, କୈକୟ, ମଦ୍ର, କୁନ୍ତି, ଅନର୍ତ୍ତ, କେରଳ ଏବଂ ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳର ରାଜାମାନେ ଏଠାକୁ ଆସିଥିଲେ। ଏହାଛଡ଼ା ଶତଶଃ ଅନ୍ୟ ମିତ୍ର, ବିରୋଧୀ, ନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୋପମାନେ, ଗୋପୀମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଏହି ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଏହି ସମ୍ମିଳନର ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟ ଓ ମୁହଁ ପଦ୍ମପରି ଖିଲିଉଠିଲା। ସେମାନେ ଏକାଉଁକୁ ବିଗ୍ନ ଭାବରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଆଖିରୁ ଅଶ୍ରୁ ବହିଲା, ଚର୍ମ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହେଲା, କଣ୍ଠ ଅଟକିଗଲା—ଏହି ମିଳନରେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲାଭ କଲେ। ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏକାଉଁକୁ ଦେଖି ଅତି ଭାବବିହ୍ୱଳ ହେଲେ, ସ୍ମିତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଏକାଉଁର ଅଙ୍ଗ ଏକାଉଁରେ ଲଗାଇଲେ, କୁଙ୍କୁମ ଲାଗିଥିବା ଅଂଶରେ ଅଂଶ ଲଗାଇଲେ, ଆଖିରେ ପ୍ରେମର ଅଶ୍ରୁ ଭରିଗଲା। ତା’ପରେ, ବଡ଼ମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, କନିଷ୍ଠମାନେ ସ୍ବାଗତ କରି, ସମସ୍ତେ ଏକାଉଁକୁ କୁଶଳ କୁଶଳ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିବାରେ ଲାଗିଲେ। ପୃଥା, ନିଜ ଭାଇ, ଭଉଣୀ, ସେମାନଙ୍କ ସନ୍ତାନ, ପିତାମାତା, ଭାଇଙ୍କର ଭାର୍ୟାମାନେ ଓ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କୁ ଦେଖି, ଆଲୋଚନାରେ ନିଜ ଦୁଃଖ ଭୁଲିଗଲେ। କୁନ୍ତୀ କହିଲେ: “ମୋ ପ୍ରିୟ ଭାଇମାନେ, ମୁଁ ମନେ କରେ ମୋର ଭାଗ୍ୟ ସଫଳ ନୁହେଁ, କାରଣ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଲେ ତୁମେ ମୋତେ ମନେ କରନାହାଁ। ବନ୍ଧୁ, ଆତ୍ମୀୟ, ସନ୍ତାନ, ଭାଇ, ପିତାମାତା ମଧ୍ୟ ବିପଦରେ ନିଜ ଜନଙ୍କୁ ମନେ କରନ୍ତି ନାହିଁ।” ଶ୍ରୀବସୁଦେବ କହିଲେ: “ମା, ଏମିତି ମନେ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଭାଗ୍ୟର ଖେଳନା। ସମସ୍ତ ଜଗତ ଭଗବାନଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଅଛି, ସେଉଁଠିଏ କାର୍ଯ୍ୟ ଘଟେ। ଆମେ ସମସ୍ତେ କଂସଙ୍କ ଯାତନାରେ ବିକିର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲୁ, କିନ୍ତୁ ଏବେ ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ପୁନି ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ଆସିଛୁ।” ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ବସୁଦେବ, ଉଗ୍ରସେନ, ବୃଷ୍ଣିମାନେ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ରାଜାମାନେ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ଅତି ଆନନ୍ଦ ଓ ତୃପ୍ତି ଅନୁଭବ କଲେ। ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, ଅମ୍ବିକାପୁତ୍ର, ଗାନ୍ଧାରୀ ଓ ସେମାନଙ୍କର ସନ୍ତାନ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଭାର୍ୟା, କୁନ୍ତୀ, ସଞ୍ଜୟ, ବିଦୁର, କୃପାଚାର୍ଯ୍ୟ, କୁନ୍ତୀଭୋଜ, ବିରାଟ, ଭୀଷ୍ମକ, ନଗ୍ନଜିତ, ପୁରୁଜିତ, ଦ୍ରୁପଦ, ଶଲ୍ୟ, ଧୃଷ୍ଟକେତୁ, କାଶୀରାଜ, ଦମଘୋଷ, ବିଶାଳାକ୍ଷ, ମିଥିଲାରାଜ, ମଦ୍ର ଓ କୈକୟ ରାଜା, ଯୁଧାମନ୍ୟୁ, ସୁଶର୍ମା, ବାହ୍ଲିକର ପୁଅ ଓ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ରାଜାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିଶୀଳ, ସେମାନେ ଶୌରିଙ୍କ ଶ୍ରୀମୟ ରୂପ ଓ ତାଙ୍କର ଭାର୍ୟାମାନେ ସହିତ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ। ତା’ପରେ ରାମ-କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯଥାଯଥି ସମ୍ମାନ ପାଇ, ସମସ୍ତେ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ଓ କୃଷ୍ଣଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। କହିଲେ: “ହେ ଭୋଜରାଜ, ତୁମେ ମାନବମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କାରଣ ତୁମେ ପୁନଃପୁନି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖୁଛ, ଯେଉଁଠିକି ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ। ତାଙ୍କର ଯଶ ବେଦମାନେ ଗାଏ, ପବିତ୍ର କୀର୍ତ୍ତି ଶୁଧ୍ଧି ଦେଇଥାଏ, ତାଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମର ଜଳ, ଉପଦେଶ ଓ ବାଣୀ ଶୁଧ୍ଧିକର। ଏହି ଭୂମି ମଧ୍ୟ, କାଳଦ୍ଵାରା ଶ୍ରୀହୀନ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ପାଦସ୍ପର୍ଶ ଦ୍ୱାରା ଶୁଭରେ ଭରିଯାଏ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା, ସ୍ପର୍ଶ କରିବା, ଚରଣାନୁସରଣ, କଥାବାର୍ତ୍ତା, ଏକାଉଁ ସହିତ ଶୋଇବା, ବସିବା, ଭୋଜନ କରିବା, ବନ୍ଧୁତ୍ୱ—ଏସବୁ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଲୋକେ ମୃତ୍ୟୁପଥର ଗୃହରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷଦାୟକ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କ ସାଙ୍ଗୀ ହୋଇଛନ୍ତି।” ଶୁକ କହିଲେ: ଏହି ସମୟରେ ନନ୍ଦ, ଜାଣିଲେ ଯେ ବୃଷ୍ଣିମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଆସିଛନ୍ତି, ସେ ଗୋପମାନେ ସହିତ ଦାନଦ୍ରବ୍ୟ ନେଇ ଏଠିକୁ ଆସିଲେ।