ଦଶାର୍ହ ବଂଶଜ, ଆମ ପ୍ରାର୍ଥନା ଅନୁଯାୟୀ, ସେଇ ଦୁଷ୍ଟକୁ ହତ୍ୟା କର। ସେ ଆମ ଉପରେ ପୁୟ, ରକ୍ତ, ମଳ, ପିଶାବ, ମଦ୍ୟ ଓ ମାଂସ ବର୍ଷାଇ ଦେଉଛି—ଏହା ଆମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଇଚ୍ଛା। ଏହିପରେ, ତୁମେ ଭାରତ ଭୂମିକୁ ଛାଡ଼ି, ନିଶ୍ଚଳ ମନେ ପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥରେ ବାର୍ଷିକ ଏକ ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ ଯାତ୍ରା କରି, ସ୍ନାନ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ହେବ। ଏହି ସମୟରେ ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଭଗବନ୍ତ, ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବୀରତାମୟ କାର୍ଯ୍ୟ, ଯାହା ଅପାର ଶକ୍ତିର ଧାମ, ହେ ପ୍ରଭୁ!” ଏହି ସୁନ୍ଦର କଥା କିଏ ଏକଥର ଶୁଣି ଅବହେଳା କରିପାରିବେ? କେବଳ ସେମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କାମବାସନାର ଶରରେ ବିଧ୍ୱଂସ୍ତ ଓ ଏହାର ମୂଲ୍ୟ ନ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଛାଡି ଦେଇପାରନ୍ତି। ଯେ ସମ୍ବାଦ ତାଙ୍କର ଗୁଣଗାନ କରେ, ଯେ ହାତ ତାଙ୍କର କାମ କରେ, ଯେ ମନ ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରେ, ଯେ କାନ ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣେ—ସେଗୁଡିକ ଦେହର ସତ୍ୟ ଅଙ୍ଗ। ଯେ ମୁଣ୍ଡ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ, ଯେ ଚକ୍ଷୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖେ, ଯେ ଅଙ୍ଗ ନିତ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚରଣାମୃତ କୁ ସେବା କରେ—ସେଗୁଡିକ ଏହି ଦେହର ସତ୍ୟ ଅଙ୍ଗ। ତେବେ, ବିଷ୍ଣୁରାତଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ ପରେ, ବଦରାୟଣଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଯାହାଙ୍କ ହୃଦୟ ବାସୁଦେବରେ ବିଲୀନ, ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ଶୁକଦେବ କହିଲେ—କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବନ୍ଧୁ ଥିଲେ, ଯିଏ ବେଦରେ ବିଦ୍ୱାନ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସଂଯମରେ ନିଷ୍ଠ, ଶାନ୍ତ ଓ ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ପାରଙ୍ଗତ। ସେ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନ ଜୀବିକାର୍ଥେ ଯାହା ମିଳିଲା ତାହାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଦୁଃଖରେ ଅତି କ୍ଷୀଣ ଓ ଛିନ୍ନବିନ୍ନ ଉପରେ। ସେ ଭକ୍ତିମତୀ ପତ୍ନୀ, କ୍ଷୀଣ ମୁଖରେ, ତାଙ୍କ ଦୁଃଖିତ ପତିଙ୍କୁ କମ୍ପିତ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ— “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶ୍ରୀଙ୍କ ପତି, ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ଭଲପାଆନ୍ତି, ସେ ତୁମ ବନ୍ଧୁ ନୁହଁନ୍ତି କି? ସେ ସାତ୍ୱତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ତୁମେ ତାଙ୍କଠାରେ ଯାଅ, ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ। ତୁମେ ଦୁଃଖରେ ଥିବା ଗୃହସ୍ଥ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଅପାର ଧନ ଦେବେ। ସେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଦ୍ୱାରକାରେ ବୋଜ, ବୃଷ୍ଣି, ଏବଂ ଅନ୍ଧକମାନଙ୍କ ନାୟକ ଭାବେ ବସିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଚରଣକମଳ ସ୍ମରଣ କରି, ସେ ନିଜକୁ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଦେଇଦିଅନ୍ତି। ଯିଏ ଜଗତ୍ର ଆଚାର୍ୟ, ସେ କି ନ ଦେବେ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଚାହିଦା ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଦାନ?” ଏପରି ଭାବେ ନିରନ୍ତର ପତ୍ନୀଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚିନ୍ତା କଲେ—“ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲାଭ ହେଉଛି, ସେଇ ପ୍ରଶଂସିତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିବା।” ଏହିଭାବେ ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ଯିବାକୁ ଠିକ୍ କଲେ—“ଘରେ କିଛି ଉପହାର ଅଛି କି, ହେ ଭଦ୍ରେ? କିଛି ଦେଇଯିବା ଉଚିତ।” ସେଉଁଠି, ପତ୍ନୀ ଚାରି ମୁଠି ଚିଡ଼ା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କଠାରୁ ଭିକ୍ଷା କରି, ଏକ ଛୋଟ ବସ୍ତ୍ରରେ ବାନ୍ଧି ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ। ସେଇ ଉପହାର ନେଇ, ସେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଚାଲିଗଲେ, ମନେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ—“କିପରି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ମିଳିବ?” ସେ ଅନ୍ଧକ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନଙ୍କ ଗୃହର ତିନିଟି ପ୍ରାଚୀର ଓ ତିନିଟି ଅଙ୍ଗନା ଅଟକି, ଅନ୍ତର୍ୟାମୀଙ୍କ ଶୂଧ୍ଧ ପଥ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ଗୃହଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ହରିଙ୍କ ୧୬,୦୦୦ ରାନୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଆନନ୍ଦର ଅନୁଭୂତି ହେଲା। ଦୂରରୁ ଦେଖି, ଅଚ୍ୟୁତ ନିଜ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ଶୟନପଥରେ ବସିଥିବା ବେଳେ, ଉଠି ଦୌଡ଼ି ଆସି, ଦୁଇହାତ ଦେଇ ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ। ନିଜ ବନ୍ଧୁଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଲୋଟସ୍-ନୟନ ଭଗବାନ୍ ଆନନ୍ଦରେ ଅଭିଭୂତ ହୋଇ, ଚକ୍ଷୁରୁ ଅଶ୍ରୁ ଝରାଇଲେ। ତାଙ୍କୁ ଶୟନପଥରେ ବସାଇ, ସ୍ୱୟଂ ନିଜେ ପାଦଧୋଇ ପାଣି ଆଣି, ପ୍ରସ୍ତୁତ ସମ୍ମାନ କଲେ। ପ୍ରଭୁ, ଜଗତ୍ର ପବିତ୍ରକର୍ତ୍ତା, ନିଜ ମୁଣ୍ଡରେ ପାଦ ପରିଷ୍କାରର ପାଣି ଧରି, ଅତିଥିକୁ ଚନ୍ଦନ, ଅଗୁରୁ, କେଶର ଦ୍ୱାରା ଅଙ୍ଗରାଗ କଲେ। ସୁଗନ୍ଧ ଧୂପ, ଦୀପମାଳା ଦେଇ ଆନନ୍ଦରେ ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ପାନ ଦେଲେ, ଏବଂ ଏକ ଗାଈ ଦାନ କଲେ, ପରେ ଶୁଭଶ୍ଳୋକ କଥା କହିଲେ। ଶ୍ରୀ ନିଜେ, ଝିନ୍ନ, ମେଳା, ଦୁଃଖିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିବା ଦ୍ୱିଜକୁ, ଚାମର ଦ୍ୱାରା ବିଲ୍ୱଳ କରୁଥିଲେ। ଏପରି ଅବଧୂତକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ଦେଖି, ଅନ୍ତଃପୁର ମହିଳାମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଭଲପାଇବାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। “ଏହି ଅବଧୂତ କ’ଣ ଏମିତି କ’ଣ ପୁଣ୍ୟ କରିଛନ୍ତି? ସେ ଦୁଃଖୀ, ଅପମାନିତ, ଏ ଲୋକରେ ନିମ୍ନ, ତଥାପି ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏପରି ସମ୍ମାନ ପାଇଲେ!” ତିନି ଲୋକର ଆଚାର୍ୟ, ଶ୍ରୀନିବାସ ତାଙ୍କୁ ଭାଇ ପରି ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରୀ ନିଜେ ଶୟନପଥରେ ଥିଲେ। ତା’ପରେ ଦୁଇଜଣେ ପ୍ରେମରେ ଗୁରୁଗୃହର ପୁରୁଣା କଥା ମନେ ପକାଇ, ହାତ ଧରି ଆନନ୍ଦରେ କଥା ହେବାକୁ ଲାଗିଲେ। ପ୍ରଭୁ କହିଲେ, “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ କରି, ଗୁରୁଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ, ଉପଯୁକ୍ତ ବିବାହ କରିଥିଲ କି? ମୋତେ ଜଣା ଅଛି, ତୁମ ମନ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନ କିମ୍ବା ଧନରେ ଆସକ୍ତ ନୁହଁ। ତୁମେ ନିର୍ଲିପ୍ତ, ଅନାସକ୍ତ। କେହି କେହି କାମନାରେ ମୁହଁ ଦେଇ କାମ କରନ୍ତି, ଦିବ୍ୟ ଧର୍ମ ଛାଡ଼ି, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି କରେ ଯେପରି ଲୋକକୁ ଚଳାଇବା ପାଇଁ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗୁରୁଗୃହର ସମୟ ତୁମେ ମନେ ପକାଅଛ କି? ଦ୍ୱିଜମାନେ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରି ଅନ୍ଧକାର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି। ସେଇ ଗୁରୁ, ଏଠାରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଦ୍ୱିଜଜନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆଶ୍ରମୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ, ଯେପରି ମୁଁ ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥାଏ। ଯେଉଁମାନେ ବାର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋ ଶିକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା ସହଜରେ ସଂସାର ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି। ମୁଁ ସମସ୍ତର ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ ହୋଇ ମଧ୍ୟ, ଗୁରୁସେବା ଭଳି ମୋତେ ଆନନ୍ଦ କିଛି ଦେଇନାହିଁ—ପୂଜା, ପୁତ୍ର, ତପସ୍ୟା, ସଂଯମ ମଧ୍ୟ। ଗୁରୁଗୃହରେ ରହିବା ବେଳେ ଆମ ଆଚରଣ ମନେ ଅଛି କି? ଗୁରୁପତ୍ନୀମାନେ ଆମକୁ ଜଙ୍ଗଲରେ କାଠ ଆଣିବାକୁ ପଠାଇଥିଲେ। ଏକଥର, ଆମେ ମହାବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲୁ, ତେବେ ଭୟଙ୍କର ଝଡ଼ ଆସିଲା, ତୀବ୍ର ପବନ ଓ ଭୟାନକ ମେଘଗର୍ଜନ।