ଏକଥା ସେଇ ସମୟର, ଯେତେବେଳେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାର ପାପ ପରିଶୁଧ୍ଧି ପାଇଁ କୌଣସି କୃତ୍ୟ କରାଯିବା ଉଚିତ କି ନୁହେଁ, ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଲା। ଏଥିରେ ଜଗତ୍ ସଂଶୋଧକ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରାଗଲା—"ଯଦି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାର ପାପକୁ ପବିତ୍ର କରିପାରିବ, ତେବେ ଆପଣ ନିଜେ ଉପଯୁକ୍ତ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରନ୍ତୁ, ଅନ୍ୟ କାହାର ପ୍ରେରଣା ଛାଡ଼ି।" ତାପରେ ଭଗବାନ କହିଲେ, "ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ଅଭିଲାଷୀ ହୋଇ, ମୁଁ ନିଯୁକ୍ତ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବି; ପ୍ରଥମ ଯୁଗରେ ଯେପରି ନିୟମ ଥିଲା, ସେଇ ନିୟମ ପୁନଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଉ।" ଏହା ସହ ବିଦ୍ୱାନ୍ ମୁନିମାନେ ଉପସ୍ଥାପନା କଲେ—"ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ବଳ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବାର ଅଞ୍ଜାମ ଦିଆଯାଇଥିଲା; ଯାହା ଆପଣ କହିଛନ୍ତି, ତାହା ଆପଣଙ୍କ ଯୋଗଶକ୍ତିରେ ସଫଳ କରନ୍ତୁ।" ମୁନିମାନେ କହିଲେ, "ଏହିପରି ହେଉ, ହେ ରାମ, ଆପଣଙ୍କର କଥା, ଶସ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତି ଓ ଆମ ପ୍ରୟାଣ—ଏସବୁ ଏକାଥିରେ ସତ୍ୟ ହେଉ।" ଏପରି ଭାବରେ ଭଗବାନ କହିଲେ, "ବେଦ କହେ—'ଆତ୍ମା ବାପା ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ', ତେଣୁ ତାଙ୍କର ପୁଅକୁ ଜୀବନ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ବଳ ସହିତ କଥା କରିବା ଶକ୍ତି ଦିଅ।" ଏହି ସମୟରେ ଭଗବାନ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନିମାନେ, ଆପଣମାନେ କ’ଣ ଚାହୁଁଛନ୍ତି? ମୋର ଅଜ୍ଞାନରେ ହୋଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ କିପରି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିପାରିବି, ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରନ୍ତୁ, ମୁଁ କରିବି।" ତେବେ ମୁନିମାନେ କହିଲେ, "ଏଠାରେ ବଲ୍ବଳା ନାମକ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଦାନବ ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ଇଲ୍ବଳାଙ୍କ ପୁଅ। ସେ ପ୍ରତି ଉତ୍ସବରେ ଆସି ଆମର ଯଜ୍ଞକୁ ଅପବିତ୍ର କରେ।" "ହେ ଦଶାର୍ହ ବଂଶଜ, ଆମ ପ୍ରଧାନ ଇଚ୍ଛା ହେଉଛି—ସେ ଦୁଷ୍ଟକୁ ହତ୍ୟା କରନ୍ତୁ। ସେ ପୁୟ, ରକ୍ତ, ମଳ, ପିଶାବ, ମଦ୍ୟ ଓ ମାଂସ ବର୍ଷା କରେ।" "ଏହା ପରେ ଭାରତ ଭୂମିକୁ ଛାଡ଼ି, ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ ଧରି ତୀର୍ଥସ୍ନାନ କରି ଏବଂ ଅନେକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଭ୍ରମଣ କରି, ଆପଣ ପରିଶୁଧ୍ଧ ହେଇଯିବେ।" ଏଠାରେ ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ହେ ପୂଜ୍ୟ, ମୁଁ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କର ଅନ୍ୟ ଶୌର୍ୟ କାହାଣୀ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଯିଏ ଅପାର ଶକ୍ତିର ଧାମ।" "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କିଏ ତାଙ୍କର ପବିତ୍ର କଥା ଏକଥର ଶୁଣି ଚାଲିଯିବ? କେବଳ ଯିଏ ଅତି ଆସକ୍ତିର ବାଣରେ ବିଧ୍ୱସ୍ତ ଓ ତାହାର ମୂଲ୍ୟ ଅଜ୍ଞାତ, ସେଠି ଛାଡ଼ି।" "ଯେଉଁ ବାଣୀ ତାଙ୍କର ଗୁଣଗାନ କରେ, ଯେଉଁ ହାତ ତାଙ୍କର କାମ କରେ, ଯେଉଁ ମନ ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରେ ଓ ଯେଉଁ କାନ ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣେ—ସେମାନେ ଏହି ଅଙ୍ଗର ସତ୍ୟ ଉପଯୋଗ।" "ଯେ ମୁଣ୍ଡ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ, ଯେ ଚକ୍ଷୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖେ, ଯେ ଅଙ୍ଗ ତାଙ୍କର ଅଥବା ଭକ୍ତଙ୍କର ପଦପଦ୍ମ ଜଳକୁ ସେବା କରେ—ସେମାନେ ଏହି ଅଙ୍ଗର ମୂଲ୍ୟ।" ସୂତ ମୁନି କହିଲେ, "ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ ପରେ, ବଦରାୟଣଙ୍କ ପୁଅ ଶୁକଦେବ, ଯାହାଙ୍କ ହୃଦୟେ ବାସୁଦେବଙ୍କ ଭକ୍ତିରେ ଲୀନ, କଥା କହିଲେ।" ଶୁକଦେବ କହିଲେ, "କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବନ୍ଧୁ ଥିଲେ—ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଦ୍ୱାନ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହୀ, ଶାନ୍ତ ଓ ଅଲ୍ପେ ତୁଷ୍ଟ। ସେ ଗୃହସ୍ଥ ଥିଲେ, ଯାହା ଯାହା ମିଳେ ତାହାରେ ଜୀବନ ଚାଲୁଥିଲା। ତାଙ୍କର ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ମଧ୍ୟ ତେଣୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପୋଷାକ ଫଟିଯାଇଥିଲା, ଦୁଃଖରେ ଶୀର୍ଣ୍ଣ ଦେହ।" ସେ ଭକ୍ତିମତୀ ସ୍ତ୍ରୀ, ଦୁଃଖରେ କ୍ଷୀଣ ମୁହଁ ନେଇ, ତାଙ୍କ ସ୍୵ାମୀଙ୍କୁ କମ୍ପିତ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ, "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶ୍ରୀଙ୍କ ଭାର୍ତ୍ତା, ସମସ୍ତଙ୍କ ଶରଣ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ଅତି ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, ସେ କୃଷ୍ଣ ତୁମ ମିତ୍ର ନୁହଁନ୍ତି କି? ତୁମେ ଦୁଃଖୀ ଗୃହସ୍ଥ, ତେଣୁ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମକୁ ଧନ ଦେବେ।" "ଏବେ ସେ ଦ୍ୱାରକାରେ ରହୁଛନ୍ତି, ଭୋଜ, ବୃଷ୍ଣି, ଅନ୍ଧକଙ୍କ ଅଧିପତି। ଯିଏ ନିଜ ପଦପଦ୍ମ ସ୍ମରଣ କରିଥାଏ, ସେ ନିଜେ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତି। ଏମିତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁରୁ କେଉଁଠି ଦାତବ୍ୟ ବସ୍ତୁ ଦେବେ ନାହିଁ?" ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ମୃଦୁ ଅନୁରୋଧରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚିନ୍ତା କଲେ—"ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଲାଭ ହେଉଛି, ଯେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଦେଖିବା।" ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ—"ଘରେ କିଛି ଦାନ ଦେବା ଯୋଗ୍ୟ ଅଛି କି?" ତେବେ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଚାରି ମୁଠି ଚିଡ଼ା ଭିକ୍ଷା କରି, ଏକ ଚେନା ରେ ମୁଡ଼ି, ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦେଲେ। ସେ ଚିଡ଼ା ନେଇ, ଦ୍ୱାରକା ପ୍ରତି ଯାତ୍ରା କଲେ, ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ—"କିପରି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ହେବ?" ସେ ତିନିଟି ପ୍ରକୋଷ୍ଠ ଓ ପ୍ରାଙ୍ଗଣ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଅନ୍ଧକ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ରହୁଥିଲେ, ସେଠାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାପରେ ହରିଙ୍କ ୧୬,୦୦୦ ରାନୀମାନଙ୍କ ଘର ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଘରକୁ ଯାଇ, ଦିବ୍ୟ ଆନନ୍ଦର ଅନୁଭୂତି କଲେ। ଅଚ୍ୟୁତ ଦୂରରୁ ଦେଖି, ନିଜ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁକୁ ଦେଖି, ଶୟନାସନରୁ ଉଠି, ଦୂତି ହସ୍ତ ମେଳାଇ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ। ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରେ ଲୋଟସ୍ନେତ୍ର କୃଷ୍ଣ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇ, ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁରୁ ଅଶ୍ରୁ ଝରିଲା। ତାଙ୍କୁ ଶୟନାସନରେ ବସାଇ, ନିଜେ ପାଦଧୋଇ ଜଳ ଆଣି, ଶୁଦ୍ଧ ହସ୍ତରେ ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଳନ କଲେ। ପରେ ଏହି ପବିତ୍ର ପାଦଜଳ ମୁଣ୍ଡରେ ଧରି, ଅତି ଭକ୍ତିରେ ଅତିଥିଙ୍କୁ ଚନ୍ଦନ, ଅଗୁରୁ, କେଶର ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧରେ ଅଙ୍ଗରାଗ କଲେ। ସୁଗନ୍ଧି ଧୂପ, ଦୀପମାଳା, ପାନ ଓ ଗାଁଠି ଦେଇ ଅତିଥି ସ୍ୱାଗତ କଲେ, ଏବଂ ଏକ ଗାଈ ଦାନ କରି କଥା କହିଲେ। ଶ୍ରୀ ନିଜେ ତାଙ୍କୁ ବିସ୍ତରାଇଁ ଚାମର ଦେଇ ବିଲୋଇଲେ, ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୀର୍ଣ୍ଣ ଦେହ, ଫଟିଯାଇଥିବା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ଏହି ଅବଧୂତକୁ କୃଷ୍ଣ ଏପରି ସମ୍ମାନ କରୁଥିବା ଦେଖି, ଅନ୍ତଃପୁରର ମହିଳାମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ପ୍ରେମରେ ଭରିଗଲେ। "ଏହି ଅବଧୂତ କିଏ ଏମିତି ଧନହୀନ, ଲୋକରେ ଅବମାନିତ, ତଥାପି ଏପରି ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି?"—ସେମାନେ ଚିନ୍ତା କଲେ। ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କ ଏପରି ସମ୍ମାନ ପାଇ, ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅନ୍ୟ ଭାଇ ପରି ଆଲିଙ୍ଗିତ ହେଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରୀ ଶୟନାସନରେ ବସିଥିଲେ। ତାପରେ ଦୁଇଜଣେ ପୁରୁଣା ଦିନର ଗୁରୁଗୃହ ଜୀବନର ସ୍ମୃତି ମଧୁର କଥା କହିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ହାତ ଧରି ହସିଲେ। ଭଗବାନ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗୁରୁଗୃହରେ ଅଧ୍ୟୟନ ଶେଷ କରି ଗୁରୁଦକ୍ଷିଣା ଦେଇଥିଲେ କି? ପରେ ଉଚିତ କୁଳିନା ସ୍ତ୍ରୀ ବିବାହ କରିଥିଲେ କି?