ଦିବ୍ୟ ଋଷିଙ୍କର ଶିଷ୍ୟ ହୋଇ ଏବଂ ଅନେକ ପୁରାଣ, ଇତିହାସ ଓ ସମସ୍ତ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ଅନୁଶାସନ ଓ ସଂୟମ ରହିତ ହୁଏ, ଏବଂ ନିଜକୁ ବିନା ଅର୍ଥରେ ଜ୍ଞାନୀ ଭାବେ ଗଣାଏ, ତାହାର ଏହି ଜ୍ଞାନ କୌଣସି ଉପକାରକ ନୁହେଁ; ଏହା ଏକ ଅଭିନେତା, ଯିଏ ନିଜକୁ ଅନୁଶାସିତ କରିନାହିଁ, ତାହା ପରି। ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ଏହି ଜଗତରେ ଅବତରଣ କରିଛି; ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମର ଅଭିନୟ କରୁଛନ୍ତି, ତଥାପି ଅତି ପାପୀ, ମୁଁ ସେମାନେ ଦ୍ୱାରା ନିବୃତି ଦେବି। ପ୍ରଭୁ ଏପରି କଥା କହି, ଦୁଷ୍ଟଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବାରୁ ରୋକିଥିଲେ; ତଥାପି ବିଚାର କରି, ତାଙ୍କ ହାତରେ ଧରିଥିବା କୁଶ ଶଳକ ଦ୍ୱାରା ତାକୁ ଘାତ କଲେ। ଏହା ଦେଖି ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ଅତି ବିଷଣ୍ଣ ହୋଇ, ଦୁଃଖରେ ଚିତ୍କାର କରି କହିଲେ, "ହେ ପ୍ରଭୁ ସଙ୍କର୍ଷଣ, ଆପଣ ଏକ ଅନ୍ୟାୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି!" "ହେ ଯଦୁବଂଶୀ, ଆମେ ତାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମାର ଆସନ, ଜୀବନ ଓ ଏହି ବଳିକାର ଅବଧି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରମ ରହିତ ଥିବାର ଦାନ କରିଥିଲୁ।" "ଅଜାଣି, ଆପଣ ବ୍ରହ୍ମ-ହତ୍ୟା କରିଛନ୍ତି, ହେ ଯୋଗଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଆପଣଙ୍କ ନାମ ମଧ୍ୟ ନିୟମରୁ ବ୍ୟତିକ୍ରମ ନୁହେଁ।" "ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଯଦି ବ୍ରହ୍ମ-ହତ୍ୟାର ପାପକୁ ଶୁଧ କରିପାରିବ, ହେ ଜଗତ ଶୁଧିକର୍ତ୍ତା, ତେବେ ଆପଣ ସ୍ୱୟଂ ଯଥାଯଥ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବେ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରେରଣା ଛଡ଼ି।" ପ୍ରଭୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ଜଗତର ଉତ୍ତମ କ୍ଷେମ ପାଇଁ, ହତ୍ୟା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବି; ପ୍ରଥମ ଯୁଗରେ ଯେପରି ନିୟମ ଥିଲା, ସେପରି ନିୟମ ଏଠାରେ ହେଉ।" "ଦୀର୍ଘ ଜୀବନ, ଶକ୍ତି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତ ହୋଇଥିଲା; ଆପଣମାନେ କହିଥିବା ଯାହା, ମୁଁ ମୋର ଯୋଗଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପୂରଣ କରିବି।" ଋଷିମାନେ କହିଲେ, "ଏପରି ହେଉ, ହେ ରାମ, ଆପଣଙ୍କ ଶବ୍ଦ, ଆପଣଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତି, ଓ ଆମ ମୃତ୍ୟୁ ସମସ୍ତ ଏକାଠି ଏବେ ଏବଂ ସତ୍ୟ ରହୁ।" ପ୍ରଭୁ କହିଲେ, "ଆତ୍ମା ନିଜେ ପୁତ୍ର ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ—ଏହି ବେଦର ଉକ୍ତି; ତେଣୁ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର, ଜୀବନ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଶକ୍ତି ସହିତ, ଏହି କଥାକୁ କହୁ।" "ଆପଣଙ୍କର କି ଇଚ୍ଛା, ହେ ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ? କହନ୍ତୁ, ମୁଁ କରିବି। ବିଚାର କରନ୍ତୁ, ମୁଁ କିପରି ମୋ ଅଜାଣି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିପାରିବି।" ଋଷିମାନେ କହିଲେ, "ଏକ ଭୟଙ୍କର ଦୂତ ବାଲ୍ବଲା, ଇଲ୍ବଲାର ପୁତ୍ର, ପ୍ରତି ଉତ୍ସବରେ ଆସି ଆମର ଯଜ୍ଞ କୁ ଅପବିତ୍ର କରେ।" "ହେ ଦଶାର୍ହବଂଶୀ, ସେହି ଦୁଷ୍ଟକୁ ଆମ ପାଇଁ ହତ୍ୟା କରନ୍ତୁ—ଏହା ଆମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଇଚ୍ଛା। ସେ ପୁସ୍, ରକ୍ତ, ମଳ, ମୂତ୍ର, ମଦ୍ୟ ଓ ମାଂସ ଆମ ଉପରେ ବର୍ଷା କରେ।" "ତାପରେ, ଭାରତ ଭୂମି ଛାଡ଼ି, ଏକ ନିଶ୍ଚଳ ମନ ନେଇ, ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୀର୍ଥସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାନ କରି, ଆପଣ ପବିତ୍ର ହେବେ।" ଏହିଠାରେ ରାଜା କହିଲେ, "ହେ ପୂଜ୍ୟ, ମୁଁ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କର ଅନ୍ୟ ଶୂର କାର୍ଯ୍ୟ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଯାହାର ଶକ୍ତି ଅସୀମ।" "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କିଏ ଏହି ପୂଜ୍ୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ପବିତ୍ର କଥା ଏକଥର ଶୁଣି ରୁକିଯିବେ? କିମ୍ବା ଯେଉଁମାନେ ଅତି ଅନୁରାଗର ତୀରରେ ବିଧ୍ୱସ୍ତ ଓ ତାହାର ମୂଲ୍ୟ ଅଜ୍ଞାତ।" "ଯେଉଁ ମୁଁ ତାଙ୍କର ଗୁଣଗାନ କରିବା ପାଇଁ କଥା କହି, ଯେଉଁ ହାତ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଯେଉଁ ମନ ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ଅନୁସ୍ମରଣ କରି, ଯେଉଁ କାନ ତାଙ୍କର ପବିତ୍ର କଥା ଶୁଣି—ଏମାନେ ମାନେ ସତ୍ୟ କଥା, ହାତ, ମନ, ଓ କାନ।" "ଏହି ମୁଣ୍ଡ ତାହିଁ ଯେଉଁ ମୁଣ୍ଡ ତାଙ୍କୁ ନମନ କରେ, ଯେଉଁ ଚକ୍ଷୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯେଉଁ ଅଙ୍ଗ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ କିମ୍ବା ତାଙ୍କର ଭକ୍ତଙ୍କର ପଦପ୍ରକ୍ଷାଳ ଜଳ ସେବା କରେ।" ସୂତ କହିଲେ: ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ ପାଇଁ ବଦରାୟଣଙ୍କର ପୁତ୍ର, ଯାହାର ହୃଦୟ ଭଗବାନ ବାସୁଦେବରେ ବିମଗ୍ନ, ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ଶୁକ କହିଲେ: କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବନ୍ଧୁ ଥିଲେ, ଯେଉଁ ମାନେ ବେଦରେ ଅତି ନିପୁଣ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗରୁ ବିରକ୍ତ, ଶାନ୍ତ ଓ ନିଜକୁ ଅନୁଶାସିତ କରିଥିଲେ। ସେ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନ ଜୀବନ୍ତି, ଯାହା ଯେପରି ମିଳେ ତାହାରେ ଜୀବିକା ଚାଲାନ୍ତି; ତାଙ୍କର ଜୀବନ ସଙ୍ଗୀ, ଭୋକରେ ଶୀର୍ଣ୍ଣ, ତାଙ୍କ ପରି, ତାଙ୍କର ପୋଷାକ ଫଟିଯାଇଥିଲା। ସେ ଭକ୍ତିନିଷ୍ଠା ନାରୀ, ଫିକା ମୁହଁ ନେଇ, ଦୁଃଖରେ ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ କମ୍ପିତ ଭାବରେ ଆସି କହିଲେ, "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶ୍ରୀର ପତି, ଭଗବାନ, ଆପଣଙ୍କର ବନ୍ଧୁ ନୁହନ୍ତି କି? ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତ, ସମସ୍ତଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ, ସାତ୍ୱତମାନେ ପ୍ରଭୁ।" "ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ତାଙ୍କୁ ଯାଆନ୍ତୁ; ତିନି ନିଶ୍ଚିତ ଆପଣଙ୍କୁ ଦୁଃଖରେ ଅଧିକ ଧନ ଦେବେ।" "ସେ ଏବେ ଦ୍ୱାରକାରେ ଭୋଜ, ବୃଷ୍ଣି ଓ ଅନ୍ଧକମାନେର ପ୍ରଭୁ ଭାବରେ ବସିଛନ୍ତି। ତିନି ତାଙ୍କର ପଦପଙ୍କଜ ସ୍ମରଣ କରି, ତାଙ୍କର ଭକ୍ତମାନେ ପାଇଁ ସ୍ୱୟଂ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଜଗତ ଗୁରୁ କିଏ ତାଙ୍କୁ ଉପାସନା କରୁଥିବାକୁ ଚାହିଁଥିବା ଦାନ ଦେଇବେ ନାହିଁ?" ଏପରି ଭାବରେ ତାଙ୍କ ଜୀବନ ସଙ୍ଗୀ ନିରନ୍ତର ଅନୁରୋଧ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚିନ୍ତା କଲେ, "ସର୍ବୋତ୍ତମ ଲାଭ ହେଉଛି, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଷ୍ଟୁତିରେ ଦେଖିବା।" ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି, ଯିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ, "ଘରେ କିଛି ଦାନ ଅଛି କି, ହେ ଶୁଭେ? କିଛି ଦିଅ।" ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଠୁ ଚାରି ମୁଟି ଚିରା ମାଗି, ଏକ କପଡ଼ାରେ ଗୁଁଠି ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଲେ। ଏହା ବାହିଁ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ୱାରକା ପାଇଁ ଯାତ୍ରା କଲେ, "କିପରି କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଦର୍ଶନ ମିଳିପାରିବ?" ଭାବି। ସେ ତିନିଟି ଦ୍ୱାର ଓ ତିନିଟି ପ୍ରାଙ୍ଗଣ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଅନ୍ଧକ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନେର ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କର ପଥ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ସେ ହରିଙ୍କର ଶୋଳେ ହଜାର ରାନୀଙ୍କର ଏକ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଦିବ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରି, ଅତି ଖୁସି ହେଲେ। ଦୂରରୁ ଦେଖି, ଅଚ୍ୟୁତ, ଯେଉଁ ସ୍ନେହାସ୍ପଦ ଶୟନରେ ବସିଥିଲେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନନ୍ଦରେ ଉଠି, ଆଗକୁ ଆସି, ଦୁଇ ହାତରେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ। ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁଙ୍କର ସ୍ପର୍ଶରେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ତବେ ପଦ୍ମନୟନ ପ୍ରଭୁ ଖୁସିରେ ଚକ୍ଷୁରୁ ଅଶ୍ରୁ ପ୍ରବାହ କଲେ।