ମାଧବ ଦେଖିଲେ ଯେ, ସୂତ ଓ ସେଥିରେ ବସିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଉଠି ନାହାନ୍ତି, ନାହିଁ କୌଣସି ନମସ୍କାର କିମ୍ବା ହାତ ଜୋଡ଼ିବା, ସେମାନେ ଏଭଳି ଉପେକ୍ଷା କରି ଅପମାନ ଦେଖାଇଛନ୍ତି। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ମାଧବଙ୍କ ମନେ ଚିଡ଼ ଉଠିଲା। ସେ କହିଲେ, “ଏହି ନିମ୍ନଜାତି ସୂତ, ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ଆମ ପରେ ବସିଛି—ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଚିତ୍ତ ଅପରାଧୀ ମୃତ୍ୟୁ ଯୋଗ୍ୟ। ଯଦିଓ ସେ ଦିବ୍ୟ ଋଷିଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ହୋଇ, ଅନେକ ପୁରାଣ, ଇତିହାସ ଓ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର ପଢ଼ିଛନ୍ତି, ତଥାପି ଯେଉଁଜଣ ଅନିୟମିତ, ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଓ ଅହଂକାରରେ ଆପଣଙ୍କୁ ପଣ୍ଡିତ ଭାବେ ଭାବନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଜ୍ଞାନ କୌଣସି ଉପକାରରେ ଆସେନାହିଁ, ଯେପରି ଅନୁଶାସନ ନଥିବା ଅଭିନେତା ପାଇଁ ଶିକ୍ଷା ଅକ୍ଷୟ ନୁହେଁ। ଏହି ପ୍ରକାର ଧର୍ମର ଚଦର ଢାକି ଦୁଷ୍କର୍ମ କରୁଥିବାମାନେ ମୋର ହାତରେ ନିହତ ହେବା ପାଇଁ ଏଇ ପୃଥିବୀରେ ମୁଁ ଅବତରଣ କରିଛି।” ଏପରି କହି, ପ୍ରଭୁ ଦୁଷ୍ଟକୁ ମାରିବାରୁ ବିରତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ଚିନ୍ତା କରି, ତାଙ୍କ ହାତରେ ଧରିଥିବା କୁଶ ଶଳାରେ ସେଠିକୁ ଅଘାତ କଲେ। ଏହା ଦେଖି ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଇ ଚିତ୍କାର କଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ ସଙ୍କର୍ଷଣ, ଆପଣ ଅନ୍ୟାୟ କରିଦେଲେ! ଏହି ସୂତକୁ ଆମେ ବ୍ରହ୍ମା ପଦବୀ, ଆୟୁଷ୍ୟ, ଏବଂ ଏହି ଯଜ୍ଞ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅକ୍ଷୟ ଶକ୍ତି ଦେଇଥିଲୁ। ଅଜାଣି, ଆପଣ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରିଛନ୍ତି, ହେ ଯୋଗେଶ୍ୱର, ଆପଣଙ୍କ ନାମ ମଧ୍ୟ ନିୟମ ରୁ ମୁକ୍ତି ନୁହେଁ। ଯଦି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ପବିତ୍ର କରିପାରିବ, ତେବେ, ହେ ସଂସାର ପବିତ୍ରକର୍ତ୍ତା, ନିଜେ ଉଚିତ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରନ୍ତୁ, ଅନ୍ୟ କିଏ ଉପଦେଶ ଦେବା ପୂର୍ବରୁ।” ଭଗବାନ କହିଲେ, “ମୁଁ ବିଶ୍ୱର ମଙ୍ଗଳ ଚାହିଁ, ଏହି ହତ୍ୟା ପାଇଁ ନିୟମିତ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବି; ପ୍ରଥମ ଯୁଗରେ ଯେପରି ନିୟମ ଥିଲା, ସେପରି ଏଠି ମଧ୍ୟ ହେଉ। ତାଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଶକ୍ତି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦେବା ଆମେ ଅଙ୍ଗୀକାର କରିଥିଲୁ, ତେଣୁ ମୋର ଯୋଗଶକ୍ତିରେ ଏହା ସଫଳ କରିବି।” ଋଷିମାନେ କହିଲେ, “ଏହିପରି ହେଉ, ହେ ରାମ, ଆପଣଙ୍କ ଶବ୍ଦ, ଅସ୍ତ୍ର ଶକ୍ତି ଓ ଆମ ପ୍ରତି ମୃତ୍ୟୁ—ସମସ୍ତ ଏକାଥିରେ ସତ୍ୟ ରହୁ।” ପ୍ରଭୁ କହିଲେ, “ବେଦ କହେ, ଆତ୍ମା ପୁତ୍ର ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ତେଣୁ ସେଥିର ପୁତ୍ର ହେଉ, ଜୀବନ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଶକ୍ତି ସହିତ ବଚନ ଦେଉ। କହ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି, ତୁମେ କ’ଣ ଚାହୁଁଛ? ମୁଁ ତାହା କରିବି। ମୋର ଅଜାଣି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ କିପରି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ହେବ, ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କର।” ଋଷିମାନେ କହିଲେ, “ଇଲ୍ୱଳାର ପୁତ୍ର, ବଳ୍ବଳା ନାମକ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଦାନବ ଅଛି, ସେ ପ୍ରତି ଉତ୍ସବରେ ଆସି ଆମର ଯଜ୍ଞ ଭଂଗ କରେ। ହେ ଦଶାର୍ହ ନନ୍ଦନ, ସେ ଦୁଷ୍ଟକୁ ଆମ ପାଇଁ ନିହତ କର—ଏହି ଆମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଇଚ୍ଛା। ସେ ଆମ ଉପରେ ପୁୟ, ରକ୍ତ, ମଳ, ପେଶାବ, ମଦ୍ୟ ଓ ମାଂସ ବର୍ଷା କରେ।” ତାପରେ, ଭାରତ ଭୂମି ଛାଡ଼ି, ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୀର୍ଥସ୍ନାନ କରି, ଆପଣ ପବିତ୍ର ହେବେ। ଏହିପରି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟଣା ପରେ, ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଶୂରବୀର କାର୍ଯ୍ୟ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ। ଏ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଅପାର ଶକ୍ତି ଆମେ କେଉଁପରି ଶୁଣିବାରେ ଅସୁବିଧା ଅନୁଭବିବା? ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଏହି ଦିବ୍ୟ କଥା ଶୁଣି ମନ ରଖିପାରେନାହିଁ, ସେ ଅବଶ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ କାମବିଧୁର ଓ ଅପରିପକ୍ୱ ହୃଦୟର ହୋଇଥାଏ। ଯେ ବାଣୀରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଗୁଣ ଗାଉଛି, ଯେ ହାତେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ଯେ ମନେ ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ବିରାଜିଥିବା ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରେ, ଯେ କାନେ ତାଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଶୁଣେ—ସେମାନଙ୍କ ବାଣୀ, ହାତ, ମନ, କାନ ନିଜର ନିଷ୍ଠା ପାଇଁ ଯଥାର୍ଥ। ଯେ ମୁଣ୍ଡ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ, ଯେ ଚକ୍ଷୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖେ, ଯେ ଅଙ୍ଗ ନିତ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମ ଧୋଇଥିବା ଜଳରେ ସେବା କରେ—ସେମାନଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଯଥାର୍ଥ ଅଙ୍ଗ।" ସୂତ କହିଲେ, “ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ପରେ, ବଦରାୟଣ ପୁତ୍ର ଶୁକଦେବ, ଯେଉଁଠାରେ ହୃଦୟେ ବାସୁଦେବ ନିବାସ କରୁଥିଲେ, ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ଶୁକଦେବ କହିଲେ, ‘କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବନ୍ଧୁ ଥିଲେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ବେଦଜ୍ଞ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହୀ, ଶାନ୍ତ ଓ ନିର୍ଲିପ୍ତ। ସେ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନ ଜୀବିକାରେ ଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଯେତେକି ମିଳେ ତାହାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ତାଙ୍କ ଭାର୍ୟା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପରି ଦୁଃଖରେ ଅତି କ୍ଷୀଣ, ଛିରା ଛିରା ଛାତି ପିନ୍ଧି, ଭୂଖରେ ଦୁର୍ବଳ। ସେ ଭାର୍ୟା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତିରେ, ମନ ମାନ୍ଦାରିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ଦୁଃଖୀ ପତିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଓ କାମ୍ପି କାମ୍ପି କହିଲେ, “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶ୍ରୀଙ୍କ ଭାର୍ତ୍ତା, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ଦେବତା ଓ ସାତ୍ୱତଙ୍କ ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ତୁମ ବନ୍ଧୁ ନୁହନ୍ତି କି? ତାଙ୍କୁ ଯାଅ, ହେ ପୁଣ୍ୟଶ୍ଳୋକ, ତାଙ୍କ ନିକଟ ଯାଇଲେ ନିଶ୍ଚିତ ତୁମ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବେ। ସେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଦ୍ୱାରକାରେ ରହୁଛନ୍ତି, ଭୋଜ, ବୃଷ୍ଣି, ଅନ୍ଧକଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ଭାବେ। ସେ ନିଜ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ନିଜକୁ ଦେଇଦିଅନ୍ତି, ତେଣୁ ସେ ଚାହିଲେ ଅଚାହିତ ଦ୍ରବ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଦେଇପାରିବେ।’” ଏପରି ମୃଦୁ ଭାବରେ ଭାର୍ୟାଙ୍କ ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚିନ୍ତା କଲେ, “ସତ୍ୟ ଲାଭ ହେଉଛି, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିବା।” ସେ ଚିନ୍ତା କରି, ଯିବା ପ୍ରସ୍ତାବ କଲେ, “ଘରେ କିଛି ଉପହାର ଅଛି କି, ହେ ଶୁଭେ? କିଛି ଦିଅ।” ସେ ଭାର୍ୟା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଚାରି ମୁଠି ଚିଡ଼ା ଭିକ୍ଷା କରି, ଗୋଟିଏ ଚିରା ଚେଣ୍ଡାରେ ବାନ୍ଧି ଦେଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ସେ ଉପହାର ନେଇ ଦ୍ୱାରକା ଯାଉଥିବା ସମୟରେ ଚିନ୍ତା କଲେ, “କିପରି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ମିଳିବ?” ସେ ଅନ୍ଧକ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନଙ୍କ ଗୃହ ମଧ୍ୟରେ ତିନିଟି ପ୍ରାକାରା ଓ ତିନିଟି ଅଙ୍ଗନା ଦେଇ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ସୋଳେ ହଜାର ରାନୀ ଘର ମଧ୍ୟରେ ଗୋଟିଏ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଦିବ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ଦୂରରୁ ଏହି ବନ୍ଧୁକୁ ଦେଖି, ଅଚ୍ୟୁତ ଯେଉଁଠାରେ ରାନୀଙ୍କ ସଂଗେ ଶୟନ କରୁଥିଲେ, ସେ ତୁରନ୍ତ ଉଠି ଯାଇ, ଦୁଇ ହାତରେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।