ପ୍ରଭୁ ବଳରାମଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଓ ଉଚିତ ଆସନ ଦେଇ ସହଯୋଗୀମାନଙ୍କ ସହ ସ୍ଥାନ ଦିଆଯିବା ପରେ, ସେଉଁଠି ବସିଥିବା ମହାମୁନିଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ରୋମହର୍ଷଣଙ୍କୁ ସେ ଦେଖିଲେ। କିନ୍ତୁ ରୋମହର୍ଷଣ ଓ ସେଠିଥିବା କିଛି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଠି ନ ଥିଲେ, କିମ୍ବା ହାତ ଜୋଡି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦେଖାଇ ନଥିଲେ, ସେମାନେ ନିଜ ଅସନରେ ବସିଥିଲେ। ଏହା ଦେଖି ମାଧବଙ୍କ ମନରେ କ୍ରୋଧ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ—ଏହି ନିମ୍ନଜାତିର ଲୋକ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଯେମାନେ ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ, ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଓ ଆମେଁ ଉପରେ ବସିଛନ୍ତି, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ରୀ ମୃତ୍ୟୁଯୋଗ୍ୟ। ଯଦିଓ ସେ ଦିବ୍ୟ ଋଷିଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ହୋଇ ଅନେକ ପୁରାଣ, ଇତିହାସ ଓ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର ଶିଖିଛନ୍ତି, ତଥାପି ଯଦି ନିଜକୁ ଅନିୟମିତ, ଅନିଗୃହୀତ ଓ ଅବିନୀତ ଭାବେ ଅନୁଭବନ୍ତି, ତେବେ ଏହି ଜ୍ଞାନର କୌଣସି ମୂଲ୍ୟ ନାହିଁ, ଯେପରି ଏକ ଅଭିନେତା ନିଜକୁ ନ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିଲେ ତାଙ୍କର ଅଭିନୟ ଅର୍ଥହୀନ। ପ୍ରଭୁ କହିଲେ—ଏହି ପ୍ରକାର ଧର୍ମର ଛଳକ ଧାରଣ କରିଥିବା ଦୁଷ୍ଟମାନେ ମୋ ହସ୍ତରେ ବିନାଶ ପାଇବା ପାଇଁ ମୁଁ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଅବତରଣ କରିଛି। ଏପରି କହି, ପ୍ରଭୁ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ବଧରୁ ବିରତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ଭାବନା କରି ନିଜ ହାତରେ ଧରିଥିବା କୁଶ ଶଳକ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ। ଏହା ଦେଖି ସମସ୍ତ ଋଷିମୁନି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଚିତ୍କାର କଲେ—"ହେ ସଂକର୍ଷଣ, ଆପଣ ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି!" ସେମାନେ କହିଲେ—"ହେ ଯଦୁବଂଶୀ, ଆମେ ତାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆସନ, ଏହି ଯଜ୍ଞ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆୟୁଷ୍ୟ, ଶକ୍ତି ଓ ଅକ୍ଷୟତା ଦେଇଥିଲୁ। ଅଜାଣି ଆପଣ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବଧ କରିଛନ୍ତି, ଏହି ନିୟମରୁ ଆପଣଙ୍କ ନାମ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତ ନୁହେଁ। ଏହି ପାପ ପରିହାର ପାଇଁ ଯେଉଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଚାହିଁ, ଆପଣ ନିଜେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ।" ପ୍ରଭୁ କହିଲେ—"ମୁଁ ଏହି ବଧ ପାଇଁ ନିୟମିତ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବି, ଏହା ଦ୍ୱାରା ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ପ୍ରଥମ ଯୁଗର ନିୟମ ପରି ପୁନଃ ସ୍ଥାପିତ ହେଉ। ତାଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଶକ୍ତି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦାନ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଆପଣମାନେ କହିଥିବା ଅନୁସାରେ ମୁଁ ମୋ ଯୋଗଶକ୍ତିରେ ସେହି କାମ କରିବି।" ଋଷିମାନେ କହିଲେ—"ଏହା ହେଉ, ହେ ରାମ, ଆପଣଙ୍କ ଶବ୍ଦ, ଅସ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତି ଓ ଆମେ ଦିଆଥିବା ଆଶୀର୍ବାଦ ସମସ୍ତ ଏକାତ୍ମ ହେଉ।" ପ୍ରଭୁ କହିଲେ—"ବେଦ କହେ, ପୁତ୍ର ମାନେ ନିଜେ ଆତ୍ମାର ଜନ୍ମ, ତେଣୁ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଶକ୍ତି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ଏହି ସଭାର ବ୍ୟାଖ୍ୟାତା ହେଉ।" ପ୍ରଭୁ ପଚାରିଲେ—"ହେ ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣଙ୍କ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଇଚ୍ଛା ଅଛି କି? କହନ୍ତୁ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ କରିବି। ମୋ ଅଜାଣି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ କିପରି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ହେବ, ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରନ୍ତୁ।" ଋଷିମାନେ କହିଲେ—"ଇଲ୍ବଳଙ୍କ ପୁତ୍ର, ବାଲ୍ବଳ ନାମକ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଦାନବ ଅଛି, ସେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଉତ୍ସବରେ ଆସି ଆମର ଯଜ୍ଞକୁ ଅପବିତ୍ର କରେ।" "ହେ ଦଶାର୍ହବଂଶୀ, ଆମ ପାଇଁ ସେହି ଦୁଷ୍ଟକୁ ବଧ କରନ୍ତୁ—ଏହା ଆମର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଇଚ୍ଛା। ସେ ପିପ, ରକ୍ତ, ମଳ, ମୁତ୍ର, ମଦ୍ୟ ଓ ମାଂସ ବର୍ଷା କରେ।" "ତାପରେ, ଭାରତଭୂମି ଛାଡ଼ି ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୀର୍ଥସ୍ନାନ କରି ଆପଣ ପବିତ୍ର ହେବେ।" ଏହିପରି ଘଟଣା ପରେ, ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ହେ ମହାନ, ମୁଁ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବୀରତାପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଅସୀମ। ଏହି ପବିତ୍ର ଗାଥା ଶୁଣିଲେ କିଏ ଏହାର ମୂଲ୍ୟ ବୁଝିନଥିଲେ ଛାଡିଦେବେ? କେବଳ ଯେଉଁମାନେ କାମବାଣର ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଛାଡିପାରନ୍ତି।" "ଯେ ଭାଷାରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଗୁଣଗାନ କରାଯାଏ, ଯେ ହାତରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ହୁଏ, ଯେ ମନେ ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ବିରାଜିଥିବା ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରେ, ଯେ କାନେ ତାଙ୍କ ପବିତ୍ର କଥା ଶୁଣେ—ସେମାନଙ୍କର ଭାଷା, ହାତ, ମନ, କାନ ନିଜର ମୂଲ୍ୟ ପାଏ। ଯେ ମୁଣ୍ଡ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ, ଯେ ଦୃଷ୍ଟି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖେ, ଯେ ଅଙ୍ଗ ସଦା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମର ଚରଣାମୃତ ସେବା କରେ, ସେମାନଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ସତ୍ୟରେ ଅଙ୍ଗ।" ଏହିପରି ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଲାପରେ, ବଦରାୟଣଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଶ୍ରୀଶୁକଦେବ, ଯିଁହାଙ୍କ ହୃଦୟ ସଦା ବାସୁଦେବରେ ଲୀନ, କଥା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେ କହିଲେ—"କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବନ୍ଧୁ ଥିଲେ, ଯିଁହା ବେଦରେ ନିପୁଣ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟସମ୍ପନ୍ନ, ଶାନ୍ତ ଏବଂ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲେ। ସେ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନ ଜୀବିକା ନେଇ, ଯେଉଁଠାରେ ଯେମିତି ମିଳେ ତାହାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଦୁଃଖରେ ଦୁର୍ବଳ ଓ ଫାଟିଥିବା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ।" ସେଇ ଦୂର୍ବଳ ପତ୍ନୀ ନିଜ ଦୁଃଖିତ ପତିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ କମ୍ପିତ କଣ୍ଠରେ କହିଲେ—"ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶ୍ରୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତ, ସାତ୍ୱତମାନେ ପ୍ରଭୁ ତୁମ ବନ୍ଧୁ ନୁହଁନ୍ତି କି? ସେ ଏବେ ଦ୍ୱାରକାରେ ବୋଜ, ଵୃଷ୍ଣି, ଅନ୍ଧକମାନଙ୍କ ନାୟକ ଭାବେ ବସିଛନ୍ତି। ତୁମେ ଦୁଃଖିତ ଗୃହସ୍ଥ ହୋଇ ତାଙ୍କଠାରେ ଯାଅ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଧନ ଦେବେ। ପ୍ରଭୁ ନିଜ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଚାହିଁଲେ ଓ ନ ଚାହିଁଲେ ମଧ୍ୟ ଇଚ୍ଛିତ ଦେଇଥାନ୍ତି।" ପତ୍ନୀଙ୍କ ମୃଦୁ ଅନୁରୋଧରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବିଲେ—"ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିବାଠାରୁ ବଡ଼ ଲାଭ କିଛି ନାହିଁ।" ତେଣୁ ସେ ଯିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଘରେ କିଛି ଉପହାର ଅଛି କି ନାହିଁ ପଚାରିଲେ। ପତ୍ନୀ ଚାରି ମୁଠି ଚିରା ଅନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କଠାରୁ ଭିକ୍ଷା ମାଗି ଏକ ବସ୍ତ୍ରରେ ବାନ୍ଧି ଦେଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏହା ନେଇ ଦ୍ୱାରକା ଯାଇ, "କିପରି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ମିଳିବ?" ଭାବିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେ ତିନି ଦ୍ୱାର ଓ ତିନି ଅଙ୍ଗନା ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଅନ୍ଧକ, ଵୃଷ୍ଣିମାନଙ୍କ ଗୃହରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ହରିଙ୍କ ଷୋଳ ହଜାର ରାନୀଙ୍କ ଗୃହର ଗୋଟିଏ ଗୃହରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଦିବ୍ୟାନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ଦୂରରୁ ଦେଖି ଅଚ୍ୟୁତ ନିଜ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁକୁ ଦେଖି ଶୟନପୀଠରୁ ଉଠି, ଦୌଡ଼ି ଆସି ଦୁଇ ହାତରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ନୀଳକ୍ଷଣ ପ୍ରଭୁ ଆନନ୍ଦରେ ଅଶ୍ରୁପାତ କଲେ।