ଭଗବତଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ, ଏହି କଥା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଯେଉଁଠାରେ ମାଧବ ଏକ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାରେ ନିଶ୍ଚିତ ହେଲେ। ପ୍ରଥମେ ସେ ପୃଥୂଦକ, ବିନ୍ଦୁସରସ୍, ତ୍ରିତକୂପ, ସୁଦର୍ଶନ, ବିଶାଳ, ବ୍ରହ୍ମତୀର୍ଥ, ଚକ୍ର ଓ ପୂର୍ବ ସରସ୍ୱତୀ ଆଦି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ଦର୍ଶନ କଲେ। ଏହା ପରେ ଯମୁନା ଓ ଗଙ୍ଗା ନଦୀକୁ ଅନୁସରଣ କରି, ସେ ନୈମିଷାରଣ୍ୟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠି ମୁନିମାନେ ଦୀର୍ଘ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିଲେ। ମାଧବଙ୍କ ଆଗମନ ଦେଖି, ସେଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଋଷିମୁନିମାନେ ପ୍ରଥାନୁସାରେ ଉଠି, ନମସ୍କାର କରି, ତାଙ୍କୁ ବିଦିପ୍ରକାର ସମ୍ମାନ ଦେଲେ। ଏହିପରି ସମ୍ମାନ ପାଇ, ତାଙ୍କ ସହ ଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ମାଧବ ଅଞ୍ଚଳ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ଏବଂ ଦେଖିଲେ ଯେ ମହାମୁନିଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ରୋମହର୍ଷଣ ସେଠି ବସିଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ମାଧବ ଦେଖିଲେ ଯେ, ଏହି ସୂତ ରୋମହର୍ଷଣ ଉଠିନାହାନ୍ତି, ନ ନମସ୍କାର କରୁଛନ୍ତି, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି। ଏହା ଦେଖି, ମାଧବଙ୍କ ମନରେ କ୍ରୋଧ ଜାଗ୍ରତ ହେଲା। ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ—ଏହି ନିମ୍ନଜାତ ଲୋକ ଧର୍ମରକ୍ଷକ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ଆମ ସବୁଠାରୁ ଉପରେ ବସିଛି, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ମନୀଷି ମୃତ୍ୟୁଯୋଗ୍ୟ। ଏଠି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ ଏହି ଲୋକ ଦିବ୍ୟ ମୁନିଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ହୋଇ, ବହୁ ପୁରାଣ ଓ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ କରିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ନିଜକୁ ସଂଯମ କରିପାରିନାହାନ୍ତି, ଅନ୍ୟଥା ଏହି ଜ୍ଞାନର କୌଣସି ମୂଲ୍ୟ ନାହିଁ। ଏପରି ଅନୁଶାସନହୀନ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଜ୍ଞାନ ଅନୁଥା ଅଭିନେତା ପାଇଁ ନିୟମ ନଥିବା ପରି। ମାଧବ କହିଲେ—ଏହିପରି ଧର୍ମର ଛଳ ଧରିଥିବା, ଏବଂ ପାପୀ ଲୋକଙ୍କୁ ନଶ୍ୱନ କରିବା ପାଇଁ ମୁଁ ଏହି ଭୂମିରେ ଅବତରଣ କରିଛି। ଏପରି କଥା କହି, ଭଗବାନ୍ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ହତ୍ୟା କରିବାରୁ ବିରତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ଚିନ୍ତା କରି, ହାତରେ ଧରିଥିବା କୁଶ ଶଳା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ। ଏହା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିୟଗ୍ନ ହେଇ କୁହିଲେ—"ହେ ସଙ୍କର୍ଷଣ, ଆପଣ ଏକ ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି!" ସେମାନେ କହିଲେ, "ହେ ଯଦୁବଂଶୀ, ଆମେ ତାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମାସନ, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଏବଂ ଏହି ଯଜ୍ଞ କାଳରେ କ୍ଲାନ୍ତି ନ ହେବାର ଦାନ ଦେଇଥିଲୁ। ଅଜାଣି, ଆପଣ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା କରିଛନ୍ତି, ଏହି ନିୟମରୁ ଆପଣଙ୍କ ନାମ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତ ନୁହେଁ। ଯଦି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାର ପାପ ଶୁଧ୍ଧି କରିପାରିବ, ତେବେ ଆପଣ ନିଜେ ଯଥାଯଥ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରନ୍ତୁ।" ତାପରେ ଭଗବାନ୍ କହିଲେ—"ମୁଁ ଏହି ହତ୍ୟା ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବି, ଏବଂ ଏହି ନିୟମ ପ୍ରଥମ ଯୁଗର ପରି ରଖିବି। ତାଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ବଳ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦେବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ହୋଇଥିଲା, ତେଣୁ ମୁଁ ମୋର ଯୋଗମାୟାରେ ଏହା ସଫଳ କରିବି।" ମୁନିମାନେ କହିଲେ—"ଏହା ହେଉ, ରାମ, ଆପଣଙ୍କ ବାକ୍ୟ, ଅସ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତି ଓ ଆମ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ସବୁ ସତ୍ୟ ହେଉ।" ତେବେ ଭଗବାନ୍ କହିଲେ—"ବେଦ କହିଛି ଆତ୍ମା ପୁତ୍ର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ତେଣୁ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ହିଁ ବାଚକ ହେଉ, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ବଳ ସହିତ।" ଭଗବାନ୍ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛା କ’ଣ? ମୋର ଏହି ଅଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ଅପରାଧ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କିପରି ହେବ, ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରନ୍ତୁ।" ମୁନିମାନେ କହିଲେ—"ଇଲ୍ବଳାଙ୍କ ପୁତ୍ର ବଲ୍ବଳା ନାମକ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଦାନବ ଅଛି, ସେ ପ୍ରତି ଉତ୍ସବରେ ଆସି ଆମର ଯଜ୍ଞ ଭଙ୍ଗ କରେ। ହେ ଦଶାର୍ହନନ୍ଦନ, ଆମ ପାଇଁ ସେହି ଦୁଷ୍ଟକୁ ବଧ କରନ୍ତୁ, ଏହା ଆମର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଇଚ୍ଛା। ସେ ଆମ ଉପରେ ପୁୟ, ରକ୍ତ, ମଳ, ମୁତ୍ର, ମଦ୍ୟ ଓ ମାଂସ ବର୍ଷା କରେ।" ଏପରି କଥା କହି, ଭାରତ ଭୂମିକୁ ଛାଡ଼ି, ଏକ ସ୍ଥିର ମନ ନେଇ, ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା କରି, ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ କରି, ଭଗବାନ୍ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ଏଠିରେ ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଶୌର୍ୟ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ। ଯିଏ ଏହି ପବିତ୍ର କଥା ଏକଥର ଶୁଣିଥାଏ, ସେ ଏହି ଶ୍ରବଣରୁ ବିମୁଖ ହୁଏନାହିଁ, କେବଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ କାମବିଧୁର ଓ ମୂଢ଼ ଛାଡ଼ି। ଯେ କଥା ତାଙ୍କ ଗୁଣଗାନ କରେ, ଯେହା ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ଯେ ମନ ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରେ, ଯେ କାନ ତାଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଶୁଣେ—ସେଠି ଏହି ଅଙ୍ଗସବୁ ସତ୍ୟରୂପ। ଯେ ମୁଣ୍ଡ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ, ଯେ ଚକ୍ଷୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖେ, ଯେ ଅଙ୍ଗ ତାଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମ ଧୂଳିକୁ ସେବା କରେ, ସେଠି ଏହି ସବୁ ଆସଲି ଅଙ୍ଗ।" ତାପରେ ସୂତ କହିଲେ—"ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ ପାଇଁ, ଭଗବତ୍ପ୍ରେମରେ ବିଲୀନ ବ୍ୟାସପୁତ୍ର ଶୁକଦେବ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।" ଶୁକଦେବ କହିଲେ—"କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବନ୍ଧୁ ଥିଲେ, ଯିଏ ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହୀ, ଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତ ଓ ଆତ୍ମସଂଯମୀ ଥିଲେ। ସେ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନ ଜୀବନ୍ତ, ଯାହା ମିଳେ ତାହିଁ ଖାଇ, ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଦୁଃଖୀ, ଛିନ୍ନବସ୍ତ୍ର ଓ କ୍ଷୀଣ ଦେହ।" ସେ ଭକ୍ତିଶୀଳା ଭାର୍ଯ୍ୟା ଏକ ଦିନ ତାଙ୍କ ଦୁଃଖୀ ପତିଙ୍କୁ କମ୍ପିତ କଣ୍ଠରେ କହିଲେ—"ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶ୍ରୀମାନ୍ ଭଗବାନ୍ ତୁମ ବନ୍ଧୁ ନୁହଁନ୍ତି କି? ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତି ବିଶେଷ ପ୍ରେମୀ, ସତ୍ତ୍ୱତମାନେଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ଓ ଶ୍ରୀପତି। ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଶରଣ ନିଅ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦୁଃଖରେ ଥିବା ଗୃହସ୍ଥଙ୍କୁ ଧନ ଦେଇଥାନ୍ତି। ସେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଦ୍ୱାରକାରେ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ସେ ଭୋଜ, ବୃଷ୍ଣି, ଅନ୍ଧକମାନେଙ୍କ ରାଜା। ଯେ ତାଙ୍କୁ ଭଜେ, ତାଙ୍କୁ ସେ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଅଭିଷ୍ଟ ଦେଇଥାନ୍ତି।" ଏପରି ଭାବେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଦୟାଳୁ ସ୍ୱରେ ବାରମ୍ବାର ଅନୁରୋଧ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚିନ୍ତା କଲେ—"ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଲାଭ ହେଉଛି, ଭଗବାନଙ୍କ ଦର୍ଶନ।" ତେଣୁ ଯିବାକୁ ଠିକ୍ କଲେ, ଏବଂ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ଘରେ କିଛି ଉପହାର ଅଛି କି?" ସେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭିକ୍ଷା କରି, ଚାରି ମୁଠି ଚିଡ଼ା ଆଣି, ଏକ ଚିରେ ବାନ୍ଧି ତାଙ୍କୁ ଦେଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏହି ଉପହାର ନେଇ, ଦ୍ୱାରକା ଯାତ୍ରା କଲେ, "କିପରି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ମିଳିବ?" ବିଚାର କରୁଥିଲେ। ସେ ତିନିଟି ପ୍ରାକାର, ତିନିଟି ଅଙ୍ଗନା ଅଟକି, ଅନ୍ଧକ ବୃଷ୍ଣିମାନେଙ୍କ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।