ଅତି ଭୟଙ୍କର ମାର ପାଇଁ ଶାଲ୍ବର ହୃଦୟ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ତାଙ୍କର ମୁହଁରୁ ରକ୍ତ ଝରିବା ଲାଗିଲା । ଚୁଲ, ହାତ ଓ ପା ଚାରିପାଖରେ ଫେଲି ଦେଇ, ସେ ଜମିରେ ନିର୍ଜୀବ ଭାବେ ପଡ଼ିଗଲେ । ଏହା ପରେ, ଏକ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକ ଦେଖାଗଲା, ସେ ଆଲୋକ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହେଲା, ଯେପରି ଶିଶୁପାଳ ବଧ ସମୟରେ ହୋଇଥିଲା, ସମସ୍ତ ଜୀବ ଦେଖୁଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଭାଇ ବିଦୂରଥ, ଶୋକରେ ଭରିତ, ତୀବ୍ର ଶ୍ୱାସ ନେଇ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମାରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ତାଲୱାର ଓ ଢାଳ ନେଇ ଆଗକୁ ଆସିଲେ । ସେ ଗତିରେ ଆଗକୁ ଯାଉଥିବା ବେଳେ, କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ରେଜର ଧାର ଭଳି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ବିଦୂରଥଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ, ତାହାର ମୁକୁଟ ଓ କଣ ଦେଇ ଏକାସାଥିରେ କାଟିଦେଲେ । ଏଭଳି ଶାଲ୍ବ, ସୌଭ, ଦନ୍ତବକ୍ର ଓ ତାଙ୍କର ଭାଇ — ଯେଉଁ ଶତ୍ରୁମାନେ ଅନ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଅସହ୍ୟ — କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ବଧ କରି, ଦେବତା ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ହେଲେ । ଏହି ପ୍ରଶଂସା ରୁଷି, ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ବିଦ୍ୟାଧର, ମହାନାଗ, ଅପ୍ସରା, ପିତୃଗଣ, ଯକ୍ଷ, କିନ୍ନର ଓ ଚାରଣମାନେ ଦେଲେ । ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କର ବିଜୟ ଗୀତ ଗାଇଲେ, ଫୁଲ ଝରାଇଲେ; ବୃଷ୍ଣିମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଉପସ୍ଥିତ, ଶୋଭିତ ନଗରକୁ କୃଷ୍ଣ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ଏଭଳି କୃଷ୍ଣ, ଯୋଗେଶ୍ୱର, ଭଗବାନ୍, ବିଶ୍ୱର ନାୟକ, ପଶୁ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ କେବେ ବିଜୟୀ, କେବେ ପରାଜିତ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି । କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରସ୍ତୁତି ବିଷୟ ଶୁଣି, ବଳରାମ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ନାମରେ ନିର୍ପକ୍ଷ ଭାବେ ଚାଲିଗଲେ । ପ୍ରଭାସ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ଦେବ, ଋଷି, ପିତୃ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସହିତ ସରସ୍ବତୀ ନଦୀ ଉପରେ ଯାତ୍ରା କଲେ । ପୃଥୁଦକ, ବିନ୍ଦୁସରସ, ତ୍ରିତକୂପ, ସୁଦର୍ଶନ, ବିଶାଳ, ବ୍ରହ୍ମତୀର୍ଥ, ଚକ୍ର ଓ ପୂର୍ବ ସରସ୍ବତୀ ଦେଖିଲେ । ଯମୁନା ଓ ଗଙ୍ଗା ଅନୁସରି, ନୈମିଷ ଗଂଗାରେ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଋଷିମାନେ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞରେ ଲିନ ଥିଲେ । ବଳରାମଙ୍କ ଆଗମନ ଦେଖି, ଋଷିମାନେ ପ୍ରଥା ଅନୁଯାୟୀ ବନ୍ଦନା କଲେ, ଉଠି, ଅପନାମ କଲେ, ସମ୍ମାନ ଦେଲେ । ବଳରାମ ସହ ତାଙ୍କର ସାଥୀମାନେ ଉପସ୍ଥିତ, ଦିଆଯାଇଥିବା ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରି, ରୋମହର୍ଷଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠି ବଡ଼ ଋଷିଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ବସିଥିଲେ । ସୂତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତଥା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବସି ଥିବା ବେଳେ, ରୋମହର୍ଷଣ ଉଠିଲେ ନାହିଁ, ନ ବନ୍ଦନା କଲେ, ନ ହାତ ଜୋଡ଼ିଲେ; ଏହା ଦେଖି ବଳରାମ କ୍ରୁଧ୍ଦ ହେଲେ । “ଏହି ନିମ୍ନ ଜନ୍ମ ଲୋକ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ, ଧର୍ମର ରକ୍ଷକମାନେ, ଓ ଆମକୁ ଉପରେ ବସିଛି; ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ରୀ ମୃତ୍ୟୁଯୋଗ୍ୟ,” ବଳରାମ କହିଲେ । ଦିବ୍ୟ ଋଷିଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ହେଇ, ଅନେକ ଇତିହାସ, ପୁରାଣ ଓ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁ ଲୋକ ନିୟମିତ ନୁହଁନ୍ତି, ଆତ୍ମସଂଯମ ନାହିଁ, ଅପରିପକ୍ୱ ଅଭିନେତା ପରି, ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନ କୌଣସି ଉପକାର ନାହିଁ । ଏହି ପାପୀମାନେ ଧର୍ମ ରୂପ ଧରି ଚଳନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ପାଇଁ ମୁଁ ଏ ଭୂମିରେ ଅବତରିଛି । ଏଭଳି କହି, ବଳରାମ ମୃତ୍ୟୁ ଦେବାରୁ ବିରତ ହେଲେ; ତଥାପି ଚିନ୍ତା କରି, କୁଶ ଗ୍ରାସର ଧାର ଦ୍ୱାରା ରୋମହର୍ଷଣଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ । ଋଷିମାନେ ଦୁଃଖ ଭରି, “ଓ ସଙ୍କର୍ଷଣ, ଆପଣ ଅନ୍ୟାୟ କରିଛନ୍ତି!” ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ । “ଓ ଯଦୁବଂଶୀ, ଆମେ ତାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମାଯିଁ ଆସନ, ଯଜ୍ଞାବଧି ଜୀବନ ଓ କ୍ଳାନ୍ତିହୀନତା ଦେଇଥିଲୁ । ଅଜାଣି ଆପଣ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା କରିଛନ୍ତି; ଆପଣଙ୍କ ନାମ ମଧ୍ୟ ନିୟମରୁ ବ୍ୟତିକ୍ରମ ନୁହଁ । ଏହି ପାପ ପରିଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ, ଓ ଶୁଧ୍ଧିକର୍ତ୍ତା, ଆପଣ ନିଜେ ଯଥାଯଥ ଏକ୍ସପିଏସନ କରିବେ, ଅନ୍ୟ କହିବା ପୂର୍ବରୁ ।” ଭଗବାନ କହିଲେ: “ମୁଁ ଏହି ବଧ ପାଇଁ ନିୟମିତ ପରିହାର କରିବି, ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ଚାହିଁ; ପ୍ରଥମ ଯୁଗର ନିୟମ ପୁନଃ ସ୍ଥାପିତ ହେଉ । ତାଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘ ଜୀବନ, ଶକ୍ତି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦିଆଯାଇଥିଲା; ଆପଣମାନେ କହିଥିବା ମୁଁ ମୋ ଯୋଗଶକ୍ତିରେ ପୂରଣ କରିବି ।” ଋଷିମାନେ କହିଲେ: “ଏହି ଭଳି ହେଉ, ବଳରାମ; ଆପଣଙ୍କ ବାକ୍ୟ, ଶସ୍ତ୍ର ଶକ୍ତି ଓ ଆମେ ତାଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଲୁ, ତିନିଉଟି ସତ୍ୟ ହେଉ ।” ଭଗବାନ କହିଲେ: “ଏହି ଆତ୍ମା ପୁତ୍ର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନିଏ — ବେଦ ଏହି କଥା କହିଛି; ତେଣୁ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଜୀବନ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଶକ୍ତି ସହିତ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରିବେ । ଆପଣମାନେ କଣ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ବୋଲନ୍ତୁ; ମୁଁ କରିବି । ମନେ ଭଲ ଭାବେ ଭାବନ୍ତୁ, ମୁଁ ଅଜାଣି କରିଥିବା ପାପର ପରିହାର କିପରି କରିବି ।” ଋଷିମାନେ କହିଲେ: “ଇଲ୍ବଳାଙ୍କ ପୁତ୍ର ବଳବଳା ନାମକ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଦାନବ ଅଛି; ପ୍ରତି ଉତ୍ସବରେ ଆସି, ଆମର ଯଜ୍ଞକୁ ଅପବିତ୍ର କରେ । ଓ ଦଶାର୍ହ କୁଳଜ, ତାଙ୍କୁ ବଧ କରନ୍ତୁ — ଏହା ଆମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଇଚ୍ଛା । ସେ ପୁସ୍, ରକ୍ତ, ମଳ, ମୂତ୍ର, ମଦ୍ୟ, ମାଂସ ଆମପରି ଝରାଇଦେଇ ଯଜ୍ଞକୁ ଅପବିତ୍ର କରେ ।” ଏହା ପରେ, ବଳରାମ ଭାରତ ଭୂମି ଛାଡ଼ି ଧୃଢ଼ ମନେ, ବାରୋ ମାସ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରି, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାନ କରି, ଶୁଧ୍ଧ ହେବେ । ଏହି ଉତ୍ତର ପରେ, ରାଜା କହିଲେ: “ଓ ପୂଜ୍ୟ, ମୁଁ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କର ଅନ୍ୟ ଶୌର୍ୟ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ଏହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଅସୀମ । ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ପ୍ରଶଂସିତ ଭଗବାନଙ୍କର ପବିତ୍ର କଥା ଏକଥର ଶୁଣି ଯିଏ ଶୁଣିବା ଛାଡ଼େ, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅଭିଲାଷାର ଶର ଦ୍ୱାରା ଭିନ୍ନ ଓ ତାଙ୍କ ମୂଲ୍ୟ ଜାଣିନାହିଁ । ଯେଉଁ ଭାଷା ଭଗବାନଙ୍କ ଗୁଣ ପ୍ରଶଂସା କରେ, ଯେଉଁ ହାତ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ଯେଉଁ ମନ ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଜୀବ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ମରଣ କରେ, ଯେଉଁ କାନ ତାଙ୍କ ପବିତ୍ର କଥା ଶୁଣି — ସେଗୁଡିକ ଏକାମାନେ ସତ୍ୟ ଭାଷା, ହାତ, ମନ ଓ କାନ । ଯେଉଁ ମୁଣ୍ଡ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ରୂପଧାରୀ ଭଗବାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ, ଯେଉଁ ଚକ୍ଷୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖେ, ଯେଉଁ ଅଙ୍ଗ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ତାଙ୍କ ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଦପାନୀ ସେବା କରେ — ସେଗୁଡିକ ଏକାମାନେ ସତ୍ୟ ମୁଣ୍ଡ, ଚକ୍ଷୁ ଓ ଅଙ୍ଗ ।” ସୂତ କହିଲେ: ଏଭଳି ରାଜା ବିଷ୍ଣୁରାତ୍ର ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ପରେ, ବଦରାୟଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶୁକଦେବ, ଯାହାର ହୃଦୟ ଭଗବାନ୍ ଵାସୁଦେବ ମଧ୍ୟରେ ବିଲିନ ଥିଲା, କଥା କହିଲେ ।