ଶାଲ୍ବଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ଶୌର୍ୟ ଏବଂ ଦୈବୀ ମାୟା ଯୁଦ୍ଧ ମଞ୍ଚରେ ଶାଲ୍ବ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଗଭୀର ରୋଷରେ କହିଲେ—"ମୂର୍ଖ! ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଆମ ମିତ୍ର, ମୋ ଶ୍ୱଶୁରଭାଇ, ସଭାରେ ହତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ଅପହୃତ କରାଗଲା, ଏବଂ ତୁମେ ଅବିଚାରରେ କାର୍ଯ୍ୟ କଲା।" ଏହି କଥା କହି, ଶାଲ୍ବ କହିଲେ, "ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଏମିତି ଏକ ପଥରେ ପଠାଇ ଦେବି, ଯାହାରୁ ତୁମେ କେବେ ଫେରିପାରିବ ନାହାଁ। ଯଦି ସାହସ ଅଛି, ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ିଅ।" ତେବେ, ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ଶାନ୍ତ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ—"ବ୍ୟର୍ଥ ଅଭିମାନ କରୁଛ, ମୂଢ଼! ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ସମ୍ନିଧିରେ ଦେଖିପାରୁନାହଁ। ନିଜର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଭାବ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କଥାରେ ନୁହେଁ, କାର୍ଯ୍ୟରେ ଶୌର୍ୟ ଦେଖାନ୍ତି।" ଏଇପରି କହି, କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଶାଲ୍ବଙ୍କୁ ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ। ଶାଲ୍ବ ତାହାର ଆଘାତରେ କମ୍ପିତ ହେଲେ ଏବଂ ରକ୍ତ ତ୍ୟାଗ କରିଲେ। ଏହି ଗଦା ଆଘାତ ପଛରେ ଶାଲ୍ବ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ, ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି ଆସି ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ପାଖରେ ଶିର ନମାଇ, କନ୍ଦି କହିଲେ—"ମୁଁ ଦେବକୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଛି।" ସେ କହିଲେ, "କୃଷ୍ଣ! କୃଷ୍ଣ! ବଳଶାଳୀ! ତୁମ ପ୍ରିୟ ପିତାଙ୍କୁ ଶାଲ୍ବ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସାଥୀମାନେ ବନ୍ଧି ନେଇଯାଇଛନ୍ତି, ଏକ ପଶୁ ପରି।" ଏହି ଦୁଃଖଦ ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି, କୃଷ୍ଣ ପ୍ରେମରେ ବିବେଳିତ, ମାନବୀୟ ଭାବ ଅନୁଭବ କରି, ଦୁଃଖିତ ଏବଂ କୃପାଶୀଳ ହୋଇ, ସାଧାରଣ ମଣିଷ ପରି କହିଲେ—"ମୋ ପିତା, ବଳଶାଳୀ ଏବଂ ନିର୍ଭୟ ବଳରାମ, ଯିଏ ଦେବତା ଓ ଦାନବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଜୟ, ସେ କିପରି ଏହି ନିମ୍ନ ଶାଲ୍ବ ଦ୍ୱାରା ନେଇଯିବେ? ବିଧିର ଏହି ଶକ୍ତି!" ଏହିପରି କୃଷ୍ଣ କଥାହେଉଥିବା ବେଳେ, ସଉଭପତି ଶାଲ୍ବ ଦେଖାଦେଲେ ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବସୁଦେବଙ୍କ ଭଳି ନେଇ ଆଣି, କହିଲେ—"ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ତୁମ ପିତା, ଯାହା ପାଇଁ ତୁମେ ଏଇ ଜଗତରେ ବଞ୍ଚିଛ। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ତୁମ ଆଖିରେ ମାରିଦେବି। ଯଦି ତୁମେ ପ୍ରଭୁ, ତେବେ ରକ୍ଷା କର, ମୂଢ଼!" ଏଭଳି ଉପହାସ କରି, ଶାଲ୍ବ ତାଳୱାର ଉଠାଇ ଅନକଦୁନ୍ଦୁଭିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟି, ଏହାକୁ ନେଇ ସଉଭ ଦୁର୍ଗରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହା ଦେଖି, ମହାତ୍ମା କୃଷ୍ଣ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ନିଜ ପ୍ରାକୃତିକ ପ୍ରେମରେ ବିମୁଡ଼ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ଶୀଘ୍ର ଅନୁଭବ କଲେ—ଏହା ଶାଲ୍ବଙ୍କ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ମାୟାସୂରଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ତିଆରି ହୋଇଛି। ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ସଚେତନ ହେଇ, ଅଚ୍ୟୁତ ଦେଖିଲେ ନ ଦୂତ ଅଛନ୍ତି, ନ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଶରୀର। ସ୍୵ପ୍ନରୁ ଜାଗିଉଥିବା ପରି, ଶତ୍ରୁକୁ ଆକାଶରେ, ସଉଭ ଦୁର୍ଗରେ ତିନିଁ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଦେଖିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ମହାରାଜ, କେତେକ ଋଷି କହନ୍ତି—ଯଦି ତାଙ୍କର କଥା ଆପସରେ ବିରୋଧାଭାସ ଦେଖାଏ, ତେବେ ସେମାନେ ସଠିକ୍ ସ୍ମୃତିରେ ନାହାନ୍ତି। ଅଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ଶୋକ, ମୋହ, ପ୍ରେମ ବା ଭୟ କେଉଁଠି, ଏବଂ ତୁମ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଜ୍ଞାନ ଓ ଆଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ କେଉଁଠି? ତାଙ୍କ ଚରଣ ସେବନ ଏବଂ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ଆଦି ରହିଥିବା ମୋହକୁ ନଶ୍ଟ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ନିଜ ଅନନ୍ତ ଆଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି—ଏହିପରି ପରମ ପ୍ରାପ୍ତି ହେବା ପରେ ମୋହ କିପରି ଆସିପାରିବ? ଏପରି ସମୟରେ, ଶାଲ୍ବ ବହୁ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଅପରାଜିତ କୃଷ୍ଣ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ତାଙ୍କର କବଚ, ଧନୁଷ, ମୁକୁଟ ଭଙ୍ଗ କରି, ଗଦାରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ସଉଭ ଦୁର୍ଗକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଗଦା ଆଘାତରେ ସଉଭ ହଜାର ଖଣ୍ଡ ହୋଇ ଜଳରେ ପଡ଼ିଗଲା। ଶାଲ୍ବ ଏହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଗଦା ନେଇ ଭୂମିରେ ଦଢ଼ି ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ। ଶାଲ୍ବ ଗଦା ନେଇ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବା ବେଳେ, କୃଷ୍ଣ ରେଜର୍-ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ତାଙ୍କର ବାହୁ କାଟିଦେଲେ। ପରେ, ଦେବତାମାନେ ଯେମିତି ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତକାଳର ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ ଚକ୍ର ନେଇ, ଶାଲ୍ବଙ୍କୁ ବଧ କରିଦେଲେ। ହରି ତାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ଚକ୍ରରେ ମାୟାଧିପତି ଶାଲ୍ବଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ବଜ୍ରଦ୍ୱାରା ବୃତ୍ରକୁ ବଧ କରିଥିଲେ। ମନୁଷ୍ୟମାନେ "ହାୟ!" ବୋଲି କାନ୍ଦିଉଠିଲେ। ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଶାଲ୍ବ ପଡ଼ିଗଲା ଏବଂ ସଉଭ ଦୁର୍ଗ ଧ୍ୱଂସ ହେଲା, ଦେବମଣ୍ଡଳରେ ଦୁନ୍ଦୁଭି ବଜିଲା, ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦ କଲେ। ଶାଲ୍ବଙ୍କ ମିତ୍ର ଦନ୍ତବକ୍ର ରୋଷରେ ଆଗେଇ ଆସିଲେ। ଏଠାରେ ଶାଲ୍ବ ବଧ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ଦନ୍ତବକ୍ର, ତାଙ୍କ ଭାଇ ବିଦୂରଥ ଏବଂ ବଳରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୂତଙ୍କ ଶିର କାଟିବା—ଏହିପରି ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ଶିଶୁପାଳ, ଶାଲ୍ବ, ପୌଣ୍ଡ୍ରକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମଧ୍ୟ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ପରମ ମିତ୍ରତା ଦେଇଥିଲେ। ତାପରେ ଏକ ଦୃଢ଼ ପଦାତି ଦଣ୍ଡ ନେଇ, ପୃଥିବୀ କମ୍ପାଇ ଆସୁଥିବା ଦେଖାଗଲେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ଗଦା ଧରି ରଥରୁ ଲାଫି ପଡ଼ି, ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ତରଙ୍ଗ ଭଳି ତାଙ୍କୁ ମୁଖାବିଲା କଲେ। କାରୂଷ ଦଣ୍ଡ ଉଠାଇ ଅଭିମାନରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଭାଗ୍ୟରେ, ଅତି ଭାଗ୍ୟରେ ଆଜି ତୁମେ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଡ଼ିଛ। ତୁମେ ମୋ ମାମା, ତଥାପି ମୋ ମିତ୍ର ଓ ସାଥୀକୁ ମାରିବାକୁ ଚାହଁ। ଏହିପାଇଁ, ମୂଢ଼, ମୁଁ ତୁମକୁ ବଜ୍ର ସମ କଠୋର ଦଣ୍ଡରେ ମାରିଦେବି।" "ଏଭଳି ଏକ ଶତ୍ରୁକୁ, ଯିଏ ଆତ୍ମୀୟ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ, ମାରି ମୁଁ ମୋ ଋଣ ମୁକ୍ତ ହେବି—ଯେପରି ଶରୀର ଭିତରେ ଥିବା ରୋଗକୁ ନଶ୍ଟ କରାଯାଏ।" ଏଭଳି କଠିନ କଥା କହି, ସିଏ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସିଂହ ଭଳି ଘୋର ଗର୍ଜନା କରି ମୁଣ୍ଡରେ ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ଆଘାତ କଲେ। କିନ୍ତୁ ଯଦୁମୁଖ୍ୟ କୃଷ୍ଣ ଏହି ଆଘାତରେ ଅଚଳ ରହିଲେ, ତାଙ୍କ ଗଦା କୌମୋଦକୀ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ। ଦଣ୍ଡ ଆଘାତରେ ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଭଙ୍ଗ ହେଲା, ମୁଁହରୁ ରକ୍ତ ଝରିଲା, ଚୁଲି, ବାହୁ ଓ ପାଦ ପ୍ରସାରିତ କରି, ଶବ୍ଦ ହୀନ ହୋଇ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ତାହାପରେ ଏକ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦୀପ୍ତି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା, ସମସ୍ତେ ଦେଖିଲେ—ଏହି ଭଳି ଦୀପ୍ତି ଶିଶୁପାଳ ବଧ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଥିଲା।