ଯୁଦ୍ଧର ମଧ୍ୟରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଶାଲ୍ୱ ଚାରିଟି ଘୋଡ଼ାକୁ ଚାରିଟି ବାଣରେ, ରଥଚାଳକଙ୍କୁ ଏକ ବାଣରେ, ଧନୁଷ ଓ ଧ୍ୱଜକୁ ଦୁଇଟି ବାଣରେ, ଏବଂ ମୁଣ୍ଡକୁ ଅନ୍ୟ ଏକ ବାଣରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଗଦା, ସାତ୍ୟକି, ସାମ୍ବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯାଦବବୀରମାନେ ଶାଲ୍ୱଙ୍କ ସେନାକୁ ବଧ କରିବାରେ ଲାଗିଲେ ଏବଂ ସଉଭ ନଗରର ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଗଳା କାଟି ପଡ଼ି, ସମୁଦ୍ରରେ ଲୁଚିଗଲେ। ଏହିପରି ଭାବରେ ଯାଦବ ଓ ଶାଲ୍ୱଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଏକାଇଶ ଦିନ ଏବଂ ରାତି ଚାଲିଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ କୃଷ୍ଣ, ଧର୍ମପୁତ୍ରଙ୍କ ବିନନ୍ତିରେ, ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥକୁ ଯାଇଥିଲେ। ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ ଏବଂ ଶିଶୁପାଳ ବଧ ହେବା ପରେ, କୃଷ୍ଣ କୁରୁବଁଶର ବୃଦ୍ଧମାନେ, ଋଷିମାନେ, ପୃଥା ଓ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଦେଖି, ଦ୍ୱାରକାକୁ ଫେରିଲେ। ସେଠାରେ ସେ କହିଲେ, “ମୁଁ ମୋ ମହାନ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସହିତ ଏଠାକୁ ଆସିଛି। ଚେଦି ସମ୍ବନ୍ଧୀତ ରାଜାମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୋ ନଗରକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବେ।” ନିଜ ଜନମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ବହୁଳ ଦେଖି, ନଗରର ରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, କେଶବ ଦାରୁକଙ୍କୁ ଶାଲ୍ୱ ଓ ସଉଭ ବିଷୟରେ କହିଲେ, “ରଥଚାଳକ, ଶୀଘ୍ର ମୋ ରଥକୁ ଶାଲ୍ୱଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ନେଇଯାଅ। ଭୟ କରିନହ, ଏହି ସଉଭର ରାଜା ମାୟାର ମହାପାରଙ୍ଗତ।” ଦାରୁକ ଏହି ଆଜ୍ଞା ପାଇ ବିରାଟ ରଥ ଚଢ଼ି ଯାଉଥିବାରୁ, ମିତ୍ର ଓ ଶତ୍ରୁମାନେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଛୋଟଭାଇ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ ଶାଲ୍ୱ, ତାଙ୍କର ସେନା ପ୍ରାୟ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯିବା ଦେଖି, ଭୟଙ୍କର ଗଜ୍ଜନା କରି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ରଥଚାଳକଙ୍କୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଶୁଳ ଫିଙ୍ଗିଲେ। ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଆକାଶରେ ମହାପତଙ୍ଗ ଭଳି ଜ୍ୱଳି ଉଠିଥିଲା, କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବାଣ ଏହାକୁ ଶତ ଖଣ୍ଡରେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲା। ତା’ପରେ କୃଷ୍ଣ ଶାଲ୍ୱଙ୍କୁ ଷୋଳ ଟି ବାଣ ଦେଇ ଏବଂ ଆକାଶରେ ଚଳିତ ସଉଭ ନଗରକୁ ବି ଅନେକ ବାଣ ବର୍ଷା କଲେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର କିରଣରେ ବିଶ୍ୱକୁ ଆଲୋକିତ କରନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ ଶାଲ୍ୱ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବାମ ହାତକୁ ଆଘାତ କରି ଶାରଙ୍ଗ ଧନୁଷକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ। ଏହା ଦେଖି ଦେବ ଦାନବମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ଚିତ୍କାର କଲେ। ଶାଲ୍ୱ ତେଜସ୍ୱୀ ଭାବରେ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୂର୍ଖ, ତୁମ ପାଇଁ ଆମ ବନ୍ଧୁ, ମୋ ଭାଉଣୀର ଘରବାଳା, ସଭାରେ ହତ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ଜନାନୀ ଅପହୃତ ହେଲେ, ତୁମେ ଅବିବେକୀ ଭାବରେ ଅଚରଣ କଲେ। ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଏହି ଦୁନିଆରୁ ଚିରଯାତ୍ରା କରାଇଦେବି। ଯଦି ଶୂର ହେଉଛ, ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ିଅ।” ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ନିରର୍ଥକ ଗର୍ବ କରୁଛ, ମୂଢ଼। ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପାଖରେ ଦେଖୁନାହଁ। ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଶୂର ବୋଝାଯାଏ, କଥାରେ ନୁହେଁ।” ଏହିପରି କହି କୃଷ୍ଣ କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଗଦାରେ ଶାଲ୍ୱଙ୍କ ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ, ଶାଲ୍ୱ କମ୍ପି ରକ୍ତ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଶାଲ୍ୱ ମାୟାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ ଏକ ଲୋକ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି, ଦେବକୀଙ୍କ ନିକଟରୁ ପଠାଯାଇଛି ବୋଲି, କ୍ଷୁଦ୍ର ହୋଇ କହିଲେ, “କୃଷ୍ଣ, କୃଷ୍ଣ, ତୁମ ପିତା, ତୁମ ଉପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରେମ କରନ୍ତି, ଶାଲ୍ୱ ଓ ତାଙ୍କ ସେନା ତାଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି ନେଇଯାଇଛନ୍ତି, ଜଣେ ପଶୁ ଭଳି।” ଏହି ଦୁଃଖଦ ଖବର ଶୁଣି, କୃଷ୍ଣ ସାଧାରଣ ମାନବ ଭାବନାରେ ଆସି, ଦୁଃଖିତ ଓ କ୍ଷୁଦ୍ର ଭାବରେ କହିଲେ, “ମୋ ପିତା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ନିର୍ଭୟ ବଳରାମ, ଯେଉଁଠି ଦେବ ଦାନବ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଜିତିପାରିନଥିଲେ, ଶାଲ୍ୱ ଭଳି ନିମ୍ନ ମଣିଷ କିପରି ତାଙ୍କୁ ବନ୍ଧି ନେଇପାରିଲେ? ଏହା ଭାଗ୍ୟର ଖେଳ।” ଗୋବିନ୍ଦ ଏପରି କହୁଥିବାବେଳେ, ଶାଲ୍ୱ ପୁନି ପ୍ରକଟ ହୋଇ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପରି ଧରି ନେଇ, କହିଲେ, “ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ତୁମ ପିତା, ଯାହା ପାଇଁ ତୁମେ ଏ ଜଗତରେ ବଞ୍ଚୁଛ। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ତୁମ ଆଖିରେ ହତ କରିଦେବି। ଯଦି ତୁମେ ପ୍ରଭୁ ହେଉଛ, ତେବେ ରକ୍ଷା କର।” ଏପରି କହି, ଶାଲ୍ୱ ତାଲୱାର ଉଠାଇ ଅନକଦୁନ୍ଦୁଭିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟି, ଏହାକୁ ନେଇ ସଉଭ ଦୁର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି କୃଷ୍ଣ ସ୍ୱଭାବ ଅନୁଯାୟୀ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ଶୀଘ୍ର ବୁଝିଗଲେ ଯେ ଏହା ମାୟାର ଉପଦେଶରେ ଶାଲ୍ୱଙ୍କ ମାୟା। ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ସଚେତନ ହେଇ, କୃଷ୍ଣ ଦେଖିଲେ ଏଠାରେ କୌଣସି ଦୂତ କିମ୍ବା ପିତାଙ୍କ ଶରୀର ନାହିଁ। ସ୍ୱପ୍ନ ଭଙ୍ଗ ହେବା ପରେ ଯେପରି ଜଣେ ମଣିଷ ଜାଗି ଦେଖନ୍ତି, ସେପରି କୃଷ୍ଣ ଶତ୍ରୁ ଶାଲ୍ୱଙ୍କୁ ଆକାଶରେ ସଉଭ ଉପରେ ଦେଖିଲେ। ଏହିଠାରେ ଶୁକଦେବ କହିଛନ୍ତି, କିଛି ଋଷିମାନେ ଏପରି ଘଟଣା କଥା କହନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ କଥା ଯଦି ଏକାପେକ୍ଷା ଏକ ଭିନ୍ନ ହୁଏ, ତେବେ ସେମାନେ ଏହାକୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ମନେ ରଖନ୍ତିନାହିଁ। ଯେଉଁଠି ଅଜ୍ଞାନ ଜନିତ ଶୋକ, ମୋହ, ସ୍ନେହ କିମ୍ବା ଭୟ ନାହିଁ, ସେଠି ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଜ୍ଞାନ ଓ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ଅଛି। ତାଙ୍କ ଚରଣ ସେବନ ଏବଂ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଆଦି ମୋହକୁ ନଶ୍ଟ କରି, ନିଜ ଅନନ୍ତ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ସେମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବା ପରେ ମୋହ କିପରି ହୋଇପାରିବ? ଏହି ସମୟରେ ଶାଲ୍ୱ ଅନେକ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, କିନ୍ତୁ ବଳଶାଳୀ କୃଷ୍ଣ ବାଣରେ ତାଙ୍କର କବଚ, ଧନୁଷ, ମୁକୁଟ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସଉଭ ଦୁର୍ଗକୁ ଗଦାରେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମହାଗଦାରେ ଘାତ ଖାଇ ସଉଭ ଏକ ହଜାର ଖଣ୍ଡ ହୋଇ ପାଣିରେ ପଡ଼ିଗଲା। ଶାଲ୍ୱ ଏହାକୁ ଛାଡ଼ି ଗଦା ନେଇ ଭୂମିରେ ଦଢ଼ିଲେ ଏବଂ ଶୀଘ୍ର କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଶାଲ୍ୱ ଗଦା ଉଠାଇ ଆସୁଥିବା ସମୟରେ, କୃଷ୍ଣ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ତାଙ୍କ ହାତ କାଟିଦେଲେ, ତା’ପରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଚକ୍ର ଉଠାଇ, ଯେଉଁଟି ସୂର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରଳୟ ଆଗମନରେ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା, ଶାଲ୍ୱଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ଛିନ୍ନ କରିଦେଲେ। ଏହି ମୁଣ୍ଡ ମୁକୁଟ ଓ କୁଣ୍ଡଳରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ବଜ୍ରରେ ବୃତ୍ରାସୁରଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲେ। ଏହା ଦେଖି ମଣିଷମାନେ “ହାୟ!” ବୋଲି ଚିଅଁ କଲେ।