ଶାଲ୍ବଙ୍କ ସେନାର ଅସଂଖ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରବର୍ଷା ଦ୍ୱାରା ବଡ ଭାବେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେହି ବୀର ବୃଷ୍ଣିଗଣ କେବେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ର ଛାଡ଼ି ଯାଇନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁଇଁ ଜଗତ ଜିତିବାର ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପରେ ଅଟୁଟ ରହିଲେ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ, ଶାଲ୍ବଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ ଦ୍ୟୁମାନ୍ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ। ସେ ଭାରୀ ଗଦା ନେଇ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି, ତାଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଆଘାତ କଲେ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲେ। ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଗଦାର ଘାଉରେ ତାଙ୍କ ଛାତି ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା। ତାଙ୍କ ରଥୀ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଦାରୁକପୁତ୍ର, ତାଙ୍କୁ ଅଚେତନ ଅବସ୍ଥାରେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରୁ ବାହାରେ ନେଇଗଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ହୋଷ ହେଇ, ତାଙ୍କ ରଥୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହାୟ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଚିତ! ତୁମେ ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରୁ ବାହାରେ ନେଇଗଲେ।" ସେ କହିଲେ, "ଯଦୁବଂଶର ଜନ୍ମେ କେବେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ର ଛାଡ଼ି ଯାଇଛନ୍ତି ବୋଲି କେବେ ଶୁଣିନାହିଁ, ମାତ୍ର ଏକ ଅପୁରୁଷ ଚିତ୍ତ ଥିବା ଓ ପାପୀ ରଥୀ ଛାଡ଼ିଯାଏ।" "ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ମୋ ପିତା ବଳରାମ ଓ କେଶବଙ୍କ ସମ୍ନାରେ ଯିବି, ଏହି ପଳାୟନ କଥା କିପରି କହିବି? ସେମାନେ ପଚାରିଲେ, ମୁଁ କଣ ଉତ୍ତର ଦେବି?" "ନିଶ୍ଚିତ, ମୋ ଭାଇମାନଙ୍କ ଜଣାନୀମାନେ ହସିହସି କହିବେ: 'ହେ ବୀର, ତୁମର ଭୟଭିତତା କିପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ସବୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା?'" ତାପରେ, ରଥୀ ନମ୍ରତାରେ କହିଲେ, "ପ୍ରଭୁ, ଧର୍ମ ଜାଣି, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛି। ଏକ ରଥୀଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉଛି, ଯୁଦ୍ଧରେ ବିପଦ୍ଗ୍ରସ୍ତ ଯୋଧ୍ୟାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା, ଏବଂ ଏକ ଯୋଧ୍ୟା ତାଙ୍କ ରଥୀଙ୍କୁ।" "ଏହି କଥା ଜାଣି, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରୁ ନେଇଯାଇଥିଲି, କାରଣ ଆପଣ ଶତ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ଅଚେତନ ହୋଇପଡିଥିଲେ।" ଏହିପରି ଭାବେ, 'ଶାଲ୍ବ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ' ନାମକ ଷଟ୍ତରିତମ ଅଧ୍ୟାୟ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତ ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧରେ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ପରେ, ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ: ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ଧନୁଷ ଧରି, ରଥୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୋତେ ଦ୍ୟୁମାନ୍ଙ୍କ ସମ୍ନାରେ ନେଇଚାଲ।" ଋକ୍ମିଣୀନନ୍ଦନ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ହସିହସି, ତାଙ୍କ ନିଜ ସେନା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବା ଦ୍ୟୁମାନ୍କୁ ଏଠରେ ଆଠ ଟି ଲୋହା ତୀରରେ ବିଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ। ଚାରି ତୀରରେ ଚାରି ଘୋଡ଼ା, ଗୋଟିଏ ତୀରରେ ରଥୀ, ଦୁଇ ତୀରରେ ଧନୁଷ ଓ ପତାକା, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଏକ ତୀରରେ ମୁଣ୍ଡକୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ। ଗଦ, ସାତ୍ୟକି, ସାମ୍ବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମିଶି ଶାଲ୍ବଙ୍କ ସେନାକୁ ମାରିଦେଲେ। ସଉଭପତିଙ୍କ ସମସ୍ତ ଯୋଧ୍ୟାମାନେ ଗଳା କଟାଯାଇ ସମୁଦ୍ରରେ ପଡ଼ିଲେ। ଏଭଳି, ଯଦୁମାନେ ଓ ଶାଲ୍ବମାନେ ପରସ୍ପରେ ଯୁଦ୍ଧ କରି, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ସତେଇ ଦିନ ଓ ରାତି ଚାଲିଲା। ଏହି ସମୟରେ, କୃଷ୍ଣ, ଧର୍ମପୁତ୍ରଙ୍କ ଆମନ୍ତ୍ରଣରେ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥକୁ ଗଲେ। ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପନ୍ନ ହେବା ପରେ ଓ ଶିଶୁପାଳ ବଧ ହେବା ପରେ, କୃଷ୍ଣ କୁରୁବଂଶର ବୃଦ୍ଧମାନେ, ଋଷିମାନେ ଓ ପୃଥା ସହିତ ପାଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଦେଖି, ଦ୍ୱାରକାକୁ ଫେରିଲେ। ସେ କହିଲେ, "ମୁଁ ଏଠାରେ ମୋ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ଆସିଛି। ଚେଦିବଂଶୀ ରାଜାମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ମୋ ସହର ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବେ।" ନିଜ ଜନମାନେ ହତହୋଇଥିବା ଦେଖି, ଏବଂ ସହର ରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, କେଶବ ଦାରୁକଙ୍କୁ ଶାଲ୍ବ ଓ ସଉଭପୁରୀ ବିଷୟରେ କହିଲେ: "ରଥୀ, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ମୋ ରଥକୁ ଶାଲ୍ବଙ୍କ ସମ୍ନାରେ ନେଇଯାଅ। ଭୟ କରନ୍ତୁନାହିଁ, ଏହି ସଉଭପତି ମାୟାବୀ।" ଦାରୁକ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରଥ ଚଢ଼ି ଯିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସମସ୍ତ, ମିତ୍ର ଓ ଶତ୍ରୁ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ। ଶାଲ୍ବ, ନିଜ ସେନା ପ୍ରାୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବା ଦେଖି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚାରିଓପଟେ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନା କରି, ତୀବ୍ର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏକ ବୃହତ୍ କୁଣ୍ଡଳ ରଥୀ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ। ସେହି ଅସ୍ତ୍ର ଆକାଶରେ ଧୂମକେତୁ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଆସୁଥିଲା, କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଏହା ଶତ ଖଣ୍ଡରେ ଭାଙ୍ଗିଗଲା। ତାପରେ, କୃଷ୍ଣ ଶାଲ୍ବଙ୍କୁ ଷୋଳ ତୀର ଦ୍ୱାରା ବିଦ୍ଧ କଲେ, ଏବଂ ଆକାଶରେ ଉଡ଼ୁଥିବା ସଉଭପୁରୀକୁ ତୀରବର୍ଷା କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାହାର କିରଣରେ ଯେପରି ଆଲୋକିତ କରେ, ସେପରି ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଶାଲ୍ବ ଏବେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବାମ ହସ୍ତକୁ ଆଘାତ କଲେ ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁଷକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଏହା ଦେଖି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଚମତ୍କୃତ ହେଲେ। ତାପରେ ଶାଲ୍ବ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନା କରି, ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୂର୍ଖ, ତୁମ ପାଇଁ ଆମ ବନ୍ଧୁ, ମୋ ଶ୍ୟାଳ ରାଜା ସଭାରେ ହତ ହୋଇଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଜାୟା ଅପହୃତ ହୋଇଥିଲେ, ଏବଂ ତୁମେ ଅନ୍ୟାୟ କରିଥିଲ।" "ଆଜି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଯଦି ସାମ୍ନା କରିପାର, ମୁଁ ତୁମକୁ ଅପରାହ୍ନ ପଥରେ ପଠାଇଦେବି।" ଭଗବାନ କହିଲେ, "ବ୍ୟର୍ଥ ଗର୍ବ କରୁଛ, ମୂଢ଼। ମୃତ୍ୟୁ ତୁମ ପାଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ତୁମେ ଦେଖିପାରୁନାହାଁ। ସତ୍ୟ ବୀର କଥାରେ ନୁହେଁ, କାର୍ଯ୍ୟରେ ଶୌର୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରନ୍ତି।" ଏପରି କହି, ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ଶାଲ୍ବଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ। ଶାଲ୍ବ କମ୍ପିଗଲେ ଓ ମୁଁହରୁ ରକ୍ତ ଝରିଲା। ଗଦା ପ୍ରତିଖଣ୍ଡିତ ହେବା ସହିତ, ଶାଲ୍ବ ଦୃଷ୍ୟାନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ। ଏହି ବେଳେ ଏକ ପୁରୁଷ ଆସି, ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ପାଖରେ ଶିର ନମାଇ, କାନ୍ଦିକାନ୍ଦି କହିଲେ, "ମୁଁ ଦେବକୀଙ୍କ ଦୂତ।" "କୃଷ୍ଣ, କୃଷ୍ଣ, ବଳଶାଳୀ, ତୁମ ପ୍ରିୟ ପିତାଙ୍କୁ ଶାଲ୍ବ ଓ ତାଙ୍କ ସେନା ବନ୍ଧି ନେଇଯାଇଛନ୍ତି, ପଶୁପରି।" ଏହି ଦୁଃଖଦ ଖବର ଶୁଣି, କୃଷ୍ଣ ଆସ୍ଥାରେ ମନୁଷ୍ୟ ଭାବ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ଦୁଃଖିତ ଓ କରୁଣାସ୍ପଦ ହେଲେ, ଏବଂ ସାଧାରଣ ମନୁଷ୍ୟ ପରି କଥା କହିଲେ: "ମୋ ପିତା, ଅବିଜିତ ବଳରାମ, ଦେବଦାନବଙ୍କୁ ଅଜୟ, କିପରି ଏହି ନିକୃଷ୍ଟ ଶାଲ୍ବ ଦ୍ୱାରା ଧରି ନେଇଯାଇପାରିବେ? ଏହା ବିଧିର ମାୟା।" ଏପରି କହିବା ସମୟରେ, ସଉଭପତି ଶାଲ୍ବ ଆସି, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖାଇ, କହିଲେ, "ଏହା ହେଉଛି ତୁମ ପିତା, ଯାହା ପାଇଁ ତୁମେ ଏହି ସଂସାରରେ ବଞ୍ଚୁଛ। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ହତ କରିଦେବି। ଯଦି ତୁମେ ପ୍ରଭୁ ହେଉଛ, ତେବେ ରକ୍ଷା କର।