ସୌଭାସୁର ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱାରକା ନଗର ଉପରେ ବିପଦ ଆସିଲା। ପାଥର, ବୃକ୍ଷ, ବଜ୍ର, ସାପ ଓ ପାଥର ଖଣ୍ଡ ଝରିପଡ଼ୁଥିଲା, ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ପବନ ଉଠି ଚାରିଦିଗକୁ ଧୂଳିରେ ଢାକି ଦେଉଥିଲା। ସୌଭା ରାଜା ଶାଳ୍ୱଙ୍କ ଆକ୍ରମଣରେ ଦ୍ୱାରକା ନଗର ଅଶାନ୍ତିରେ ଡୁବିଯାଇଥିଲା, ଯେପରି ତ୍ରିପୁରାସୁର ଆକ୍ରମଣରେ ପୃଥିବୀ ଅଶାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ନିଜ ପ୍ରଜାମାନେ ଏପରି କଷ୍ଟରେ ଅନୁଭବ କରୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଓ ବୀର ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ତାଙ୍କର ରଥ ଚଢ଼ି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ, “ଭୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ!” ସାତ୍ୟକି, ଚାରୁଦେଶ୍ନ, ସାମ୍ବ, ଅକୃର ଓ ତାଙ୍କର ଭାଇ, ହାର୍ଦିକ୍ୟ, ଭାନୁବିନ୍ଦ, ଗଦ, ଶୁକ, ଶରଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶୂରବୀର ରଥୀ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ପଦାତି ସହିତ ସ୍ତ୍ରୀତିରେ ବାହାରିଲେ। ତା’ପରେ ଶାଳ୍ୱ ଓ ଯାଦବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବାସୁର ସଂଗ୍ରାମ ପରି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ରୁକ୍ମିଣୀ ପୁତ୍ର ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସୌଭାଧୀଶ ଶାଳ୍ୱଙ୍କ ସମସ୍ତ ମାୟା ଏକ କ୍ଷଣରେ ନଶ୍ୱନ୍ନ କରିଦେଲେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ରାତିର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଅପସାରଣ କରିଥାଏ। ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ସୌଭା ସେନାପତିକୁ ସୁନା ଶଳା ଓ ଲୋହା ତୀର ଦ୍ୱାରା ପଚିଶଟି ତୀର ଲାଗିଲେ। ଶାଳ୍ୱଙ୍କୁ ସେ ଏକଶେ ତୀର ଲାଗିଲେ, ସେନାମାନେକୁ ଏକ ଏକ ତୀର, ନାୟକମାନେକୁ ଦଶଟି ଏବଂ ରଥାଦିକୁ ତିନୋଟି ତୀର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ। ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ପ୍ରଭାବ ଦେଖି ସମସ୍ତ ସେନା, ମିତ୍ର ଓ ଶତ୍ରୁ, ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। ମାୟା ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା ସୌଭା ଏକାକାର ଓ ଅନେକାକାର ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, କେବେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, କେବେ ନାହିଁ—ଏହାକୁ ଶତ୍ରୁମାନେ ବୁଝିପାରୁଥିଲେ ନାହିଁ। କେବେ ଭୂମିରେ, କେବେ ଆକାଶରେ, କେବେ ପାହାଡ଼ ଚୂଡ଼ାରେ, କେବେ ଜଳରେ—ଏହି ଦୁର୍ବଳ ସୌଭା ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିର ଚକ୍ର ପରି ଘୂରୁଥିଲା। ଯେଉଁଠାରେ ଶାଳ୍ୱ, ତାଙ୍କ ସୌଭା ଓ ସେନା ସହିତ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ସେଉଁଠି ସାତ୍ୱତ ନାୟକମାନେ ତୀର ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଏବଂ ବିଷାକ୍ତ ସାପ ପରି ମାରକ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଶାଳ୍ୱଙ୍କ ସେନା ଭ୍ରମିତ ଓ ବିନାଶ ହେଉଥିଲା। ଶାଳ୍ୱଙ୍କ ସେନା ତୀର ବର୍ଷାରେ ଯଦିଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଉଥିଲେ, ତଥାପି ବୀର ବୃଷ୍ଣିମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ିଲେ ନାହିଁ, ସେମାନେ ଦୁଇ ଲୋକ ଜୟ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ରହିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଶାଳ୍ୱଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ ଦ୍ୟୁମାନ୍ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରିଥିଲେ। ସେ ଭାରି ଗଦା ନେଇ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରି ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲେ। ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରୁଥିବା ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ଛାତି ଗଦା ଆଘାତରେ ଭାଙ୍ଗିଗଲା। ତାଙ୍କ ରଥଚାଳକ, ଧର୍ମାତ୍ମା ଦାରୁକପୁତ୍ର, ତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରୁ ଅପସାରଣ କଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ ସ୍ୱଚେତନ ହେଇ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ତାଙ୍କ ରଥଚାଳକଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହାୟ! ରଥଚାଳକ, ତୁମେ ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧରୁ ନେଇଯିବା ଅଯୋଗ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କଲ। ଯଦୁବଂଶର କେହି ଯୁଦ୍ଧ ମାନେ ଛାଡ଼ିନାହାନ୍ତି—ମାନସିକ ଦୁର୍ବଳ ଚାଳକ ବ୍ୟତୀତ। ମୁଁ ଯଦି ରାମ ଓ କେଶବଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଯିବି, ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ି, ସେଠାରେ କ’ଣ ଉତ୍ତର ଦେବି? ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ମୋ ଭାଇମାନଙ୍କ ଜଣା ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ହସି କହିବେ—‘ହେ ବୀର, ତୁମର ଭୟ କିପରି ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଲା?’” ତା’ପରେ ରଥଚାଳକ କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ଧର୍ମ ଜାଣି ମୁଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କଲି। ରଥଚାଳକ ଆପଦ୍ଗ୍ରସ୍ତ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ନେଇଥାଏ, ଏବଂ ଯୋଦ୍ଧା ତାଙ୍କ ଚାଳକଙ୍କୁ। ଏହି ବିଚାରରେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରୁ ଅପସାରଣ କଲି, କାରଣ ଆପଣ ଶତ୍ରୁ ଆକ୍ରମଣରେ ଅଚେତନ ହୋଇପଡ଼ିଥିଲେ।” ଏହିପରି ଭାବେ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତର ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ଦ୍ୱିତୀୟାର୍ଧର ଛଉଷ୍ଠ ଅଧ୍ୟାୟ ‘ଶାଳ୍ୱ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ’ ଶେଷ ହେଲା। ପରେ ଶ୍ରୀ ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ଧନୁଷ ହାତରେ ନେଇ ଚାଳକଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋତେ ଦ୍ୟୁମାନ୍ଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ନେଇଯାଅ।” ରୁକ୍ମିଣୀପୁତ୍ର ହସି ଦ୍ୟୁମାନ୍ଙ୍କୁ ଆଠଟି ଲୋହା ତୀର ଦ୍ୱାରା ବିଧ୍ୱଂସ କଲେ। ଚାରିଟି ଘୋଡ଼ାକୁ ଚାରି ତୀର, ଏକ ତୀର ରଥଚାଳକକୁ, ଦୁଇଟି ତୀର ଧନୁଷ ଓ ପତାକାକୁ, ଏବଂ ଆଉ ଏକ ତୀର ମୁଣ୍ଡକୁ ଲାଗିଲେ। ଗଦ, ସାତ୍ୟକି, ସାମ୍ବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସୌଭାଧୀଶଙ୍କ ସେନାକୁ ବିଧ୍ୱଂସ କଲେ; ସମସ୍ତ ସୌଭାସେନା ମୁଣ୍ଡ କାଟାଯାଇ ସମୁଦ୍ରେ ପଡ଼ିଲେ। ଏଭଳି ଯଦୁ ଓ ଶାଳ୍ୱମାନେ ପରସ୍ପରେ ହତ୍ୟା କରୁଥିବା ଏହି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ସତେଇ ଦିନ ଓ ରାତି ଚାଲିଲା। ଏହି ସମୟରେ କୃଷ୍ଣ ଧର୍ମପୁତ୍ରଙ୍କ ଆମନ୍ତ୍ରଣରେ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥ ଯାଇଥିଲେ; ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ଶେଷ ଓ ଶିଶୁପାଳ ବଧ ହେବା ପରେ, କୁରୁବଂଶର ବୃଦ୍ଧ, ଋଷି, ପୃଥା ଓ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଦେଇ, ଅତି ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଦେଖି, ଦ୍ୱାରକାକୁ ଫେରିଲେ। ସେ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏଠାକୁ ମୋ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ଆସିଛି; ଚେଦିମିତ୍ର ରାଜାମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୋ ନଗର ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବେ।” ନିଜ ପ୍ରଜାମାନେ ହତ୍ୟା ହେଉଥିବାକୁ ଦେଖି, ନଗରର ରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, କେଶବ ଦାରୁକଙ୍କୁ ସୌଭା ଓ ଶାଳ୍ୱ ବିଷୟରେ କହିଲେ—“ଚାଳକ, ତୁରନ୍ତ ମୋ ରଥକୁ ଶାଳ୍ୱଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ନେଇଯାଅ; ଭୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଏହି ସୌଭାରାଜା ମାୟାବୀ।” ଏମିତି କହି, ଦାରୁକ ରଥ ଚଢ଼ି ଯିବାକୁ ତୟାରି ହେଲେ। ସମସ୍ତେ, ମିତ୍ର ଓ ଶତ୍ରୁ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ। ଶାଳ୍ୱ, ତାଙ୍କ ସେନା ପ୍ରାୟ ନଶ୍ୱନ୍ନ ହୋଇଯିବାକୁ ଦେଖି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ସହିତ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ରଥଚାଳକ ଉପରେ ଏକ ବିପୁଳ ଶୁଳ ଫିଙ୍ଗିଲେ। ସେହି ଅସ୍ତ୍ର ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଉଲ୍କାପିଣ୍ଡ ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ହୋଇ ଚାରିଦିଗକୁ ଆଲୋକିତ କଲା, କିନ୍ତୁ ଶୌରିଙ୍କ ତୀର ଏହାକୁ ଶତ ଖଣ୍ଡରେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ। ତା’ପରେ କୃଷ୍ଣ ଶାଳ୍ୱଙ୍କୁ ଷୋଳ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ, ଆକାଶରେ ଘୂରୁଥିବା ସୌଭା ଉପରେ ତୀର ବର୍ଷା କଲେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାହାର କିରଣଦ୍ୱାରା ଆକାଶକୁ ଭରିଦେଇଥାଏ। ଶାଳ୍ୱ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବାମ ହାତକୁ ଆଘାତ କରି, ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁଷକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।