ଏହି ଗଢ଼ିକଥା ବେଳେ, ମୁଁ ଦୂରରୁ ସେଉଁଠାରେ କିଛି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଉତ୍ସୁକତାରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲି। ମୋତେ ଦେଖି, ସେ ଯୁବତୀ ଉଠିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଭୟ ଓ ଅଶାନ୍ତିରେ କମ୍ପିତ ହେଉଥିଲେ, ଏବଂ ମୋତେ କହିଲେ, “ହେ ମହାପୁନ୍ୟବାନ, ଦୟାକରି କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରୁହନ୍ତୁ ଓ ମୋର ଚିନ୍ତା ଦୂର କରନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କର ଦର୍ଶନ ସାରା ସଂସାରର ପାପକୁ ନାଶ କରେ। ଆପଣଙ୍କ ଅନେକ ମଧୁର ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ମୋର ଦୁଃଖ ଦୂର ହେବ। ମହାଭାଗ୍ୟ ଆସିଲେ ଏମିତି ଦର୍ଶନ ମିଳେ।” ତାପରେ ମୁଁ ନାରଦ, ସେଉଁଠାରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲି, “ତୁମେ କିଏ? ଏହି ଦୁଇଜଣ କିଏ? ଏହି ଅପୂର୍ଣ୍ଣ କମଳନୟନୀ ଯୁବତୀମାନେ କିଏ? ହେ ଦେବୀ, ତୁମ ଦୁଃଖର କାରଣ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କୁହନ୍ତୁ।” ସେ ଯୁବତୀ କହିଲେ, “ମୋ ନାମ ଭକ୍ତି। ଏହି ଦୁଇଜଣ ମୋର ପୁଅ, ତାଙ୍କର ନାମ ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟ। ଏବେ ସମୟର ଚପଳତାରେ ଏମିତି ବୃଦ୍ଧ ଓ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି। ଏଠି ଗଙ୍ଗା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବୀମାନେ ମୋତେ ସ୍ମରଣ କରି, ମୋ ସେବା ପାଇଁ ଆସିଛନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋ ସେବା କଲେ ମୁଁ ସତ୍ୟ ସୁଖ ନାହିଁ ପାଇଲି। ଏବେ ମୋ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ, ଏହା ସବୁଠି ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ତଥାପି ଶୁଣିବାରେ ଆନନ୍ଦ ମିଳିବ। ମୁଁ ଦ୍ରାବିଡରେ ଜନ୍ମ ନେଲି, କର୍ଣ୍ଣାଟରେ ବଢ଼ିଲି, ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ଗୁର୍ଜର ଅଞ୍ଚଳରେ ବୃଦ୍ଧ ହେଲି। ସେଠାରେ କଳିର ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବରେ ମୁଁ ଅସାଧୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମିତ ହେଲି, ଏବଂ ମୁଁ ଓ ମୋର ପୁଅମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦୁର୍ବଳ ରହିଲୁ। ପରେ ମୁଁ ପୁଣି ବୃନ୍ଦାବନକୁ ପହଞ୍ଚି, ଯୁବତୀ ଓ ଶୋଭାମୟ ରୂପ ନେଲି। ଏଠି ମୋର ଦୁଇ ପୁଅ କ୍ଲାନ୍ତ ଓ ଅଶକ୍ତ ହୋଇ ଶୁଇଛନ୍ତି; ଏଠାରୁ ଛାଡ଼ି, ମୁଁ ଅନ୍ୟ ଦେଶକୁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ମୋ ପୁଅମାନେ ବୃଦ୍ଧ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି, ଏହି ଦୁଃଖରେ ମୋ ହୃଦୟ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ; ମୁଁ ଯୁବତୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, କାହିଁକି ମୋର ପୁଅମାନେ ବୃଦ୍ଧ? ଆମେ ସବୁବେଳେ ଏକାସାଥି ରହୁଥିଲୁ, ତଥାପି ଏହି ମୁଖାମୁଖି କିପରି ହେଲା? ସାଧାରଣତଃ ମାଆ ବୃଦ୍ଧ ହୁଏ, ପୁଅମାନେ ଯୁବ; ଏଠି ତ ଭିନ୍ନ। ଏହି କାରଣରେ ମୁଁ ଅତି ଚିନ୍ତିତ, ମୋର ମନ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଯାଇଛି; ହେ ଯୋଗରତ୍ନ, ଏହି ଅବସ୍ଥାର କାରଣ କଣ ତାହା କୁହନ୍ତୁ।” ମୁଁ ନାରଦ ନମ୍ରତାରେ କହିଲି, “ହେ ନିର୍ମଳା, ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସବୁ କିଛି ଆତ୍ମାରେ ଅନୁଭବ କରୁଛି; ଆପଣ ଦୁଃଖିତ ହେବେନି, ହରିଙ୍କ କୃପାରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭଳ ହେବ।" ସୂତ କହିଲେ, ଏହି ଉତ୍ତର ଶୁଣି ବଡ଼ ଋଷି ତୁରନ୍ତ କଥା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ନାରଦ କହିଲେ, “ଶୁଣ, ଶିଶୁ, ଏହି ଯୋଗ ଓ କଳି ଯୁଗର ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଦ୍ୱାରା ଶିଷ୍ଟ ଆଚରଣ, ଯୋଗ ଓ ତପସ୍ୟା ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଇଛି। ଲୋକମାନେ ଏବେ ଅଘାସୁର ପରି ଚଳାକି ଓ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି; ଏଠି ଧର୍ମିକମାନେ ଦୁଃଖିତ ଓ ଅଧର୍ମିକମାନେ ଆନନ୍ଦିତ; କିନ୍ତୁ ଯିଏ ଧୈର୍ୟ ଧରି ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ, ସେଠିକି ଏକ ଜ୍ଞାନୀ। ଏହି ଅନ୍ତ୍ୟଜମାନେ ଦେଖି, ଧରିତ୍ରୀ ଭାରବାହିନୀ ହୋଇଯାଇଛି; ବର୍ଷେ ବର୍ଷେ ଶୁଭ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁନାହିଁ। ଏବେ କେହି ତୁମେ ଓ ତୁମ ପୁଅମାନେ ଏକାସାଥି ଅଛନ୍ତି ବୋଲି ଦେଖୁନାହାନ୍ତି; ଲୋକ ମୋହରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ ତୁମକୁ ଅବହେଳା କରିଛନ୍ତି, ତୁମେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଇଛ। ବୃନ୍ଦାବନ ସଂଯୋଗରେ ତୁମେ ପୁଣି ଯୁବତୀ ଓ ତାଜା ହେଲ; ଧନ୍ୟ ବୃନ୍ଦାବନ, ଯେଉଁଠାରେ ଭକ୍ତି ମଧ୍ୟ ନୃତ୍ୟ କରେ। କିନ୍ତୁ ଏଠି ଗ୍ରାହକ ନଥିବାରୁ ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କର ବୟସ୍ କମିନାହିଁ; ସେମାନେ କିଛି ସ୍ୱସ୍ତିରେ ନିଜକୁ ବିଶ୍ରାନ୍ତ ଭାବିଛନ୍ତି। ତେବେ ଭକ୍ତି ପଚାରିଲେ, “ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତ କିପରି ଏହି ଅଶୁଦ୍ଧ କଳିକୁ ସ୍ଥାପିତ କଲେ? କଳି ଆସିଲେ ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ସାର କେଉଁଠି ଗଲା? ଦୟାମୟ ହରିଙ୍କ ରହିଲେ ମଧ୍ୟ ଅଧର୍ମ କିପରି ଦେଖାଯାଉଛି? ମୋର ଏହି ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରନ୍ତୁ।” ନାରଦ କହିଲେ, “ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଛ, ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁଣ; ମୁଁ ସବୁ କଥା କହିବି, ତୁମର ଅନ୍ଧକାର ଦୂର ହେବ। ଯେବେ ମୁକୁନ୍ଦ, ପ୍ରଭୁ, ପୃଥିବୀ ଛାଡ଼ି ନିଜ ଧାମକୁ ଗଲେ, ସେହି ଦିନଠାରୁ କଳି ଆସିଲେ, ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ମାର୍ଗ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା। ରାଜା ଦିଗ୍ବିଜୟ କରିବାବେଳେ କଳି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଶରଣ ନେଲେ; ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମାରିଲି ନାହିଁ, ମଧୁ ସଂଗ୍ରାହକ ମଧୁମକ୍ଷିକାକୁ ଯେପରି ଛାଡ଼ିଦିଏ ସେପରି। ତପସ୍ୟା, ଯୋଗ, ଧ୍ୟାନ ଯେଉଁଠି ଫଳ ଦେଉନାହିଁ, କଳିରେ କେଶବଙ୍କ ଗୁଣଗାନ କଲେ ସେଇ ଫଳ ପୁରା ମିଳେ। ରାଜା ବିଷ୍ଣୁରାତ କଳିକୁ ଏକସାଥି ଦେଖି, ତାହାର କୌଣସି ସାର ଓ ଦ୍ରବ୍ୟ ନଥିବାରୁ, କଳି ଜନ୍ମମାନେ ଆନନ୍ଦ ପାଇବେ ବୋଲି ସ୍ଥାପନ କଲେ। ଦୁଷ୍କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସାର ସବୁଠାରୁ ହଟିଯାଇଛି; ବସ୍ତୁମାନେ ମାନେ ଚିପ୍ପ ରହିଛି, ମୁଖ୍ୟ ଗୁଣ ନାହିଁ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଘରେ ଘରେ ଭାଗବତ ଶିକ୍ଷା ଦେଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଦକ୍ଷିଣା ଲୋଭରେ କଥାର ସାର ହରାଇଗଲା। ଅତି ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ନାସ୍ତିକ, ନରକୀୟ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ରହୁଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସ୍ଥାନର ସାର ନାହିଁ। ମନେ ବଡ଼ ଆସକ୍ତି, କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ ଓ ତୃଷ୍ଣା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ତପସ୍ୟାର ସାର ହରାଇଯାଇଛି। ମନ ହାରି, ଲୋଭ, ଢୋଙ୍ଗ ଓ ପାଖଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା, କିମ୍ବା ମାତ୍ର ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ କରି, ଧ୍ୟାନ ଓ ଯୋଗର ଫଳ ନାଷ୍ଟ ହେଉଛି। ଜ୍ଞାନୀମାନେ ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କ ସହ ବଢ଼ିଆ ସନ୍ତାନ ଦେଇବାରେ ପ୍ରବୀଣ, କିନ୍ତୁ ମୋକ୍ଷରେ ଅପ୍ରବୀଣ। ବୈଷ୍ଣବ ଧର୍ମ ସତ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ କେଉଁଠି ମିଳୁନାହିଁ, ଏହି ପରମ୍ପରାର ନେତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ସାର ହରାଇଛନ୍ତି। ଏହି ଯୁଗର ଏହି ଗୁଣ, କାହାକୁ ଦୋଷ ଦେବି? ଏହିପରି ଦେଖି ବିଷ୍ଣୁ ନିକଟରେ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି, ସହିଛନ୍ତି।" ସୂତ କହିଲେ, ଏହି ଶୁଣି ସେମାନେ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଗଲେ। ଏବେ ଭକ୍ତି ପୁଣି କହିଲେ, “ଏହି କଥା ମଧ୍ୟ ଶୁଣ, ହେ ଶୌନକ। ହେ ଦେବମୁନି, ତୁମେ ଧନ୍ୟ, କାରଣ ମୋର ଭାଗ୍ୟରେ ତୁମେ ଏଠି ଆସିଛ। ଏହି ଜଗତ୍ରେ ସାଧୁଙ୍କ ଦର୍ଶନ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ। ଯିଏ ଦେହ ମାୟାର ଆଧାର, ଯିଏ ଏକ ଶବ୍ଦରେ ସମସ୍ତ ବାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ବିଜୟ ହେଉ। ତାଙ୍କର କୃପାରେ ଧ୍ରୁବ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ପଦ ଲାଭ କଲେ।