ଏକ ସମୟର କଥା, ନୈମିଷାରଣ୍ୟରେ ଶୌନକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ବସି ଥିଲେ । ସେମାନେ ସୂତ ମୁନିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଯେତେବେଳେ ଭକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟ ଲାଭ ହୁଏ, ତେବେ ବଡ଼ ବିବେକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ । ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଭାଇଷ୍ଣବମାନେ କିପରି ମାୟାର ମୋହକୁ ଦୂର କରନ୍ତି?” ସେମାନେ ପଚାରିଲେ, “ଏହି ଭୟଙ୍କର କଳିଯୁଗରେ, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ଜୀବ ଦାନବ ସ୍ୱଭାବର, ଏବଂ ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଦ୍ଧିର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପାୟ କ'ଣ?” ଏହିପରି ସମୟରେ ତାଙ୍କର ଅନୁରୋଧ ହେଲା, “ଆମକୁ ସେହି ପରମ ମଙ୍ଗଳମୟ ଉପାୟ କୁହନ୍ତୁ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ଜିନିଷ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ଯାହା ଚିରକାଳୀନ ଅଭ୍ୟାସ ଭାବେ କୃଷ୍ଣ ପ୍ରାପ୍ତିକୁ ନେଇଯାଏ ।” ସେମାନେ ଆଉ କହିଲେ, “ଏହି ଲୋକରେ ଚିନ୍ତାମଣି ମଣି ଦେଇପାରେ ଭୌତିକ ସୁଖ, କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ଦେଇପାରେ ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ସମ୍ପଦ, କିନ୍ତୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଗୁରୁ ଦେଇପାରନ୍ତି ଦୁର୍ଲଭ ବୈକୁଣ୍ଠ, ଯାହା ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସହଜରେ ପାଇନାହାନ୍ତି ।” ସୂତ ମୁନି ଏହି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ପ୍ରେମ ଦେଖି କହିଲେ, “ହେ ଶୌନକ! ତୁମ ହୃଦୟରେ ଯେପରି ଭକ୍ତି ଜନ୍ମିଛି, ତେଣୁ ମୁଁ ସବୁ ବିଚାର କରି, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ସାର କଥା କହିବି, ଯାହା ସଂସାର ଭୟକୁ ନଶ୍ୱ କରେ । ଯାହା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ, ଭକ୍ତିର ବନ୍ୟା ବଢ଼ାଏ, ସେଇ କଥା ଶୁଣ ।” ସେ କହିଲେ, “କାଳ ନାଗର ଭୟରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ କଳିଯୁଗରେ କୀର୍ତି ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତ ଉଚ୍ଚାରିତ ହୋଇଛି । ମନ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଏହା ଛଡ଼ି ଆଉ କିଛି ନାହିଁ; ପୂର୍ବଜନ୍ମର ପୁଣ୍ୟ ଥିଲେ ମାନେ ଏହି ଭାଗବତ ଲାଭ ହୁଏ ।” ସୂତ ମୁନି ଏହା ମଧ୍ୟ କହିଲେ, “ପରୀକ୍ଷିତ ରାଜା ସଭାରେ ବସି ଶୁଣୁଥିଲେ ଓ ଶୁକଦେବ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ଦେବତାମାନେ ମଧୁର ଅମୃତ ନେଇ ଆସିଥିଲେ । ସେମାନେ ଶୁକଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ, ‘ଏହି ଅମୃତ ଆମେ ଆଣିଛୁ, ଏବେ ଆମକୁ କଥାର ଅମୃତ ଦିଅ ।’ ବଦଳ ହେଲା, ରାଜା ପାନ କରିବେ ଅମୃତ, ଆମେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତର କଥାର ଅମୃତ ପିବିବା ।” ସୂତ ମୁନି କହିଲେ, “ଏଠି କେଉଁଠି ଅମୃତ, କେଉଁଠି କଥା, କେଉଁଠି କଚା ଗାଗରି, କେଉଁଠି ମହାମଣି? ବ୍ରହ୍ମରାତ (ଶୁକଦେବ) ଏହି ସବୁ ଭାବି ଦେବତାମାନେ ଉପରେ ହସିଲେ । ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତିହୀନ, ସେମାନଙ୍କୁ କଥାର ଅମୃତ ଦେଲେ ନାହିଁ; ଏହି କଥା ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସହଜରେ ପାଇନାହାନ୍ତି ।” ଏହିପରି ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କର ମୁକ୍ତି ଦେଖି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ; ସତ୍ୟଲୋକରେ ତୁଳା ବାନ୍ଧି ଅଜନ୍ମା ବ୍ରହ୍ମା ମୁକ୍ତିର ଉପାୟକୁ ତୁଳିଲେ । ଅନ୍ୟ ଗ୍ରନ୍ଥ ସବୁ ଛୋଟ, ଏହି ଭାଗବତ ଗୁରୁତ୍ୱରେ ମହାନ; ତେଣୁ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ଚମତ୍କୃତ ହେଲେ । ସେମାନେ ଭାଗବତକୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅବତାର ଭାବରେ ମନେ କଲେ, କାରଣ କଳିଯୁଗରେ ଏହାକୁ ପଢ଼ିଲେ କିମ୍ବା ଶୁଣିଲେ ବୈକୁଣ୍ଠ ଫଳ ଦେଇଥାଏ । ଏହି ଭାଗବତ ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ଶୁଣାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ମୁକ୍ତି ଦିଏ । ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ସନକାଦି ଋଷିମାନେ ନାରଦଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଥିଲେ । ଦେବ ଋଷି ନାରଦ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସଂସ୍ପର୍ଶରୁ ଏହି କଥା ଶୁଣିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସପ୍ତାହିକ ଶ୍ରବଣ ପ୍ରଣାଳୀ କୁମାରମାନେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଥିଲେ । ଏଉଁପରି ଶୌନକ ପଚାରିଲେ, “ନାରଦ ଯିଏ ସଂସାରିକ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ, ଏବଂ ସଦା ଚଞ୍ଚଳ, ସେ କିପରି ଏହି ତ୍ସ୍ୟରେ ଅନୁରାଗ ବା ତାଲମେଳ ଗଢ଼ିଥିଲେ?” ସୂତ ମୁନି କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମକୁ ସେଇ ଭକ୍ତିମୟ କଥା କହିବି, ଯାହା ଶୁକଦେବ ମୋତେ ଗୁପ୍ତରେ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଭାବେ କହିଥିଲେ ।” ଏକଥା ଏପରି, ଏକଦା ବିଶାଳା ନାମକ ସ୍ଥାନରେ ଚାରି ଜଣ ପବିତ୍ର କୁମାର ମିଳିଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ନାରଦଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ । ସେମାନେ ପଚାରିଲେ, “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମ ମୁହଁ କାହିଁକି ଅବନମ୍ର? ମନ କାହିଁକି ଅଶାନ୍ତ? କେଉଁଠୁ ଆସିଛ? କେଉଁଠି ଯାଉଛ?” “ଏବେ ତୁମ ହୃଦୟ ଶୂନ୍ୟ ଲାଗୁଛି, ଧନ ହରାଇଥିବା ସାଧାରଣ ଲୋକ ପରି; ଏହା ଏକ ବିରକ୍ତ ପୁରୁଷ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ—କାରଣ କହ ।” ନାରଦ କହିଲେ, “ମୁଁ ପୃଥିବୀ ଭ୍ରମଣ କରିଛି, ଏହାକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବି, ପୁଷ୍କର, ପ୍ରୟାଗ, କାଶୀ ଓ ଗୋଦାବରୀ ଦେଖିଛି । ହରିକ୍ଷେତ୍ର, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ଶ୍ରୀରଙ୍ଗ, ସେତୁବନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥ ଘୁରିଛି ।” “କିନ୍ତୁ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ମନକୁ ଶାନ୍ତି ଦେଉଥିବା ଖୁସି ମିଳିଲା ନାହିଁ; ଏବେ ପୃଥିବୀ କଳି ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ । ସତ୍ୟ, ତପସ୍ୟା, ପବିତ୍ରତା, କରୁଣା ଓ ଦାନ ଅପସ୍ଥିତ; ଲୋକେ ମାତ୍ର ଉଦର ପୂରଣ ପାଇଁ ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି ଓ ମିଥ୍ୟା କଥା କହୁଛନ୍ତି ।” “ଲୋକେ ମୂଢ଼, ଅସମର୍ଥ, ଅପରାଧୀ, ଦୁଃଖିତ; ଭଲ ଲୋକ କମ୍, ଚାଲାକିରେ ଲିନ; ସନ୍ନ୍ୟାସୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଘର ପାଳନ କରୁଛନ୍ତି । ଯୁବତୀମାନେ ଘର ଚଲାନ୍ତି, ଭାଉଜମାନେ ଉପଦେଶ ଦେଉଛନ୍ତି, ଝିଅମାନେ ଲୋଭରେ ବିକ୍ରି ହେଉଛନ୍ତି, ପତିପତ୍ନୀ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱେଷ ।” “ଆଶ୍ରମ ସବୁ ବିଦେଶୀମାନେ ବାଧା ଦେଇଛନ୍ତି, ପବିତ୍ର ନଦୀ ମଧ୍ୟ ଅବରୁଦ୍ଧ; ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦେବାଳୟ ଧ୍ଵଂସ କରିଛନ୍ତି । କୌଣସି ଯୋଗୀ, ସିଦ୍ଧ, ଜ୍ଞାନୀ ବା ଶିଷ୍ଟ ଲୋକ ନାହାନ୍ତି; କଳିର ଅଗ୍ନିରେ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଦଗ୍ଧ । ଗ୍ରାମ ଡାକାତିରେ ପୀଡ଼ିତ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଶିବଙ୍କ ତ୍ରିଶୂଳରେ ଆହତ, ନାରୀମାନେ ଅସଂଯମୀ ।” “ଏପରି କଳିଯୁଗର ଦୋଷ ଦେଖି ମୁଁ ଭୂମି ଭ୍ରମଣ କରୁଥିଲି; ଯମୁନା ତୀରକୁ ଆସିଲି, ଯେଉଁଠି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଲୀଳା ହୋଇଥିଲା । ସେଠାରେ ମୁଁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲି—ଏହା ଶୁଣ, ମହାମୁନିମାନେ: ଏକ ଯୁବତୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ଓ କ୍ଲାନ୍ତ ମନେ ବସିଥିଲେ ।” “ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଦୁଇଜଣ ବୃଦ୍ଧ ପଡ଼ିଥିଲେ, ଅଚେତନ, ଶ୍ୱାସ ଦେଉଥିବା; ସେ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ, ଉଠାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପାଖରେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ । ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ତାଙ୍କର ରକ୍ଷାକାରୀକୁ ଦେଖୁଥିଲେ; ତାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପକୁ ଶତଶଃ ନାରୀମାନେ ପଂଖା କରୁଥିଲେ ଓ ପୁନିପୁନି ଜଗାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ ।” “ମୁଁ ଦୂରରୁ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଉତ୍ସୁକତାରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲି; ମୋତେ ଦେଖି ସେ ଯୁବତୀ ଉଠିଲେ, ଅତି ଉତ୍କଣ୍ଠାରେ, ଏବଂ ଏମିତି କହିଲେ ।