ସେଇ ଅବସରରେ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞରେ ଶ୍ରୀୟୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ରାଜଧାନୀ ଉତ୍ସବର ଆନନ୍ଦରେ ମଗ୍ନ ଥିଲା। ମହିଳାମାନେ ତେଲ, ଗୃତ, ସୁଗନ୍ଧିତ ଚୂର୍ଣ୍ଣ, ହଳଦୀ ଓ କୁମ୍କୁମ ଲଗାଇ ମଜା କରୁଥିଲେ, ପୁରୁଷମାନେ ସହିତ ଖେଳ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଲିନ ହେଉଥିଲେ। ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ସୁରକ୍ଷାରେ ରହୁଥିବା ରାନୀମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ଦେବୀମାନେ ପରି ରଥରେ ବାହାରି ଆସିଥିଲେ, ମାତୃପକ୍ଷ ଓ ମିତ୍ରମାନେ ଜଳ ଛିଟି ଦେଉଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମୁହଁ ଲଜ୍ଜାର ହସରେ ଅଲୋକିତ ହେଉଥିଲା। ସେହି ରାନୀମାନେ ଓ ତାଙ୍କର ସଖୀମାନେ ଉତ୍ସାହରେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଜଳ ଛିଟି ଦେଉଥିଲେ, ତାଙ୍କ ବସ୍ତ୍ର ଭିଜିଯାଇଥିଲା, ଦେହ ଓ ଅଂଶ ଖୋଲିଯାଇଥିଲା, ଗଲାପ୍ରଭା ମାଳା ଖସିଯାଉଥିଲା, ଏହି ମନୋହର ଖେଳ ଦୃଷ୍ଟି ଅଶୁଦ୍ଧ ଲୋକଙ୍କ ମନକୁ ଉତ୍କଳିତ କରୁଥିଲା। ସମ୍ରାଟ୍ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ସୁନ୍ଦର ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ରଥରେ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ହେଇ, ତାଙ୍କ ରାନୀମାନେ ସହିତ ଅଗ୍ନିର ମଧ୍ୟରେ ଯଜ୍ଞପତି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଏହାପରେ, ଯଜ୍ଞାଚାର୍ଯ୍ୟମାନେ ନିଜେମାନେ ଶୁଧ୍ଧି ନେଇ, ସମ୍ରାଟ୍ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଗଙ୍ଗାଜଳରେ ସ୍ନାନ କରାଇଲେ। ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦୁନିଆ ଓ ମାନବ ଦୁନିଆର ଢ଼ୋଳ ଏକାସାଥିରେ ବାଜିଲା, ଦେବ, ଋଷି, ପିତୃ ଓ ମାନବମାନେ ପୁଷ୍ପ ବର୍ଷା କରିଲେ। ସମସ୍ତ ଜନ, ଯେଉଁମାନେ ଯେଉଁ ଶ୍ରେଣୀର ଓ ଆଶ୍ରମର, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ; ଏଠାରେ ମହାପାପୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁରନ୍ତ ସ୍ନାନ କରି ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଯାନ୍ତି। ତାପରେ, ରାଜା ନୂତନ ରେଶମବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ଯଜ୍ଞାଚାର୍ଯ୍ୟ, ଋଷି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଅଳଙ୍କାର ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ। ନାରାୟଣଭକ୍ତ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କ ଆତ୍ମୀୟ, ପରିଚିତ, ରାଜାମାନେ, ମିତ୍ରମାନେ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ଆଦର କଲେ। ସମସ୍ତ ଲୋକ ମୁକୁତ, ମାଳା, ପଗଡି, ଜାକେଟ୍, ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ହାର ପିନ୍ଧି ଦେବଦୀପ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲେ; ମହିଳାମାନେ ଯୁଗଳ କଣ୍ଠାଳୀ, ବିଭିନ୍ନ ଚୂଢ଼ା ଓ ସୁନ୍ଦର ମୁହଁରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କଟିବନ୍ଧନୀ ପିନ୍ଧି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲେ। ଏହାପରେ, ମହାପୁଣ୍ୟଶାଳୀ ଯଜ୍ଞାଚାର୍ଯ୍ୟ, ଋଷି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ରାଜାମାନେ ସେଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ଦେବ, ଋଷି, ପିତୃ, ଭୂତ ଓ ଲୋକପାଳମାନେ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ସହିତ ସମ୍ମାନ ପାଇ ବାପସ୍ ନିଜ ନିଜ ଲୋକକୁ ଚଲିଗଲେ। ରାଜର୍ଷିମାନେ ହରିଦାସଙ୍କ ମହାନ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞର ଗୁଣଗାନ କରିବାରେ କ୍ଷୁଦ୍ର ହେଉନଥିଲେ, ଯେପରି ମର୍ତ୍ୟ ଅମୃତ ପିଇ ତୃପ୍ତି ହୁଏନାହିଁ। ତାପରେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଆସ୍ନେହରେ ନିଜ ମିତ୍ର, ଆତ୍ମୀୟ, ବନ୍ଧୁମାନେ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅନିଚ୍ଛାରେ ବିଦାୟ ଦେଲେ। ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଭଗବାନ୍ କୃଷ୍ଣ କିଛି ଦିନ ସେଠାରେ ରହି, ସାମ୍ବ ଓ ଅନ୍ୟ ଯାଦବବୀରମାନେଙ୍କୁ କୁଶସ୍ଥଳୀକୁ ପଠାଇଲେ। ଏପରି ଭାବେ ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟରେ ଅପୂର୍ବ ଇଚ୍ଛାସାଗର ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରି, ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ। ଏକଦିନ ରାଜସଭାରେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଏହି ମହାସମ୍ପଦ ଦେଖି, ରାଜସୂୟ ଓ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ମହିମାରେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ଏଠାରେ, ସମସ୍ତ ରାଜା, ଦାନବ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ଧନ ନିର୍ମାତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଭିନ୍ନ ଭାବେ ବିନ୍ୟାସିତ ଥିଲା; ଭଗବାନ୍ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପାଖରେ ଦଢ଼ି ଥିଲେ, ଏବଂ କୁରୁରାଜ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ହୃଦୟ ଆକ୍ରାନ୍ତ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣାଗ୍ରସ୍ତ ହେଲା। ସେଠାରେ ଏ ସମୟରେ ମଧୁପତି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ହଜାର ରାନୀ, ମୋଟ ଶରୀର ଓ ମୃଦୁ ନୂପୁର ଧ୍ୱନି ସହିତ, ଲାଲ ମାଳା, ଶୁଭ୍ର କଣ୍ଠାଳୀ ଓ ଲମ୍ବା କେଶରେ ଚମକୁଥିଲେ। ମାୟା ନିର୍ମିତ ସଭାଗୃହରେ ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କ ଅନୁଚର, ବନ୍ଧୁ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ସିଂହାସନରେ ବସିଥିଲେ। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସିଂହାସନରେ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ଶ୍ରୀମତ୍ କିର୍ତ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ, ବାର୍ଦ୍ଦମାନେ ତାଙ୍କ ଗୁଣଗାନ କରୁଥିଲେ। ଏଠାରେ, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଗର୍ବିତ ଭାବେ ଭାଇମାନେ ଘେରିଥିବା, ମୁକୁତ ଓ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ତଳୱାର ହାତରେ ଧରି, ରୋଷରେ ତାହା ଭୂମିରେ ପକାଇ ଦେଲେ। ସେ ଭୂମିରେ ଜଳ ଭାବି ବସ୍ତ୍ର ପକାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଶୁଖିଲା ଥିଲା; ଜଳରେ ମାଟି ଭାବି ପଦ ରଖିଲେ, ମାୟାର ମୋହରେ ଭ୍ରମିତ ହେଲେ। ଭୀମ ଏହା ଦେଖି ହସିଉଠିଲେ; ମହିଳାମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ହସିଲେ; ରାଜା ରୋକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣ ଏହି ହାସିକୁ ଅନୁମୋଦନ କଲେ। ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଲଜ୍ଜିତ ମୁହଁ ନମାଇ, କ୍ରୋଧରେ ଜ୍ୱଳି, ଚୁପ୍ଚାପ୍ ଗଜାହାକୁ ଚଲିଗଲେ; ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ‘ହାୟ!’ ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ, ଅଜାତଶତ୍ରୁ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ; ଭଗବାନ୍ କୃଷ୍ଣ ଚୁପ୍ଚାପ୍ ରହି, ପୃଥିବୀର ଭାର ହ୍ରାସ କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ଚାରିପାଖ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଖିଥିଲେ। ହେ ରାଜନ୍, ଏହିପରି ଭାବେ ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଥିଲେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ବଡ଼ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞରେ ସୁୟୋଧନଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟତା ବିଷୟରେ କହିଦେଲି। ଏହା ସହିତ ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ଦ୍ୱିତୀୟ ଅର୍ଧର ‘ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ଗର୍ବ ନିବାରଣ’ ନାମକ ପଚାତରିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ଏବେ ଶୁଣ, ଶାଲ୍ୱଙ୍କ ସହିତ ଯାଦବମାନେ କେମିତି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ଶ୍ରୀଶୁକଦେବ କହିଲେ—ହେ ରାଜନ୍, ଏବେ ଆଉ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ କୃଷ୍ଣଲୀଳା କଥା ଶୁଣ, କିପରି ଲୀଳାମୟ ନିରାକାର ପ୍ରଭୁ ଶାଲ୍ୱଙ୍କୁ ବଧ କଲେ। ଶାଲ୍ୱ, ଶିଶୁପାଳଙ୍କ ମିତ୍ର, ରୁକ୍ମିଣୀ ବିବାହ ସମୟରେ ଆସିଥିଲେ; ସେଠାରେ ଯାଦବମାନେ ତାଙ୍କୁ, ଜରାସନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ ପରାସ୍ତ କରିଥିଲେ। ଶାଲ୍ୱ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ, “ମୁଁ ପୃଥିବୀକୁ ଯାଦବଶୂନ୍ୟ କରିଦେବି—ମୋର ପ୍ରତାପ ଦେଖ।” ଏପରି ମୂଢ଼ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି, ସେ ପ୍ରଭୁ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଏକ ମୁଠି ଧୂଳି ଖାଇ ପୂଜିଲେ। ଏକ ବର୍ଷ ଶେଷରେ, ଦୟାଳୁ ଭଗବାନ୍ ଶିବ, ଉମାପତି, ସହଜରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଶରଣାଗତ ଶାଲ୍ୱଙ୍କୁ ଏକ ବର ଦେଲେ। ଶାଲ୍ୱ ଏକ ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ଯାନ ଚାହିଲେ, ଯାହା ଯେଉଁଠି ଚାହିଁ ଯିବାରେ ସକ୍ଷମ, ଦେବ, ଦାନବ, ମନୁଷ୍ୟ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ, ରାକ୍ଷସ କେହି ଭଙ୍ଗ କରିପାରିବେନି।