ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ସଫଳ ହେବା ପରେ, ଅଜାତଶତ୍ରୁ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ନିଜ ଅନ୍ତିମ ସ୍ନାନ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଇ ଉଭୟ ହେଲେ। ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଦେବତା, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଦେବମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ନିଜ ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଗଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ଏହି ମହା ଯଜ୍ଞକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ କୌରବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କଳିର ଅଂଶ ଭାବରେ ଦୁର୍ୟୋଧନ ମାତ୍ର ଏହି ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କ ଅପାର ସମୃଦ୍ଧି ଦେଖି ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହି ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ କୃତ୍ୟ, ଶିଶୁପାଳ ବଧ, ରାଜାଙ୍କ ମୋକ୍ଷ ଓ ଏହି ମହା ଯଜ୍ଞ ଯେଉଁଠି ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯିବ, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୁଏ। ଏହିପରି ଚମତ୍କାର ଦୃଶ୍ୟରେ, ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ରାଜସୂୟ ଦେଖି ସମସ୍ତ ରାଜା, ଦେବତା ଓ ମନୁଷ୍ୟ ମନେ ଅନନ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ। ଦୁର୍ୟୋଧନ ବ୍ୟତୀତ ସମସ୍ତ ରାଜା, ଋଷି ଓ ଦେବମାନେ ଖୁସି ହୋଇଥିଲେ। ଏହାର କାରଣ କ’ଣ, ତାହା ଶୌନକ ମୁନି ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ଏବେ ଶ୍ରୀ ବାଦରାୟଣୀ କହିଲେ— ତୁମ ମହାପୂର୍ବଜଙ୍କ ଏହି ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରେମବଶତଃ ନିକଟାତ୍ମୀୟମାନେ ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିୟୁକ୍ତ ଥିଲେ। ଭୀମ ରସୋଇଘର ଦେଖୁଥିଲେ, ସୁଯୋଧନ (ଦୁର୍ୟୋଧନ) ଧନାଗାର ଦେଖୁଥିଲେ, ସହଦେବ ଉପାସନାର ଦାୟିତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ ଓ ନକୁଳ ସାମଗ୍ରୀ ଯୋଗାଇଥିଲେ। ଅର୍ଜୁନ ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କ ସେବା କରୁଥିଲେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଳନ କରୁଥିଲେ, ଦ୍ରୌପଦୀ ଭୋଜନ ପରିବେଶନ କରୁଥିଲେ, କର୍ଣ୍ଣ ଦାନ ବଣ୍ଟନ କରୁଥିଲେ। ଯୁୟୁଧାନ, ବିକର୍ଣ୍ଣ, ହାର୍ଦିକ୍ୟ, ବିଦୁର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ବାହ୍ଳିକ ପୁତ୍ରମାନେ, ଭୂରି, ସନ୍ତର୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଏହି ମହା କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିୟୁକ୍ତ ଥିଲେ। ସମସ୍ତେ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ନିଜ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରୁଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ତ୍ୟାଗ, ମିଷ୍ଟ ଶବ୍ଦ ଓ ଯଥାଯଥିତ ଆତିଥ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ ପୁରୋହିତ, ସାହାୟକ ଓ ମନ୍ୟତମ ବନ୍ଧୁମାନେ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ, ଏବଂ ଶିଶୁପାଳ ବଧ କରି, ସାତ୍ୱତମୁକୁଟ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଯଜ୍ଞ ଶାଳାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସମସ୍ତେ ଦେବୀ ନଦୀରେ ଅନ୍ତିମ ସ୍ନାନ କଲେ। ମୃଦଙ୍ଗ, ଶଂଖ, ପଣବ, ଧୁନ୍ଧୁରି, ଅନକ, ଗୋମୁଖ ଓ ଅନେକ ବାଦ୍ୟ ଉତ୍ସବରେ ଗଞ୍ଜିଉଠିଲା। ନୃତ୍ୟାଙ୍ଗନା ଆନନ୍ଦରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ଗାୟିକା ଗାଇଥିଲେ, ବୀଣା, ବାଂଶୀ ଓ ତାଳର ଶବ୍ଦ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଯାଉଥିଲା। ସୁନ୍ଦର ସୁନ୍ଦର ହାର ପିନ୍ଧିଥିବା ରାଜାମାନେ ଅନେକ ଝଣ୍ଡା, ଚିହ୍ନ ଲଗାଇଥିବା ହାଥୀ ଓ ରଥରେ ଚଡ଼ି ତାଙ୍କ ସୁଶୋଭିତ ସେନା ସହିତ ବିଦାୟ ନେଲେ। ଯାଦବ, ସୃଞ୍ଜୟ, କମ୍ବୋଜ, କୁରୁ, କେକୟ, କୋଶଳମାନେ ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ ଯଜ୍ଞରେ ଯାଇ ପୃଥିବୀକୁ କମ୍ପିତ କରିଦେଲେ। ବିଶିଷ୍ଟ ଋଷି, ପୁରୋହିତ ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେ ବେଦ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଦେବତା, ଋଷି, ପିତୃ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ପୁଷ୍ପ ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ। ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନେ ଗନ୍ଧ ହାର, ଅଳଙ୍କାର, ନୂତନ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଆନନ୍ଦରେ ଏକ ଅନ୍ୟକୁ ଛିଟିଁ ମାରୁଥିଲେ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଖେଳରେ ମନ ଲଗାଇଥିଲେ। ନାରୀମାନେ ତେଲ, ଘୃତ, ଗନ୍ଧ ଚୂର୍ଣ୍ଣ, ହଳଦୀ, କୁମ୍କୁମ ଲଗାଇ, ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ସହିତ ଖେଳ କରୁଥିଲେ। ରାକ୍ଷିତା ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ରାନୀମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବେ ଦେବୀମାନଙ୍କ ପରି ରଥରେ ବାହାରି ଆସି, ମାତୃବନ୍ଧୁ ଓ ସଖୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଛିଟିଁ ମାରିବା ସମୟରେ ଲଜ୍ଜା ହସରେ ମୁହଁ ମେଘାଇ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ। ଏହି ରାନୀମାନେ ତାଙ୍କ ସଖୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହରେ ଛିଟିଁ ମାରି, ଭିଜିଯାଇଥିବା ବସ୍ତ୍ର, ଖୋଲିଯାଇଥିବା ମାଳା, ମୁକୁତ, ଅଳଙ୍କାର ଏବଂ ଦେହ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯାହା ଦୃଷ୍ଟିଦୋଷୀଙ୍କ ମନକୁ ଆନ୍ଦୋଳିତ କରୁଥିଲା। ରାଜା ନିଜ ରାନୀମାନଙ୍କ ସହିତ ସୁନ୍ଦର ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଚଳିତ ରଥରେ ଉପବେଶି, ଯଥା ଯଜ୍ଞର ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱାମୀ ଦୀପ୍ତିମାନ, ତେଣୁ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଏହି ସ୍ନାନ ପରେ, ପୁରୋହିତମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ରାଜା ଓ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରାଇଲେ। ଦେବତା ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ବାଦ୍ୟ ଏକାସାଥିରେ ଉପାନ୍ତି ଗଞ୍ଜିଉଠିଲା; ଦେବତା, ଋଷି, ପିତୃ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପୁଷ୍ପ ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଜନ, ଯେଉଁଠି ପାପୀ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ନାନ କରି ଶୁଦ୍ଧ ହେଉଥିଲେ। ପରେ, ରାଜା ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ପୁରୋହିତ, ଋଷି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ଅତିଥିମାନେ ଙ୍କୁ ଅଳଙ୍କାର ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ। ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତିଶୀଳ ରାଜା ନିଜ ଆତ୍ମୀୟ, ପରିଚିତ, ରାଜା, ବନ୍ଧୁ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ଆଦର କଲେ। ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦିବ୍ୟ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଇ, ମଣି ଝୁମକା, ମାଳା, ପାଗ, ଚୋଲା, ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର, ମୂଲ୍ୟବାନ ହାର ପିନ୍ଧିଥିଲେ; ନାରୀମାନେ ଦୁଇ ଝୁମକା, ବେଳି, ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କଟିବନ୍ଧ ପିନ୍ଧି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ। ଏହିପରି ଉତ୍ସବରେ, ଉତ୍ତମ ପୁରୋହିତ, ଋଷି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ବିଦ୍ୱାନ ଓ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ରାଜାମାନେ ଏକଠା ହୋଇଥିଲେ। ଦେବତା, ଋଷି, ପିତୃ, ଭୂତ, ଲୋକପାଳ ଓ ସେମାନଙ୍କ ପରିଚାରକ ସମ୍ମାନ ପାଇ ବିଦାୟ ନେଲେ। ରାଜର୍ଷିମାନେ ହରିଦାସଙ୍କ ଏହି ମହା ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞର ପ୍ରଶଂସା କରିବାରେ ଅକ୍ଷୟ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ, ଯେପରି ମର୍ତ୍ୟ ଅମୃତ ପାନ କରି ତୃପ୍ତି ହୁଏ ନାହିଁ। ଏହାପରେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଆନୁରାଗ ଭରିତ ହୃଦୟରେ ନିଜ ବନ୍ଧୁ, ଆତ୍ମୀୟ, ଜ୍ଞାତିମାନେ ଓ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ। ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେଠାରେ କିଛିଦିନ ରହି, ସାମ୍ବା ଓ ଅନ୍ୟ ଯାଦବ ଶୂରମାନେ ଙ୍କୁ କୁଶସ୍ଥଳୀକୁ ପଠାଇଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟରେ ଅପୂର୍ବ ଇଚ୍ଛାର ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଶୋକ ମୁକ୍ତ ହେଲେ। ଏକଥିରେ, ରାଜମହଳରେ ଦୁର୍ୟୋଧନ ଏହି ମହା ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ଓ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ଶ୍ରୀକୀର୍ତ୍ତି ଦେଖି ଅତି ଇର୍ଷ୍ୟା ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କଲେ।