ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ସହିତ ମତ୍ସ୍ୟ, କେକୟ ଓ ସୃଞ୍ଜୟ ରାଜାମାନେ ଶିଶୁପାଳଙ୍କ ଉପରେ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଉଠିଲେ, ହାତରେ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ତାଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ସେତେବେଳେ ଚେଦିରାଜ ଶିଶୁପାଳ ଅଶାନ୍ତ ହେବାରେ ନାହିଁ, ତାଲୱାର ଓ ଢାଳ ଧରି, ସଭାରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଥିବା ରାଜାମାନେଂକୁ ଉପାଳମ୍ଭ କରିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରୋକି ଦେଲେ ଓ କ୍ରୋଧରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଚକ୍ରରେ ଶିଶୁପାଳଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟି ଦେଲେ। ଶିଶୁପାଳ ବଧ ହେବା ସହିତ ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ଭୟଙ୍କର କ୍ଳେଶ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ତାଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଥିବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଜୀବନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଚାରିଦିଗକୁ ପଳାଇ ଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଚେଦିରାଜଙ୍କ ଦେହରୁ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ଆତ୍ମା ଉଦ୍ଭବ ହୋଇ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ ବାସୁଦେବଙ୍କ ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା, ଯେପରି ଆକାଶରୁ ଏକ ଉଲ୍କା ପୃଥିବୀକୁ ପଡ଼େ। ଏହି ଶିଶୁପାଳ ତିନି ଜନ୍ମ ଧରି ଜମା ହୋଇଥିବା ଦ୍ୱେଷ ଓ କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ମନ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା, ଏବଂ ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପରେ ନିରନ୍ତର ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ। ଏହିପରି ଭାବନା ତାଙ୍କୁ ସେଇ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ସାନିଧ୍ୟରେ ଏକତ୍ର କରି ଦେଲା; କାରଣ, ଯେପରି ମନର ଅବସ୍ଥା, ତାହା ଆଗାମୀ ଜନ୍ମର କାରଣ ହୁଏ। ଏହି ପରେ ରାଜା ଯଜ୍ଞର ସମାପନ ସ୍ନାନ କଲେ, ଦକ୍ଷିଣା, ସମ୍ମାନ ଓ ନିୟମାନୁସାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତିକାରୀଙ୍କୁ ଦେଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଦର କଲେ। ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ଯୋଗେଶ୍ୱର କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ କିଛି ମାସ ରହିଲେ। ପରେ ରାଜାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ରାଜା ଚାହିଲେନି ମଧ୍ୟ, ଦେବକୀନନ୍ଦନ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ନିଜ ସହରକୁ ଯାଇଲେ। ଏଭଳି ଦୁଇ ଭୂତପୂର୍ବ ବୈକୁଣ୍ଠବାସୀଙ୍କ ବିଷୟରେ, ଯେଉଁମାନେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶାପରେ ପୁନଃପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି କଥା ଏକ ଦୀର୍ଘ କଥାରୂପେ କହିଲି। ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ଶେଷରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତାଙ୍କ ମତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଉଜାଗର ହେଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବତା, ମାନବ ଓ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନ ପାଇ, କୃଷ୍ଣ ଓ ଯଜ୍ଞର ସ୍ତୁତି କରି, ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଗଲେ। କିନ୍ତୁ ଦୁର୍ୟୋଧନ, ଯିଏ କଳିର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ କୌରବମାନେଂକ ମଧ୍ୟରେ ଅଶୁଭ ଚିତ୍ତ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଏହି ମହା ଶ୍ରୀସମୃଦ୍ଧିକୁ ଦେଖି ସହିପାରିଲେନି। ଯିଏ ଏହି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଲୀଳା ଗାଥା, ଶିଶୁପାଳ ବଧ, ରାଜାଙ୍କ ମୋକ୍ଷ ଓ ମହା ଯଜ୍ଞର କଥା ପଢ଼ିବେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲଭିବେ। ଏଭଳି ଶିଶୁପାଳ ବଧ ନାମକ ଚୁହତ୍ତରତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା, ଯାହା ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗ ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣର ପରମହଂସମାନେଂକ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ତା’ପରେ ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅଜାତଶତ୍ରୁ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଏହି ଭବ୍ୟ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ଦେଖି ସମସ୍ତ ରାଜା, ଦେବତା, ମାନବ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। କିନ୍ତୁ ଦୁର୍ୟୋଧନ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟେ ସମସ୍ତେ ଖୁସି ହେଲେ, ଏହାର କାରଣ କ’ଣ? ଦୟାକରି ଆମକୁ କୁହନ୍ତୁ।” ଶ୍ରୀ ବାଦରାୟଣି କହିଲେ—“ତୁମ ମହାପୂର୍ବଜଙ୍କ ଏହି ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞରେ, ତାଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧୀମାନେ ସ୍ନେହବଶତଃ ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ। ଭୀମ ରନ୍ନଘରର ଦାୟିତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ, ସୁୟୋଧନ (ଦୁର୍ୟୋଧନ) ଧନାଗାର, ସହଦେବ ପୂଜାର ବ୍ୟବସ୍ଥା, ନକୁଳ ଯଜ୍ଞ ଉପକରଣ ଆଣିବା କାମ କରୁଥିଲେ। ଅର୍ଜୁନ ବୃଦ୍ଧମାନେଂକ ସେବା, କୃଷ୍ଣ ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଳନ, ଦ୍ରୌପଦୀ ଭୋଜନ ସେବା ଓ କର୍ଣ୍ଣ ଦାନ ବଣ୍ଟନ କରୁଥିଲେ। ଯୁୟୁଧାନ, ବିକର୍ଣ୍ଣ, ହାର୍ଦିକ୍ୟ, ବିଦୁର, ବାହ୍ଲିକପୁତ୍ରମାନେ, ଭୂରି, ସନ୍ତର୍ଦନ—ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ କାମରେ ନିଯୁକ୍ତ ଥିଲେ। ସମସ୍ତେ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ଯଜ୍ଞକର୍ମରେ ନିଯୁକ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସାଥୀ, ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ଦକ୍ଷିଣା, ମିଷ୍ଟି ଉପଚାର ଓ ଆଦର ପାଇଲେ, ଏବଂ କୃଷ୍ଣ ଶିଶୁପାଳ ବଧ ପରେ ଯଜ୍ଞ ମଣ୍ଡପକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତେ ଦିବ୍ୟ ନଦୀରେ ଅବଭୃଥ୍ ସ୍ନାନ କଲେ। ମୃଦଙ୍ଗ, ଶଂଖ, ପଣବ, ଧୁନ୍ଧୁରି, ଅନକ, ଗୋମୁଖ ଇତ୍ୟାଦି ଧ୍ୱନି ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲା। ନୃତ୍ୟାଙ୍ଗନାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ଗାୟିକାମାନେ ଗାଉଥିଲେ, ବୀଣା, ବାଂଶୀ ଓ ତାଳର ଧ୍ୱନି ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଯାଉଥିଲା। ସୁନ୍ଦର ସୁନ୍ଦର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ରାଜାମାନେ ହାଥୀ, ରଥ, ଝଣ୍ଡା, ପତାକା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ ଯଜ୍ଞକୁ ଯାଉଥିଲେ। ଯଦୁ, ସୃଞ୍ଜୟ, କମ୍ବୋଜ, କୁରୁ, କେକୟ, କୋଶଳମାନେ ତାଙ୍କ ଅନୁଗତ ସେନା ସହିତ ପୃଥିବୀକୁ କମ୍ପିତ କରୁଥିଲେ। ବିଶିଷ୍ଟ ଋଷି, ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବେଦ ମନ୍ତ୍ର ଚାନ୍ତ କରୁଥିଲେ, ଦେବତା, ଋଷି, ପିତୃ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଫୁଲ ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ। ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନେ ସୁଗନ୍ଧିତ ମାଳା, ଗହନା, ଓ ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଖେଳ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରେମରେ ପରସ୍ପରକୁ ଜଳ ଛିଟିକି ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ। ନାରୀମାନେ ତେଲ, ଘିଁ, ଚନ୍ଦନ, ହଳଦୀ, କୁମ୍କୁମ ଲଗାଇ, ପୁରୁଷମାନେଂକ ସହିତ ଖେଳ କରୁଥିଲେ। ପୁରୁଷମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିବାରୁ ରାନୀମାନେ ଅନ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଅନୁଭବିବା ନଦେଇ, ଦେବୀମାନେଂକ ପରି ରଥରେ ବସି, ନିଜ ମାତୃବନ୍ଧୁ ଓ ସଖୀମାନେଂକ ଦ୍ୱାରା ଜଳ ଛିଟିଯାଉଥିବା ସମୟରେ ଲଜ୍ଜା ମିଶ୍ରିତ ମୁସ୍କାନରେ ମୁହଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଉଠୁଥିଲେ। ସେଇ ରାନୀମାନେ ତାଙ୍କ ସଖୀମାନେ ସହିତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହରେ ଜଳ ଛିଟିଲେ; ତାଙ୍କ ଶରୀର ଓ ଅଂଗ ଭିଜିଯାଇ, ମାଳା ଖସିଯିବାରେ ଚଞ୍ଚଳ ମନବଳମାନେଂକ ମନକୁ ଆକର୍ଷିତ କରିଥିଲେ। ଏହିପରି, ରାଜା ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଏକ ସୁନ୍ଦର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ଯଜ୍ଞର ମଧ୍ୟରେ ଯଜ୍ଞପତି ଦେଖାଯାନ୍ତି। ରାଜା ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ସହିତ ଅବଭୃଥ୍ ସ୍ନାନ କଲେ, ଯଜ୍ଞପାଳକ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିଜେ ଶୂଦ୍ଧ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଗଙ୍ଗାଜଳରେ ସ୍ନାନ କରାଇଲେ।