ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଦ ପରିଚ୍ଛନ୍ନ ଜଳକୁ ସଫଳତାର ସଂକେତ ଭାବେ, ସ୍ୱଜନ, ସ୍ତ୍ରୀ, ଭାଇ, ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ପରିବାର ସହିତ ମୁଣ୍ଡରେ ଧରି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅନନ୍ଦରେ ସ୍ନାନ କରାଗଲା। ତାଙ୍କୁ ପୀତବସ୍ତ୍ର ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ଭୂଷଣ ଦେଇ ସମ୍ମାନିତ କରାଗଲା; ଭଲ ପ୍ରେମରେ ଲୋକମାନେ ଅଞ୍ଜଳି ଜୋଡି 'ଜୟ! ନମସ୍କାର!' ଚିତ୍କାର କରି ଫୁଲର ବର୍ଷା କରିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଦମଘୋଷପୁତ୍ର ଶିଶୁପାଳ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଗୁଣଗାନରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଅସହ୍ୟ ହୋଇ, ଆସନରୁ ଉଠି ଦୁଷ୍ଟ ବାକ୍ୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ସତ୍ୟବତୀର ବେଦାନୁସାରେ 'ପ୍ରଭୁ ହେଉଛନ୍ତି କାଳ, ଅଦୂର୍ବାର' କହାଯାଏ, ତଥାପି ବୃଦ୍ଧମାନେ ମଧ୍ୟ କେବେକେବେ ଶିଶୁର କଥାରେ ବିମୂଢ଼ ହୋଇପାରନ୍ତି। ଶିଶୁପାଳ କହିଲେ, 'ତୁମେ ମୂଲ୍ୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଶିଶୁର କଥାରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ସଭାର ସମସ୍ତ ନାୟକ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଏହି ସମ୍ମାନ ଯୋଗ୍ୟ ବୋଲି ମନେ କରିଛନ୍ତି।' ଶିଶୁପାଳ ତଥାପି ଅପମାନ କରି କହିଲେ, 'ଯେଉଁମାନେ ତପ, ଜ୍ଞାନ, ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ଜ୍ଞାନରେ ମଳ ଦୂର କରିଛନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମାନ୍ନିଷ୍ଠ ମୁନିମାନେ, ସମସ୍ତ ଲୋକପାଳ ଯାଁକୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି—ସେମାନେ ପ୍ରମୁଖ। ଏହି ସଭାର ନାୟକମାନେ ଅପେକ୍ଷା କୃଷ୍ଣ ଏକ ଗୋପ, ଗୋତ୍ର ଲଜ୍ଜା, କାହାର ସମ୍ମାନ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, କଉ ଭଳି ହବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।' 'କୃଷ୍ଣ କୁଳ, ବର୍ଗ, କୁଟୁମ୍ବରେ ନୁହେଁ, ଦାୟିତ୍ୱ ନାହିଁ, ଇଚ୍ଛାମତେ କାମ କରନ୍ତି, ଗୁଣ ନାହିଁ—ସେମାନେ କିପରି ପୂଜାର ସମ୍ମାନ ଯୋଗ୍ୟ? ଯୟାତିଙ୍କ ଶାପରେ କୁଳ ଅପମାନିତ, ଶୁଭ ଲୋକ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି, ମଦରେ ଲିପ୍ତ—ସେମାନେ କିପରି ପୂଜାର ଅଧିକାରୀ?' 'ବ୍ରାହ୍ମର୍ଷିମାନେ ସେବା କରୁଥିବା ଭୂମି ଛାଡି, ବ୍ରାହ୍ମଣୀୟ ତେଜ ନାହିଁ, ଦୁଃସାଧ୍ୟ ସମୁଦ୍ରରେ ଶରଣ ନେଇ, ଚୋରମାନେ ପରି ଲୋକଙ୍କୁ ଉତ୍ପୀଡନ କରନ୍ତି।' ଏଭଳି ଅନେକ ଅଶୁଭ ବାକ୍ୟ କହି, ନିଜ ଭାଗ୍ୟ ହାରିଗଲେ; ପ୍ରଭୁ ଦେଖିଲେ, ବାଘ ଜଣେ ଶିଆଳର ଚିତ୍କାର ଶୁଣିଥିବା ପରି, କୃଷ୍ଣ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ନିର୍ବାହ୍ୟ ଅପମାନ ଶୁଣି, ସଭାସଦସ୍ୟମାନେ କାନ ଢାକି, ସଭା ଛାଡି ଶିଶୁପାଳଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇ ଚଳିଗଲେ। ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରଭୁ ଓ ଭକ୍ତଙ୍କ ଅପମାନ ଶୁଣି ମାନେ ଉଠି ଯାନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଧର୍ମରୁ ପତିତ ହୋଇଯାନ୍ତି। ତାପରେ, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ, ମତ୍ସ୍ୟ, କେକୟ, ଶୃଞ୍ଜୟ ରାଜାମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଶସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ ଶିଶୁପାଳଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଶିଶୁପାଳ ନିଜର ସ୍ଥିରତା ରଖି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଥିବା ରାଜାମାନେକୁ ଅପମାନ କରି, ତଳୱାର ଓ ଢାଲ ନେଇ ଉଠିଲେ। ଏହି ମହାକ୍ଷଣରେ, ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ନିଜ ପକ୍ଷକୁ ଅଟକେଇ, କ୍ରୋଧରେ ଅପମାନିତ ଶତ୍ରୁ ଶିଶୁପାଳଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ଚକ୍ରରେ କାଟିଦେଲେ। ଶିଶୁପାଳ ବଧ ହେବାପରେ ଭୟାନକ ଉତ୍ତେଜନା ହେଲା, ତାଙ୍କ ସାଥୀ ରାଜାମାନେ ଜୀବନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଚାରିଦିଗରେ ଭାଗିଗଲେ। ଶିଶୁପାଳଙ୍କ ଦେହରୁ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ଆତ୍ମା ପ୍ରଭୁ ବାସୁଦେବଙ୍କ ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା, ସମସ୍ତ ଜନ ଦେଖିଲେ, ଯେପରି ଗଗନରୁ ପୃଥିବୀକୁ ଏକ ତାରା ଲୁହିଯାଏ। ତିନି ଜନ୍ମର ଆକ୍ରୋଶରେ ଶିଶୁପାଳ ନିଜ ଶତ୍ରୁ ପ୍ରଭୁକୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ତାଙ୍କ ମନ ଏହାରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ପ୍ରଭୁରେ ଲୟ ହେଲା; ମନର ଭାବ ଆଗାମୀ ଜନ୍ମର କାରଣ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଯଜ୍ଞ ସମାପ୍ତିରେ, ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା କୃଷ୍ଣ ଯଜ୍ଞାଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ସାହାୟକମାନେକୁ ଉଚିତ୍ ରୀତିରେ ଦାନ ଦେଇ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ମାନ୍ୟତା ଦେଲେ; ଅନ୍ତିମ ଶ୍ନାନ କରି, ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଅପୂର୍ବ ତେଜରେ ଏକ ଦେବତା ପରି ଚମକିଲେ। କୃଷ୍ଣ, ଯଜ୍ଞ ଶେଷରେ, ମିତ୍ରମାନେ ଅନୁରୋଧ କରିଥିବାରୁ କିଛି ମାସ ରହିଲେ; ପରେ, ରାଜାଙ୍କ ଅନିଚ୍ଛା ସତ୍ତ୍ୱେ, ଦେବକୀନନ୍ଦନ ପ୍ରଭୁ ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ନିଜ ନଗରକୁ ଯାଇଗଲେ। ଏହି ଭାଗବତ କଥାରେ ଦୁଇ ଵୈକୁଣ୍ଠବାସୀଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶାପ ଦ୍ୱାରା ଏକାଧିକ ଜନ୍ମ, ଶିଶୁପାଳ ବଧ ଓ ମୁକ୍ତି, ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ପ୍ରସଙ୍ଗ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି। ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଅନ୍ତିମ ଶ୍ନାନ ପରେ, ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା ଦେବତା ପରି ଚମକିଲେ। ଦେବତା, ମନୁଷ୍ୟ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କରି, ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ନିଜ ଗୃହକୁ ଯାଇ, କୃଷ୍ଣ ଓ ଯଜ୍ଞର ପ୍ରଶଂସା କଲେ। କିନ୍ତୁ ଦୁର୍ୟୋଧନ, କଳିର ଅବତାର, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କ ଏହି ମହା ସଫଳତା ଦେଖି, ଅସହ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ଏହି କୃଷ୍ଣଙ୍କ କଥା, ଶିଶୁପାଳ ବଧ, ରାଜାଙ୍କ ମୁକ୍ତି, ମହା ଯଜ୍ଞ ପଠିବା ମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଏଠିରେ ଶିଶୁପାଳ ବଧ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ଏହି ସମୟରେ, ରାଜା ପୃଷ୍ଣିଲେ: 'ଅଜାତଶତ୍ରୁ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ରାଜା, ଦେବତା, ମନୁଷ୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; କିନ୍ତୁ ଦୁର୍ୟୋଧନ ବ୍ୟତୀତ, କାହିଁକି?' ଶ୍ରୀ ବାଦରାୟଣୀ କହିଲେ: 'ତୁମ ମହାପୂର୍ବଜ ଯଜ୍ଞରେ ସ୍ବଜନମାନେ ସ୍ନେହରେ ବିଭିନ୍ନ କାମରେ ଲାଗିଥିଲେ। ଭୀମ ରନ୍ନାଘର, ସୁୟୋଧନ ଧନାଗାର, ସହଦେବ ପୂଜା, ନକୁଳ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଉପକରଣ ଚୟନ କଲେ। ଅର୍ଜୁନ ବୃଦ୍ଧମାନେକୁ ସେବା କଲେ, କୃଷ୍ଣ ପାଦ ଧୋଇଲେ, ଦ୍ରୁପଦନନ୍ଦିନୀ ଖାଦ୍ୟ ପରିବେଶନ କଲେ, କର୍ଣ୍ଣ ଦାନ ବଣ୍ଟନ କଲେ। ୟୁୟୁଧାନ, ବିକର୍ଣ୍ଣ, ହାର୍ଦିକ୍ୟ, ବିଦୁର, ବାହ୍ଳିକପୁତ୍ର, ଭୂରି, ସନ୍ତର୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ନିଜ କାମରେ ଲାଗିଥିଲେ। ଏଭଳି, ସମସ୍ତ ନିଯୁକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ରାଜାଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଯଜ୍ଞାଚାର୍ଯ୍ୟ, ସାହାୟକ, ମିତ୍ରମାନେ ଉଚିତ୍ ଦାନ, ମୂଲ୍ୟବାନ ମନ୍ତ୍ର, ଆଶିର୍ବାଦ ପାଇଲେ; ଶିଶୁପାଳ ବଧ ପରେ, ସାତ୍ୱତ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଯଜ୍ଞ ମଣ୍ଡପକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସମସ୍ତେ ଦିବ୍ୟ ନଦୀରେ ଅନ୍ତିମ ଶ୍ନାନ କଲେ। ମୃଦଙ୍ଗ, ଶଂଖ, ପଣବ, ଧୁନ୍ଧୁରୀ, ଅନକ, ଗୋମୁଖ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ବାଦ୍ୟ ଶ୍ନାନ ଉତ୍ସବରେ ବାଜିଲା। ନୃତ୍ୟାଙ୍ଗନାମାନେ ନୃତ୍ୟ କଲେ, ଗାୟକମାନେ ଗୀତ ଗାଇଲେ; ବିଣା, ବାଂଶୀ, ତାଳର ଶବ୍ଦ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଲା।