ପାଣ୍ଡବମାନେ ମଗଧର ରାଜା ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ । ହରି, ଅର୍ଥାତ୍ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ଶତ୍ରୁର ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ବିଷୟରେ ଜଣିଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଜୀବନ ଜରା ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ହେଉଥିବା ଜଣାପଡିଲା । ତେଣୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଜ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିଲେ ଓ କଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ତାହା ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଶତ୍ରୁକୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରିବା ପାଇଁ ଉପାୟ ଭାବିଲେ । ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି କେବେ ଅସଫଳ ହୁଏନି । ସେ ଭୀମଙ୍କୁ ଏକ ସଙ୍କେତ ଦେଲେ—ଗଛର ଏକ ଡାଳ ଭାଙ୍ଗି ଦେଖାଇଲେ । ଏହା ଦ୍ୱାରା ଭୀମ କିପରି ଜରାସନ୍ଧକୁ ମାରିବା ଉପାୟ ବୁଝିପାରିଲେ । ଭୀମ, ଯୁଦ୍ଧରେ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଧା, ଏହି ସଙ୍କେତ ବୁଝି, ତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁକୁ ପାଦରେ ଧରି ଭୂମିରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ । ଏକ ପାଦ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ପାଦରେ ରଖି, ଅନ୍ୟ ପାଦକୁ ହାତରେ ଧରି, ଭୀମ ଜରାସନ୍ଧକୁ ମୂଳାନୁସାରେ ଫାଟିଦେଲେ—ଏକ ମହା ହାତୀ ଗଛର ଡାଳ ଭାଙ୍ଗିଦେବା ପରି । ଲୋକମାନେ ଦେଖିଲେ, ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଶରୀର ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଗଲା—ଏକ ଭାଗରେ ଏକ ପାଦ, ଜଘ, ଅଣ୍ଡ, କଟି, ପିଠ, ଛାତି ଓ ହାତ; ଅନ୍ୟ ଭାଗରେ ଏକ ହାତ, ଚକ୍ଷୁ, ଭୂ, ଓ କାନ ଥିଲା । ମଗଧର ରାଜା ମୃତ୍ୟୁ ହେବାରେ ବଡ଼ ଚିତ୍କାର ଉଠିଲା । ଲୋକମାନେ ଭୀମଙ୍କୁ, ଏବଂ ବିଜୟୀ ଓ ଅଫଳ ହରିଙ୍କୁ ଆଲିଂଗନ କରି ସମ୍ମାନ କଲେ । ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ନିଜକୁ ନିଜେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା, ସହଦେବ, ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ପୁତ୍ର, କୁ ମଗଧର ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରିଲେ । ଏବଂ ଜରାସନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ବନ୍ଧିତ ହୋଇଥିବା ରାଜାମାନେକୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ । ଏହିପରି ଭାବରେ ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ଦ୍ୱିତୀୟ ଅର୍ଧରେ 'ଜରାସନ୍ଧ ବଧ' ନାମକ ବାଉତ୍ତର ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ ହେଲା । ଶୁକଦେବ ଆଗକୁ କହିଲେ—ଯୁଦ୍ଧରେ ହାରି ଏବଂ ଚଟାଣ ଗୁହାରେ ବନ୍ଦି ହୋଇଥିବା ଶୋଳେ ହଜାର ଆଠ ଶତ ରାଜାମାନେ ବାହାରିଲେ । ସେମାନେ ଅପରିଷ୍କୃତ ଓ ମାଳିନ୍ୟ ପୋଷାକରେ ଥିଲେ । ଖାଦ୍ୟ ଅଭାବରେ ଶରୀର କ୍ଷୀଣ ଓ ମୁହଁ ଶୁଖିଗଲା । ଦୀର୍ଘ ନିର୍ବନ୍ଧରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗିଥିଲେ । ଏହି ରାଜାମାନେ ନିଜ ସମ୍ମୁଖରେ ଦେଖିଲେ—କଳାବର୍ଣ୍ଣ, ପୀତବସନ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନିତ, ଚାରି ଭୁଜା, ପଦ୍ମପରି ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ, ଅତି ଶୋଭାମୟ ମୁହଁ, ମକରାକାର ଦୀପ୍ତିମାନ କୁଣ୍ଡଳ ଧାରଣ କରିଥିବା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ହାତରେ ପଦ୍ମ, ଗଦା, ଶଂଖ ଓ ଚକ୍ର ଥିଲା । ମୁକୁଟ, ହାର, ବ୍ରାସଲେଟ, ଦୂର୍ବା, ବାହୁଦଣ୍ଡ ଓ ଅନ୍ୟ ଅଳଙ୍କାର ରେ ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଗଳାରେ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଣି ଓ ବନ ଫୁଲର ମାଳା ଥିଲା । ଏହି ରାଜାମାନେ ନିଜ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପିଇବା ପରି ଦେଖିଲେ, ନିଜ ନାକ ଦ୍ୱାରା ଘ୍ରାଣ କରିବା, ହାତ ଦ୍ୱାରା ଆଲିଂଗନ କରିବା ପରି ଅନୁଭବ କଲେ । ତାଙ୍କର ପାପ ମୁକ୍ତ ହେଇଗଲା । ସେମାନେ ହରିଙ୍କ ପାଦରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଲେ । କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ରାଜାମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ । ନିର୍ବନ୍ଧର କ୍ଲାନ୍ତି ଦୂର ହେଲା । ସେମାନେ ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ହାତ ଜୋଡି ସ୍ତୁତି କଲେ—"ଦେବମାନଙ୍କର ନାଥ, ଅବିନାଶୀ, ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଦୁଃଖ ନାଶ କରୁଥିବା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର । ମୁଁ ତୁମର ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି, କୃଷ୍ଣ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଜନ୍ମ ମୃତ୍ୟୁ ଚକ୍ରରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇଛି, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର ।" "ମଧୁସୂଦନ, ମଗଧର ଦ୍ୱାରା ଆମର ରାଜ୍ୟ ହରାଇବାରେ ଆମେ ତୁମକୁ ଦୋଷ ଦେଉନାହିଁ । ଦେବ, ରାଜାମାନେ ପାଇଁ ତୁମ ଦୟା ଏହାର କାରଣ ।" "ରାଜା ଶ୍ରୀ, ଅଭିମାନ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ସତ୍ ମଙ୍ଗଳ ଲାଭ କରିପାରିନାହିଁ । ତୁମ ମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ଅସ୍ଥାୟୀ ଧନକୁ ଅଚଳ ବୋଲି ଭାବିଥାଏ ।" "ଯେପରି ଶିଶୁମାନେ ମୃଗମରୀଚିକାରେ ଜଳ ଦେଖି ଭ୍ରମ କରେ, ସେପରି ଅବିବେକୀ ଲୋକ ମୃଗମରୀଚିକାର ଜଳକୁ ସତ୍ ବୋଲି ଭାବେ ।" "ପୂର୍ବରୁ ଆମେ ଶ୍ରୀର ମଦରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ଜିତିବା ଆଶାରେ ଏକାପେକି ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲୁ, ନିଜ ଅନୁଚରମାନେକୁ ନିଷ୍ଠୁର ଭାବରେ ନଶ୍ଟ କରିଥିଲୁ, ଦେବ, ମୃତ୍ୟୁକୁ ଅବହେଳା କରି ।" "ସେ ଧନ, କୃଷ୍ଣ, ତୁମ ଅପାର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ହରାଇଯାଇଛି । ତୁମର କାଳ, ତୁମର ରୂପ ଓ ଦୟା ଦ୍ୱାରା ଆମର ଅଭିମାନ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଛି, ଆମେ ତୁମର ପାଦକୁ ସ୍ମରଣ କରୁଛୁ ।" "ତେଣୁ, ଆମେ ଏବେ ରାଜ୍ୟ ଚାହିଁନାହିଁ, ଯାହା ମୃଗମରୀଚିକା ପରି, ଶରୀର ଦୁଃଖ ଓ କ୍ଷୟର ଅନୁଭବ କରେ । ଦେବ, ଆମେ ତୁମକୁ ପୂଜିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ଏହାର ଫଳ ଏହି ଜନ୍ମ ଓ ପରଜନ୍ମରେ ଶ୍ରବଣ ଉପଯୁକ୍ତ ।" "ତୁମର ପଦପଦ୍ମ ସ୍ମରଣ ଏହି ଜଗତରେ ଘୁଞ୍ଚିବା ସମୟରେ କେମିତି ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରହିପାରିବ, ଆମେ ଏହାର ଉପାୟ ଶିଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ ।" "ବସୁଦେବନନ୍ଦନ କୃଷ୍ଣ, ହରି, ପରମାତ୍ମା, ଗୋବିନ୍ଦ, ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଦୁଃଖ ନାଶ କରୁଥିବା, ତୁମକୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର ।" ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ଏପରି ଭାବରେ ରାଜାମାନେ ସ୍ତୁତି କରିବା ପରେ, ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ଦୟାମୟ ପ୍ରଭୁ ଅତି କୋମଳ ଶବ୍ଦରେ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ—"ଏଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ମୁଁ, ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତଙ୍କର ନାଥ, ଉପରେ ତୁମେ ଦୃଢ଼ ଭକ୍ତି ଲାଭ କରିବା । ତୁମେ ଏହା ଆଶା କରିଛ ।" "ସୁଭାଗ୍ୟବଶତ, ରାଜାମାନେ, ତୁମେ ଠିକ୍ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିଛ ଓ ସତ୍ କଥା କହିଛ । ଦେଖ, ଧନ ଓ ଶକ୍ତିର ଅଭିମାନ ଲୋକଙ୍କୁ କେମିତି ଭ୍ରମିତ କରେ ।" "ହୈହୟ, ନହୁଷ, ବେନ, ରାବଣ, ନରକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—ଦେବ, ଦାନବ, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ନାଥ—ଶ୍ରୀର ଅଭିମାନରେ ନିଜ ସ୍ଥାନରୁ ତଳେ ପଡିଥିଲେ ।" "ଏହା ଜାଣି, ଶରୀର ଓ ଏହାଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସବୁ ଅସ୍ଥାୟୀ, ମୋତେ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିବା, ଏବଂ ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ପ୍ରଜାକୁ ରକ୍ଷା କର ।" "ପ୍ରଜାର ତନ୍ତୁ ରକ୍ଷା କର, ଆନନ୍ଦ ଓ ଦୁଃଖ, ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଭୋଗ କର, ଯାହା ଆସିଥାଏ ତାହା ସେବନ କର, ଏବଂ ମନକୁ ମୋପରେ ଅନ୍ନ୍ୟ କର ।" "ଶରୀର ଓ ଏହାଠାରୁ ବିରକ୍ତ ହୋଇ, ଆତ୍ମାରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ନିଜ ନିଷ୍ଠାରେ ଦୃଢ଼ ହୋଇ, ମନକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ମୋପରେ ଅନ୍ନ୍ୟ କର, ଶେଷରେ ବ୍ରହ୍ମା ଲାଭ କରିବ ।