ମଗଧର ରାଜା ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କୌରବ-ପାଣ୍ଡବମାନେ ଯେତେବେଳେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ସେଠାରେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଜନ୍ମର ଅର୍ଥ କ’ଣ, ଯଦି କେବଳ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଜୀବନ ଧାରଣ କରିବାକୁ ପଡ଼େ? ଏହି ଶରୀର ଯଦି ଏଠି ପଡ଼ିଯାଏ, ତେବେ ମହାନ ଖ୍ୟାତି ମିଳେ—ଏହି ଭାବରେ ଜରାସନ୍ଧ ଉଚ୍ଚ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କୃଷ୍ଣ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଭୀମସେନଙ୍କୁ କହିଲେ: “ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ତୁମେ ଯାହା ଚାହଁ, ମୋ ମୁଣ୍ଡ କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଇଦେବି।” ତେବେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: “ଓ ରାଜନ୍, ଯଦି ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଉଚିତ ଭାବୁଛ, ତେବେ ଆମକୁ ଯୁଦ୍ଧ ଦିଅ। ଆମେ କେବଳ ରାଜବଂଶୀଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆସିଛୁ, ଅନ୍ୟ କିଛି ଚାହୁଁନାହିଁ।” ତା’ପରେ କୃଷ୍ଣ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରି କହିଲେ: “ଏହା ଭୀମସେନ, ଓ ପାର୍ଥ; ତାଙ୍କର ଭାଇ ଅର୍ଜୁନ। ମୁଁ କୃଷ୍ଣ, ତାଙ୍କର ମାମା ଏବଂ ତୁମର ଶତ୍ରୁ।” ଏପରି ଶୁଣି ମଗଧର ରାଜା ଜରାସନ୍ଧ ଉଚ୍ଚ ସ୍ବରେ ହସି ରାଗରେ କହିଲେ: “ଏହି ମୂର୍ଖମାନେ, ତମକୁ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଉଛି।” ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଉପହାସ କରି କହିଲେ: “ମୁଁ ତୋତେ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବିନି, କ୍ୟାରଣ ତୋର ପରାକ୍ରମ ନିଶ୍ଚିତ ନୁହେଁ; ତୁ ତୋର ନିଜ ନଗରୀ ମଥୁରା ଛାଡ଼ି ସମୁଦ୍ର କୂଳକୁ ଯାଇଥିଲୁ।” ଏଠାରେ ଅର୍ଜୁନ ସମୟରେ ସମାନ, କିନ୍ତୁ ଶକ୍ତିରେ ନୁହେଁ; ଅର୍ଜୁନ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଭୀମ ମୋ ସମାନ ପରାକ୍ରମୀ। ଏପରି କହି, ଜରାସନ୍ଧ ଏକ ବଡ଼ ଗଦା ଭୀମଙ୍କୁ ଦେଲେ, ନିଜେ ଏକ ନେଇ ସହରରୁ ବାହାରିଲେ। ଏହିପରି ଭଳି ଦୁଇ ଶୂରବୀର ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମିଳିଲେ; ଯୁଦ୍ଧ ଉମ୍ମାଦରେ ଏମିତି ଗଦା ମାରିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ତାହା ବଜ୍ର ଦଣ୍ଡ ସମାନ ଭାସିଲା। ସେମାନେ ବାମ ଓ ଡାହାଣ କୁ ବେଳେଇ ବେଳେଇ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀମାନେ ମଞ୍ଚରେ ଯେପରି ଘୁରୁଥିବେ, ସେପରି ଯୁଦ୍ଧ ଅପୂର୍ବ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଗଦାର ଗଞ୍ଜନ ଧ୍ୱନି ବଜ୍ର ଆଘାତ ସମାନ ହେଉଥିଲା; ଗଜର ଦନ୍ତ ଝଟକା ଲାଗିବା ପରି ସେମାନେ ଏହାକୁ ଏକାପରେ ଏକ ଫିଙ୍ଗୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଦ୍ରୁତ ହାତ ଚଳାଣରେ ଗଦା ଦେହର ମଣ୍ଡ, କଟି, ପାଦ, ଘୁଣ୍ଡି, ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଆଘାତ କରି ଭାଙ୍ଗିଗଲା; ଯେପରି ଦୁଇ ଦାହାଁତ ହାତୀ ମୁହଁମୁହଁ ହୋଇ ଦଳ ଭାଙ୍ଗିଦିଏ। ଏଭଳି ଦୁଇ ଯୋଦ୍ଧା ଗଦା ମାରି ରାଗରେ ଏକାପରେ ଏକ ଘୁସି ମାରିଲେ; ତାଙ୍କର ତାଳି ମାରିବାର ଧ୍ୱନି ବଜ୍ର ଆଘାତ ସମାନ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ହେଲା। ସେମାନେ ଦୁହେଁ ପାରଦର୍ଶୀ, ପ୍ରାଣ ଓ ପରାକ୍ରମରେ ସମାନ ଥିଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ କିଏ ଆଗେ କିଏ ପଛେ ବୁଝିପାରାଯାଉନଥିଲା। ଏଭଳି ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଲା, ବଡ଼ ରାଜା, ସେଠାରେ ସତେଇ ଦିନ ହେଲା, ତାଙ୍କର ସାଙ୍ଗମାନେ ରାତିରେ ଦେଖୁଥିଲେ। ଏକ ଦିନ ଭୀମ ତାଙ୍କର ମାମାଭାଗିନୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ: “ମାଧବ, ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜରାସନ୍ଧକୁ ହରାଇପାରୁନାହିଁ।” ହରି ତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁର ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ବିଷୟରେ ଜାଣିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ଜରା ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଥିବା ଜାଣି, ପାର୍ଥକୁ ନିଜ ଶକ୍ତି ଦେଇ କ’ଣ କରିବେ ଭାବିଲେ। ତା’ପରେ ଶତ୍ରୁ ହତ୍ୟାର ବଧ ଭାବି, ଯେଉଁଠାରେ ଦୃଷ୍ଟି କଦାପି ଅସଫଳ ହୁଏନାହିଁ, ସେ ଭୀମକୁ ଇଙ୍ଗিত ଦେଇ ଏକ ଡାଲି ଫାଡ଼ିଦେଲେ। ଏହା ବୁଝି, ଶୂର ଭୀମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଦ୍ଧା ତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ପାଦ ଧରି ଭୂମିରେ ପକାଇ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ। ଏକ ପାଦ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଗୋଡ଼ରେ ରଖି, ଅନ୍ୟଟି ହାତରେ ଧରି, ତାଙ୍କୁ ଗୋଦିଠାରୁ ଫାଡ଼ିଦେଲେ; ବଡ଼ ହାତୀ ଡାଲି ଫାଡ଼ିଦେବା ପରି। ଲୋକେ ଦେଖିଲେ ଦେହ ଦୁଇ ଭାଗରେ ଭାଗିଗଲା—ଏକ ଭାଗରେ ଏକ ପାଦ, ଜଂଘା, ଅଣ୍ଡ, କଟି, ପିଠ, ଛାତି, କନ୍ଧ ଥିଲା; ଅନ୍ୟ ଭାଗରେ ଏକ ହାତ, ଆଖି, ଭୌ, କାନ ଥିଲା। ମଗଧର ରାଜା ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ବଡ଼ ଆତ୍ମାର୍ଥନା ହେଲା; ସମସ୍ତେ ଭୀମଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ସମ୍ମାନିତ କଲେ, ବିଜୟୀ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ। ପ୍ରଭୁ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ନିଜକୁ ନିଜେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା, ସେ ସମୟରେ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ପୁଅ ସହଦେବଙ୍କୁ ମଗଧର ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କଲେ, ଏବଂ ଜରାସନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଦୀ ହୋଇଥିବା ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ। ଏହିପରି ଭାବରେ ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ଦ୍ୱିତୀୟାର୍ଧରେ “ଜରାସନ୍ଧ ବଧ” ନାମକ ବୃହତ୍ ସତ୍ତରିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଏହିପରି ଭାବରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ହାରି ବନ୍ଦୀ ହୋଇଥିବା ୧୬,୮୦୦ ରାଜା ପାହାଡ଼ ଗୁହାରୁ ବାହାରିଲେ, ଦେହ ମେଳି, ମେଳା ଭସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ଉପବାସ ଦ୍ୱାରା କ୍ଷୀଣ, ମୁହଁ ଉଜାଡ଼, ଦୀର୍ଘ ବନ୍ଦୀତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ଶୋଷିତ, ସେମାନେ ନିଳବର୍ଣ୍ଣ, ପୀତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିବା ଏକ ମହାପୁରୁଷଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କର ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ, ଚାରିଟି ହାତ, ପଦ୍ମାକ୍ଷୀ ଲାଲ ଆଖି, ମଧୁର ମୁହଁ, ଚମକୁଥିବା ମକରକୁଣ୍ଡଳ ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କର ହାତରେ ପଦ୍ମ, ଗଦା, ଶଂଖ ଓ ଚକ୍ର ଥିଲା; ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ, ଗଳାରେ ହାର, ବାହୁରେ ବାହୁଳୀ, କମରରେ କମରବନ୍ଧ ଛିଲା। ତାଙ୍କର ଗଳା ମଣିମାଳା ଓ ଅରଣ୍ୟ ଫୁଲର ମାଳାରେ ଚମକୁଥିଲା; ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ମନେ ମନେ ଏପରି ଭାବିଲେ ଯେ, ନିଜେ ଜଣେ ରସନା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି। ସେମାନେ ନାକରେ ଘ୍ରାଣ, ହାତରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରୁଥିବା ପରି ଅନୁଭବ କଲେ; ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ, ହରିଙ୍କ ପାଦରେ ଶିର ନମାଇଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି ରାଜାମାନେ ଅତି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ବନ୍ଦୀତ୍ୱର କ୍ଲାନ୍ତି ଦୂର ହେଲା; ହସ୍ତ ଜୋଡ଼ି ସେମାନେ ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ: “ଦେବମନ୍ଦିର ନାଥ, ଅବିନାଶୀ, ଶରଣାଗତଙ୍କ ଦୁଃଖ ହରନ୍ତା, ଆମେ ତୁମେ ଶରଣ ନେଇଛୁ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁ ଚକ୍ରରୁ ଦୁଃଖିତ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।” “ମଧୁସୂଦନ, ମଗଧର ଦ୍ୱାରା ଆମର ରାଜ୍ୟ ହାରାଇବା ପାଇଁ ଆମେ ତୁମକୁ ଦୋଷ ଦେଉନାହିଁ; ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆମ ପାଇଁ ତୁମର ଅନୁଗ୍ରହ ଏହାର କାରଣ।” “ରାଜ୍ୟ ଓ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟର ଅଭିମାନରେ ଉନ୍ମତ ରାଜା କେବେ ମଙ୍ଗଳ ଲାଭ କରିପାରେନାହିଁ; ତୁମର ମାୟାରେ ମୁହଁ ହୋଇ, ସେ ଅସ୍ଥିର ଧନକୁ ଅଚଳ ଭାବେ ଭାବେ।” “ଯେପରି ଶିଶୁମାନେ ମୃଗମରୀଚିକାରେ ଜଳ ଦେଖି ଭାବନ୍ତି, ସେପରି ଅବିବେକୀ ଲୋକେ ମିଥ୍ୟାକୁ ସତ୍ୟ ଭାବନ୍ତି।