ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଧନ-ସମ୍ପଦ ପ୍ରାପ୍ତିର ଆଶାରେ, ବିଷ୍ଣୁ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପେ ଦୈତ୍ୟରାଜଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ସେ ରାଜା ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିବା ସତ୍ୱେ ଓ ନିଜକୁ ଦମନ କରି ମଧ୍ୟ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୃଥିବୀ ଦାନ କରିଦେଲେ। ଏହିପରି ଦାନ ଦେଖି କିଛି ଲୋକ ପଚାରିଲେ—କ୍ଷତ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁଜନର ଦେହ କଣ କାମର? ଯଦି ସେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ବଞ୍ଚିଥାନ୍ତି? ଏଠାରେ ଦେହ ପଡିଲେ, ମହାନ କୀର୍ତ୍ତି ଲାଭ ହୁଏ। ଏଭଳି ଉଦାତ୍ତ ଭାବନାର ସହିତ, ଏକ ଦିନ ରାଜା କୃଷ୍ଣ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଭୀମସେନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଆପଣମାନେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, କହନ୍ତୁ—ମୁଁ ମୋ ମୁଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ଦେଇପାରିବି।” ତାପରେ ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ କହିଲେ, “ହେ ରାଜା, ଯଦି ଆପଣ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ଭାବନ୍ତି, ଆମକୁ ଯୁଗଳ ଯୁଦ୍ଧ ଦିଅନ୍ତୁ। ଆମେ ରାଜନ୍ୟ ବର୍ଗ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛୁ; ଅନ୍ୟ କିଛି ଆମେ ଚାହୁଁନାହିଁ।” “ଏହିଁ ଭୀମସେନ, ହେ ପାର୍ଥ! ତାଙ୍କର ଭାଇ ଅର୍ଜୁନ। ମୁଁ କୃଷ୍ଣ, ସେମାନଙ୍କ ମାମା ଓ ତୁମ ଶତ୍ରୁ।” ଏପରି କଥା ଶୁଣି ମଗଧର ରାଜା ଡାକରି ହସିଲେ ଓ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ, “ଏହି ମୂର୍ଖମାନେ, ତେବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଉଛି।” ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଉପାଲମ୍ବ କରି କହିଲେ, “ତୁମ ସହିତ ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବିନାହିଁ, କାରଣ ତୁମର ପ୍ରଭାବ ନିଶ୍ଚିତ ନୁହେଁ; ତୁମେ ନିଜ ମଥୁରା ପୁରୀ ଛାଡି ସମୁଦ୍ରତଟକୁ ଶରଣ ନେଇଥିଲା। ଏଠି ଥିବା ଏହି ଭଳି ଆୟୁର୍ଦ୍ଧିରେ ମତେ ସମାନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଶକ୍ତିରେ ସମାନ ନୁହନ୍ତି; ଅର୍ଜୁନ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁ, କିନ୍ତୁ ଭୀମ ସେନ ମୋତେ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।” ଏପରି କହି, ରାଜା ଏକ ବଡ଼ ଗଦା ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଦେଲେ, ନିଜେ ଏକ ନେଇ, ସହରରୁ ବାହାରିଗଲେ। ତାପରେ, ଏହି ଦୁଇ ବୀର ରଣକ୍ଷେତ୍ରରେ ମୁହାଁମୁହିଁ ହେଲେ; ଯୁଦ୍ଧ ଉତ୍ସାହରେ ଦୁଇଁଜଣ ଗଦାରେ ପ୍ରହାର କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକି ବଜ୍ର ଦଣ୍ଡ ସମାନ ଭୟଙ୍କର। ସେମାନେ ବାମ ଓ ଡାହାଣ ଦିଗକୁ ଘୂରି, ନାଟ୍ୟମଞ୍ଚରେ ନୃତ୍ୟକାରୀମାନେ ଯେପରି ଚଳାଚଳ କରନ୍ତି, ସେପରି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ। ଗଦାର ଧ୍ୱନି ବଜ୍ର ଗର୍ଜନ ସମାନ ହେଉଥିଲା; ଏହା ଅନ୍ତର୍ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ହାତୀମାନଙ୍କ ଦନ୍ତ ଯେପରି ଟକ୍କର ଖାଏ। ସେମାନଙ୍କର ଦ୍ରୁତ ବାହୁ ଚାଳନାରେ ଗଦା ଏକାପରେ ଏକ ଦେହର ମଣ୍ଡ, ନିତମ୍ଭ, ପାଦ, ଘୁଁଡ଼ି, ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପ୍ରହାର କରୁଥିଲା ଓ ଭାଙ୍ଗିଯାଉଥିଲା, ଯେପରି ଦୁଇ ଦଗ୍ଧ ହାତୀ ଲଡ଼ିଲେ ଗଛର ଡାଳ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ। ଏଭଳି ଦୁଇଁଜଣ ଗଦାରେ ପ୍ରହାର କରୁଥିବାବେଳେ, କ୍ରୋଧିତ ଭାବରେ ଏକାପରେ ଏକ ଲୋହା ଦୃଢ଼ ମୁଷ୍ଟିରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରହାର କରୁଥିଲେ; ତାଙ୍କର ହାତ ତାଳିର ଧ୍ୱନି ବଜ୍ର ଗର୍ଜନ ସମାନ ହେଉଥିଲା। ସେମାନେ କୌଶଳ, ଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍ସାହରେ ସମାନ ଥିଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ କିଏ ଜିତିବ ଏହି ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହେଉନଥିଲା, କାରଣ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ଦ୍ରୁତି କମି ନଥିଲା। ଏଭଳି ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଥିଲା, ଏବଂ ଏହିପରି ଭାବେ ୨୭ ଦିନ ବିତିଗଲା; ତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁମାନେ ରାତିରେ ପାଖରେ ଦଢ଼ି ରହୁଥିଲେ। ଏକ ଦିନ ଭୀମସେନ ନିଜ ମାମା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ମାଧବ! ମୁଁ ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଜରାସନ୍ଧକୁ ହରାଇପାରୁନାହିଁ।” କୃଷ୍ଣ ଶତ୍ରୁର ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁର ରହସ୍ୟ ଜାଣିଥିଲେ; ଜରା ନାମକ ଅସୁରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଜୀବନ ରହିଛି ବୋଲି ସେ ଜାଣି, ନିଜ ଶକ୍ତି ଦେଇ ପାର୍ଥକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କଲେ ଓ ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କଲେ। ଏକ ଉପାୟ ଭାବି, ସବୁକିଛି ଦେଖୁଥିବା କୃଷ୍ଣ ଭୀମଙ୍କୁ ଇଂଗিত ଦେଲେ—ଗଛର ଏକ ଡାଳ ଫାଟି ଦେଖାଇଲେ। ଏହି ଇଂଗିତ ବୁଝି, ଭୀମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧା ତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁକୁ ପାଦ ଧରି ଭୂମିରେ ପକାଇ ଫେଲିଲେ। ଏକ ପାଦ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଗୋଡ଼ ଉପରେ ରଖି, ଅନ୍ୟଟି ହାତରେ ଧରି, ତାଙ୍କୁ ଗଛ ଡାଳ ଫାଟିବା ପରି ଅନୁସ୍ଥାନ କଲେ। ଲୋକମାନେ ଦେଖିଲେ—ଶରୀର ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଗଲା—ଏକ ଭାଗରେ ଏକ ପାଦ, ଜଘନ୍, ଅଣ୍ଡ, କଟି, ପୃଷ୍ଠ, ବକ୍ଷ, ଓ କନ୍ଧ; ଅନ୍ୟ ଭାଗରେ ଏକ ହାତ, ଚକ୍ଷୁ, ଭୃକୁଟି, ଓ କାନ ରହିଗଲା। ମଗଧର ରାଜା ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ଏକ ବିପୁଳ କ୍ରନ୍ଦନ ହେଲା। ସମସ୍ତେ ଭୀମଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଓ ବିଜୟୀ ଅଖଣ୍ଡ କୃଷ୍ଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ନିଜକୁ ନିଜେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା, ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ପୁଅ ସହଦେବଙ୍କୁ ମଗଧର ରାଜା କଲେ, ଓ ଜରାସନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧିଥିବା ରାଜାମାନେଂକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣର ଦଶମ ଶ୍କନ୍ଧର ଦ୍ୱିତୀୟାର୍ଧରେ “ଜରାସନ୍ଧ ବଧ” ନାମକ ବାଉନ୍ସଠିଏ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ—ଯେତେବେଳେ ଏହି ଘଟଣା ଘଟିଗଲା, ୧୬,୮୦୦ ଜଣ ରାଜା, ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ ହୋଇ ଏକ ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ ବନ୍ଧିଥିଲେ, ସେମାନେ ମେଳା ଓ ମଲିନ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଗୁହାରୁ ବାହାରିଲେ। ଭୁଖ ଓ ଦୁଃଖରେ ଶରୀର କ୍ଷୀଣ ହୋଇଥିବା, ମୁହଁ ଶୁଖିଯାଇଥିବା ସେମାନେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ—ନୀଳ କଳେବର, ପୀତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ, ଚାରି ହାତ, କମଳ ସମ ରକ୍ତିମ ଚକ୍ଷୁ, ଶୋଭାମୟ ମୁହଁ, ମକରାକାର କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିବା କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ। ତାଙ୍କର ହାତରେ କମଳ, ଗଦା, ଶଂଖ ଓ ଚକ୍ର ଥିଲା; ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ, ଗଳାରେ ହାର, ବାହୁରେ କଙ୍କଣ, କମରେ କମରବନ୍ଧ, ଭୁଜବନ୍ଧ ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ତାଙ୍କର କଣ୍ଠ ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ମଣିରେ ଚମକୁଥିଲା, ଓ ଅରଣ୍ୟ ଫୁଲର ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ସେମାନେ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପିଇଉଥିଲେ, ଯେପରି ଜିହ୍ବାରେ ରସ ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି। ନାକରେ ଘ୍ରାଣ, ବାହୁରେ ଆଲିଙ୍ଗନ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ; ପାପ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ହରିଙ୍କ ଚରଣକୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ସେମାନଙ୍କର ଦୀର୍ଘ ବନ୍ଧନର କ୍ଲାନ୍ତି ଦୂର ହେଲା; ସେମାନେ ହସ୍ତ ଯୋଗ କରି ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ—“ନମସ୍କାର ହେ ଦେବେଶ, ଅକ୍ଷୟ, ଶରଣାଗତଙ୍କ ଦୁଃଖ ହରଣ କରୁଥିବା! ଆମେ ତୁମ ଶରଣ ନେଇଛୁ, ହେ କୃଷ୍ଣ! ଏହି ଭୟଙ୍କର ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁର ଚକ୍ରରୁ କ୍ଲାନ୍ତ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।