ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର, ରନ୍ତିଦେବ, ଶିବି, ବଲି, ଏକ ଶିକାରୀ ଓ ଏକ ପ୍ରାଣୀ—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଅସ୍ଥାୟୀ ଜିନିଷ ଦ୍ୱାରା ଅମରତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଶୁଣି, ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ—ସେ ସମୟରେ ଏକ ରାଜା ତାଙ୍କ ପ୍ରତିଶବ୍ଦ, ଦେହର ଚିହ୍ନ ଓ ଧନୁର ଡୋରିର ଚୋଟ ଦେଖି, ଏହି ଅତିଥିମାନେ କେଉଁଠୁ ଆସିଛନ୍ତି ଓ କିଏ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିଲେ। ସେ ଭାବିଲେ—“ଏହି ରାଜବଂଶୀ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବରେ ଆସିଛନ୍ତି; ମୁଁ ମୋ ଆତ୍ମାକୁ ମଧ୍ୟ ଦାନ ଦେବି, ଯାହା ଛାଡିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ।” ସେ ମନୋମନେ ବିଚାର କଲେ, ବଲି ରାଜାଙ୍କର ଶୁଭ ଖ୍ୟାତି ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଶ୍ୱର ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଶ ଧରି ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଧନ ସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲେ, ତଥାପି ବଲି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ନିୟମରେ ଦେଇଥିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧନ ଆଶା କରି, ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପେ ଦେଉତାମାନେ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସି, ଦୈତ୍ୟ ପତି ବଲିଙ୍କୁ ଭୂମି ମାଗିଥିଲେ, ବଲି ତାଙ୍କର ଅନ୍ତର୍ଦ୍ଦୃଷ୍ଟି ଥିଲେ ବି ଦେଇଦେଲେ। ସେଉଁଠି ରାଜା ଭାବିଲେ—"କ୍ଷତ୍ରିୟ ଆତ୍ମୀୟ ଶରୀର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଛି; ଏଠାରେ ଦେହ ପତନ କଲେ ମହାନ ଖ୍ୟାତି ମିଳେ।" ଏମିତି ମନୋଭାବ ନେଇ ସେ କୃଷ୍ଣ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଭୀମସେନଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ତୁମେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା କର, କୁହ; ମୁଁ ମୋ ମୁଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ଦେଇଦେବି।" ତେବେ, ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ—"ଓ ରାଜା, ଯଦି ଯୁଦ୍ଧ ଉପଯୁକ୍ତ ମନେ କର, ତେବେ ଆମକୁ ଯୁଦ୍ଧ ଦିଅ। ଆମେ ଏଠାକୁ ରାଜବଂଶୀଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ପାଇଁ ଆସିଛୁ, ଅନ୍ୟ କିଛି ଚାହୁଁନାହିଁ।" ତା'ପରେ କୃଷ୍ଣ କହିଲେ—"ଏହିଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଭୀମସେନ, ତାଙ୍କର ଭାଇ ଅର୍ଜୁନ, ମୁଁ କୃଷ୍ଣ, ତାଙ୍କ ମାମା ଓ ତୁମ ଶତ୍ରୁ।" ଏପରି ଜାଣି ମଗଧର ରାଜା ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ ହସି କହିଲେ—"ତେବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଉଛି, ମୂର୍ଖମାନେ।" ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ—"ମୁଁ ତୁମ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବିନାହିଁ, କାରଣ ତୁମର ପ୍ରାକ୍ରମ ନିଶ୍ଚିତ ନୁହେଁ; ତୁମେ ମଥୁରା ଛାଡି ସମୁଦ୍ରପାରେ ଶରଣ ନେଇଛ।" "ଏହିଁ ମୋ ସମାନ ବୟସ୍କ, କିନ୍ତୁ ଶକ୍ତିରେ ନୁହେଁ; ଅର୍ଜୁନ ଯୁଦ୍ଧ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଭୀମ ମୋ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।" ଏପରି କହି, ସେ ଏକ ବଡ଼ ଗଦା ଭୀମକୁ ଦେଲେ, ଏକ ନିଜେ ନେଲେ ଓ ସହର ଛାଡି ବାହାରିଲେ। ଏହିପରି ଦୁଇ ଶୂରବୀର ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମିଶିଗଲେ; ତେବେ ଦୁହେଁ ରୁଦ୍ର ଯୁଦ୍ଧ ରେ ଗଦା ମାଡ଼ିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ମୁସଳ ମେଘ ଗର୍ଜନ ପରି ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲା, ହାତୀଙ୍କ ଦନ୍ତ ଝଟକା ମାନେ ମୁକାବିଲା କରୁଥିଲେ। ଦୁହେଁ ଦକ୍ଷିଣ ଓ ବାମ ଦିଗରେ ନୃତ୍ୟକାରୀଙ୍କ ପରି ଘୂରୁଥିଲେ, ଯୁଦ୍ଧ ଦୃଶ୍ୟଟି ଅତି ଚମତ୍କାର ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ତେବେ ତାଙ୍କର ଗଦା ଏକାଉଁ ଦୁହେଁ ଶୋଉଲ୍ଡର, କଟି, ପା, ଗୁଡ଼ି, ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଘାତ କରି ଭାଙ୍ଗିଗଲା; ଏହା ଦେଖିଲେ ମନେ ପଡ଼େ ଦୁଇ ଜଳନ୍ତା ହାତୀ ଝଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ଶାଖା ଭାଙ୍ଗୁଛନ୍ତି। ଏପରି ଦୁହେଁ ଗଦା ମାଡ଼ି ରାଗରେ ଏକାଉଁ ଦୁହେଁ ଲୋହା ଭଳି ମୁଷ୍ଟି ଦେଇ ମାଡ଼ିଲେ; ତାଙ୍କର ହାତର ଚାପରେ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଶବ୍ଦ ହେଲା। ଦୁହେଁ ଶକ୍ତି, ଦକ୍ଷତା ଓ ଉତ୍ସାହରେ ସମାନ ଥିଲେ; ଯୁଦ୍ଧର ମଧ୍ୟରେ କିଏ ଅଧିକ କ୍ଷୀଣ ହେଇଛି ତାହା ବୁଝିପାରାଯାଉନଥିଲା। ଏଭଳି ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଗଲା, ଏକୋଣିଶେ ଦିନ ଚାଲିଲା, ଆଉ ସମସ୍ତ ମିତ୍ରମାନେ ରାତିରେ ଦେଖୁଥିଲେ। ଏକ ଦିନ ଭୀମ, ତାଙ୍କର ମାମା ଭାଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ—"ମାଧବ, ମୁଁ ଜରାସନ୍ଧକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହରାଇପାରିବିନାହିଁ।" ହରି, ଶତ୍ରୁର ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଜାଣି, ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ଜରା ଦ୍ୱାରା ଅଟୁଟ ଅଛି ବୋଲି ବୁଝି, ପାର୍ଥକୁ ନିଜ ଶକ୍ତି ଦେଇ କ'ଣ କରିବେ ଭାବିଲେ। ସେ ଶତ୍ରୁ ବିନାଶ ପାଇଁ ଉପାୟ ଭାବି, ଭୀମକୁ ଇଙ୍ଗিত ଦେଲେ—ଏକ ଶାଖା ଫାଟି ଦେଖାଇଲେ। ଏହି ଇଙ୍ଗିତ ବୁଝି, ଶୂର ଭୀମ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କୁ ପା ଧରି ଭୂମିରେ ପେଲେଇଲେ। ଏକ ପା ଉପରେ ନିଜ ପା ରଖି, ଅନ୍ୟ ପା ହାତରେ ଧରି, ତାଙ୍କୁ ମୂଳଦ୍ୱାର ଠାରୁ ଦୁଇ ଭାଗ କରି ଫାଟିଦେଲେ, ଯେପରି ଏକ ହାତୀ ଶାଖା ଫାଟିଦେଉଛି। ଲୋକମାନେ ଦେଖିଲେ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଦେହ ଦୁଇ ଭାଗ ହୋଇଯାଇଛି—ଏକ ଭାଗରେ ଏକ ପା, ଜଂଘା, ଅଣ୍ଡ, କଟି, ପିଠ, ଛାତି, ଶୋଉଲ୍ଡର ଥିଲା; ଅନ୍ୟ ଭାଗରେ ଏକ ହାତ, ଆଖି, ଭୂକୁଣ୍ଡ, କାନ। ମଗଧ ରାଜାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଖି ବଡ଼ ଆତ୍ମାର୍ଥନ ହେଲା; ସମସ୍ତେ ଭୀମ, ଅଜୟ ଓ ଅପରାଜିତମାନେଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ ଓ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଭଗବାନ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ନିଜକୁ ନିଜେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା, ସେଉଁଠି ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ପୁଅ ସହଦେବଙ୍କୁ ମଗଧ ରାଜ୍ୟର ରାଜା କରି ଅଭିଷେକ କଲେ, ଓ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧି ରଖାଯାଇଥିଲେ, ସେମାନେଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ। ଏଭଳି ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତର ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ଦ୍ୱିତୀୟାର୍ଧରେ “ଜରାସନ୍ଧ ବଧ” ନାମକ ବୃହତ୍ ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ ହେଲା। ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ—ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ଯେଉଁ ୧୬,୮୦୦ ଜଣ ରାଜା ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ ହୋଇ ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ ବନ୍ଧି ରଖାଯାଇଥିଲେ, ସେମାନେ ମେଳା ଓ ମେଳା ଜମା ପିନ୍ଧି, ଦୀର୍ଘ ଦୀନ ଖାଇନଥିବା ଦୁଃଖରେ ଦୁର୍ବଳ ଅବସ୍ଥାରେ ବାହାରିଲେ। ସେମାନେ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖିଲେ—କଳାବର୍ଣ୍ଣ, ପିତାମ୍ବରଧାରୀ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ, ଚାରି ହାତ, ପଦ୍ମପରି ଲାଲ ଆଖି, ଶୋଭାମୟ ମୁହଁ, ମକରାକାର କୁଣ୍ଡଳ ଧାରଣ କରିଥିବା ଏକ ଦିବ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତି। ତାଙ୍କର ହାତରେ ପଦ୍ମ, ଗଦା, ଶଂଖ ଓ ଚକ୍ର ଥିଲା; ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ, ଗଳାରେ ହାର, ବାହୁରେ ବାହୁଳୀ, ଜଟି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଭୂଷଣ ଶୋଭିଥିଲା। ତାଙ୍କର ଗଳାରେ ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ମଣି ଓ ଅରଣ୍ୟ ଫୁଲର ମାଳା ଦେଖି, ସେମାନେ ଦୃଷ୍ଟି ଅପରାଧ କରି ତାଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ, ମନେ ହେଉଥିଲା ଯେପରି ଜିହ୍ୱା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଚଖୁଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଘ୍ରାଣେ ଘ୍ରାଣ କରୁଥିବା ପରି, ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ଆଲିଙ୍ଗନ କରୁଥିବା ପରି ଅନୁଭବ କଲେ; ପାପମୁକ୍ତ ହୋଇ ତାଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମରେ ଶିର ନମାଇଲେ।