ଜରାସନ୍ଧ ଅଜୟ ରହିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ରାଜା ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଥିଲେ। ସେତେବେଳେ ହରି, ଉଦ୍ଧବ ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁପରି ଉପାୟ କହିଥିଲେ, ସେଇ ଉପାୟ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ। ତାପରେ ଭୀମସେନ, ଅର୍ଜୁନ ଓ କୃଷ୍ଣ—ଏହି ତିନିଜଣେ, ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଚିହ୍ନଧାରଣ କରିଥିଲେ—ଗିରିବ୍ରଜକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବୃହଦ୍ରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ଜରାସନ୍ଧ ବସୁଥିଲେ। ଏହି ତିନିଜଣେ ଠିକ୍ ଅତିଥି ଆସିବା ସମୟରେ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଶରେ ରାଜାମାନେ ପରମ୍ପରାନୁସାରେ ଆଚରଣ କଲେ। ସେମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ରାଜନ୍, ଦୂରରୁ ଆସିଥିବା ଅତିଥିମାନେ ଆସିଛନ୍ତି। ଆମେ ଯାହା ଚାହୁଁଛୁ, ତାହା ଦିଅନ୍ତୁ, ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ।” “ଧୈର୍ୟଶୀଳଙ୍କ ପାଇଁ କ’ଣ ଅସହ୍ୟ? ଅନ୍ୟାୟୀଙ୍କ ପାଇଁ କ’ଣ ଅଯୋଗ୍ୟ? ଦାନଶୀଳଙ୍କ ପାଇଁ କ’ଣ ଦେବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ? ସମଦୃଷ୍ଟି ଯାହାଙ୍କର, ସେମାନେ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ଯିଏ ଏହି ଅସ୍ଥାୟୀ ଦେହ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜେ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାୟୀ କୀର୍ତ୍ତି ଅର୍ଜନ କରିନଥାଏ, ସେ ଦୟନୀୟ। ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର, ରନ୍ତିଦେବ, ଶିବି, ବଳି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିକାରୀ, ଓ ପ୍ରଣୟୀ ପରାବତ—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଅସ୍ଥାୟୀ ଦେହ ଦ୍ୱାରା ନିତ୍ୟତା ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି।” ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ସେମାନଙ୍କର କଥାବାର୍ତ୍ତା, ରୂପ ଓ ଧନୁର୍ବାଣ ଦ୍ୱାରା ହାତର ଚିହ୍ନ ଦେଖି, ଜରାସନ୍ଧ ଏହି ରାଜନ୍ୟାତିଥିମାନେ କିଏ ତାହା ଚିହ୍ନିଲେ ଏବଂ ଚିନ୍ତା କଲେ—“ଏମାନେ ମୋ ଆତ୍ମୀୟ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚିହ୍ନଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ମୁଁ ଏମାନେ ପାଇଁ ନିଜ ପ୍ରାଣ ମଧ୍ୟ ଦାନ କରିବି।” ତାପରେ ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ—“ବଳିଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପବିତ୍ର ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଟୁଟ ରହିଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଶରେ ତାଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧନ ଚାହିଁ ବଳି ଶାନ୍ତ ଓ ଜ୍ଞାନୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଶରେ ଥିବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୃଥିବୀ ଦେଇଥିଲେ। କ୍ଷତ୍ରିୟ ଆତ୍ମୀୟ ଦେହ କ’ଣ କାମର? ଏହି ଦେହ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ବ୍ୟୟ ହେଲେ, ମହାନ କୀର୍ତ୍ତି ମିଳେ।” ଏଭଳି ଉଦାତ୍ତ ଭାବରେ ସେ କୃଷ୍ଣ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଭୀମଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଆପଣମାନେ ଯାହା ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ମୋ ମୁଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ଦେଇଦେବି।” ତେବେ ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ କହିଲେ—“ହେ ରାଜନ୍, ଯଦି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯୋଗ୍ୟ ଭାବିଥିବେ, ଆମକୁ ଯୁଦ୍ଧ ଦିଅନ୍ତୁ। ଆମେ କେବଳ ରାଜନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆସିଛୁ, ଅନ୍ୟ କିଛି ଚାହୁଁନାହିଁ।” ଏହିପରି ଉଦ୍ବୋଧ କରାଯାଇଲାପରେ, ମଗଧର ରାଜା ଜରାସନ୍ଧ ବଡ଼ ହସିଲେ ଓ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ—“ଠିକ୍ ଅଛି, ମୁଁ ତୁମେ ମୂର୍ଖମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ଦେବି। ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି ନାହିଁ, ଯେଉଁଠାରେ ପରାକ୍ରମ ନିଶ୍ଚିତ ନୁହେଁ; ତୁମେ ନିଜ ମଥୁରା ଛାଡ଼ି ସମୁଦ୍ର କୂଳକୁ ପଳାଇ ଗଲ। ଏହି ଅର୍ଜୁନ ମୋ ସମାନ ବୟସର ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଶକ୍ତିରେ ସମାନ ନୁହେଁ, ଅର୍ଜୁନ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ ଭୀମ ମୋ ସମାନ ପ୍ରବଳ।” ଏଭଳି କହି, ସେ ଭୀମକୁ ଏକ ମୁସଳ ଦେଲେ, ନିଜେ ଅନ୍ୟଟି ନେଇ, ସହରରୁ ବାହାରିଲେ। ଏହି ଦୁଇ ଶୂରବୀର ରଣକ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକାଏକି ମିଶିଲେ, ମୁସଳ ମାନେ ବଜ୍ର ଭଳି ଭୟଙ୍କର ହୋଇ ଏକାଉପରେ ଏକ ଆଘାତ କରିଲେ। ସେମାନେ ବାମ ଓ ଡାହାଣ ଦିଗକୁ ଘୂରି ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀଙ୍କ ପରି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ। ମୁସଳ ମାନେ ଏତେ ଜୋରରେ ଲାଗୁଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବଜ୍ର ଆଘାତର ଧ୍ୱନି ହେଉଥିଲା, ହସ୍ତୀମାନେ ଦନ୍ତ ଦେଇ ଯେପରି ଆଘାତ କରନ୍ତି, ସେପରି ଦୃଶ୍ୟ ହେଉଥିଲା। ସେମାନଙ୍କର ବାହୁର ତୀବ୍ର ଗତିରେ ମୁସଳ ମାନେ ପ୍ରତିଏକର ମୁଣ୍ଡ, ନିତମ୍ବ, ଚରଣ, ଗୁଡ଼ା, ମୁଣ୍ଡକୁ ଆଘାତ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଭଙ୍ଗ ହେଉଥିଲେ, ଯେପରି ଦୁଇ ଦଗ୍ଧ ହସ୍ତୀ ଲଡ଼ି ଦଳି ଦିଅନ୍ତି। ଏଭଳି ଦୁଇ ଶୂର ମୁସଳ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କରୁଥିଲେ, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଏକାଉପରେ ଏକ ଲୋହା ଭଳି ମୁଷ୍ଟି ଦେଇ ମାଡ଼ୁଥିଲେ; ତାଙ୍କର ତାଳି ଲାଗିବାର ଧ୍ୱନି ବଜ୍ର ଭଳି ଭୟଙ୍କର ଲାଗୁଥିଲା। ଏହି ଦୁଇ ଜଣେ ଶୂର ଦକ୍ଷତା, ପ୍ରଭାବ ଓ ଶକ୍ତିରେ ସମାନ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଏତେ ବିଶିଷ୍ଟ ଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ କିଏ ସ୍ଥିର, କିଏ ଦୁର୍ବଳ ତାହା ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏଭଳି ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଲା, ପ୍ରଭୁତ୍ତମ ରାଜନ୍, ସେଉଁଠାରେ ସତେଇ ଦିନ ବିତିଗଲା, ତାଙ୍କର ମିତ୍ରମାନେ ରାତିରେ ସେଉଁଠାରେ ରହିଲେ। ଏକ ଦିନ ଭୀମ, ତାଙ୍କର ମାମା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ ମାଧବ, ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜରାସନ୍ଧକୁ ହରାଇପାରୁନାହିଁ।” କୃଷ୍ଣ, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଜାଣି, ତାଙ୍କର ଜୀବନ ଜରା ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଅଛି ବୋଲି ବୁଝି, ନିଜ ଶକ୍ତି ଦେଇ ପାର୍ଥକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କଲେ ଓ ବିଚାର କଲେ। ଏହିପରି ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିବା ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କରି, ଯିଏ ସବୁକିଛି ଦେଖନ୍ତି, ସେ ଭୀମକୁ ଏକ ଡାଲି ଫାଟି ଦେଖାଇ ଇଙ୍ଗিত କଲେ। ଏହି ଇଙ୍ଗିତ ବୁଝି, ପ୍ରବଳ ଯୋଧା ଭୀମ, ତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ପାଦ ଧରି ଭୂମିରେ ପତ୍ୟାଇଲେ। ଏକ ପାଦ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଚରଣ ଉପରେ ରଖି, ଅନ୍ୟଟିକୁ ହାତରେ ଧରି, ତାଙ୍କୁ ଗୋଡ଼ରୁ ଫାଟିଦେଲେ, ଯେପରି ଏକ ବଡ଼ ହାତୀ ଡାଲି ଫାଟିଦିଏ। ଲୋକେ ଦେଖିଲେ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଦେହ ଦୁଇ ଭାଗରେ ଭାଗିଗଲା—ଏକ ଭାଗରେ ଏକ ପାଦ, ଜଘନ୍, ଶୁକ୍ର, କଟି, ପୃଷ୍ଠ, ଛାତି ଓ ମଣ୍ଡ ଥିଲା; ଅନ୍ୟ ଭାଗରେ ଏକ ବାହୁ, ଚକ୍ଷୁ, ଭୃକୁଟି ଓ କାନ୍। ମଗଧର ରାଜା ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଉଚ୍ଚ୍ୱାସ ଉଠିଲା; ଏବଂ ସମସ୍ତେ ଭୀମଙ୍କୁ, ଜୟୀ ଓ ଅପରାଜିତ ଏହି ତିନି ଜଣଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ସମ୍ମାନ କଲେ। ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ନିଜକୁ ନିଜେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା, ସେ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ପୁତ୍ର ସହଦେବଙ୍କୁ ମଗଧର ରାଜା କରି ଅଭିଷେକ କଲେ, ଏବଂ ଜରାସନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧିତ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେକୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ। ଏପରି ଭାବେ ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ଦ୍ୱିତୀୟାର୍ଧରେ “ଜରାସନ୍ଧ ବଧ” ନାମକ ସତ୍ତରିତିଏ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ଏହିପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ହାରି ଏବଂ ବନ୍ଧିତ ହୋଇଥିବା ସୋଳ ହଜାର ଆଠଶ ରାଜା ଗୁହାରୁ ବାହାରିଲେ, ମେଳ ଓ ମଲିନ ଚିରେ ପିନ୍ଧିଥିଲେ।