ହେ ରାଜା, ଏହି ମହାଯଜ୍ଞ କେବଳ ଆମେ ନୁହେଁ, ବଡ଼ ବଡ଼ ଋଷି, ପୂର୍ବଜ, ଦେବତା, ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶା କରୁଛନ୍ତି। ତୁମେ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଜିତି, ସାରା ପୃଥିବୀକୁ ନିଜ ଅଧୀନରେ ଆଣିଛ, ଏବେ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ସଂଗ୍ରହ କରି, ଏହି ମହାୟଜ୍ଞ କର। ହେ ରାଜା, ତୁମର ଏଇ ଭାଇମାନେ ସମସ୍ତ ଲୋକପାଳଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି। ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରଭାବରେ ବିଜିତ, କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ନିଜକୁ ନିଜେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ମୋତେ କେବେ ବିଜୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହି ସଂସାରରେ ଶକ୍ତି, ଯଶ, ଧନ-ଐଶ୍ୱର୍ୟରେ ମୋତେ କେହି ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ ନାହିଁ—ଦେବତାମାନେ ବି ନୁହେଁ, ମାନବ ରାଜାମାନେ ତ ଦୂର କଥା। ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଅତି ଖୁସି ହେଲେ ଓ ନିଜ ଭାଇମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବିଷ୍ଣୁଶକ୍ତିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେମାନେକୁ ଦିଗ୍ବିଜୟ ପାଇଁ ପଠାଇଲେ। ସହଦେବଙ୍କୁ ସୃଞ୍ଜୟମାନେ ସହିତ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ, ନକୁଳଙ୍କୁ ପଶ୍ଚିମକୁ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଉତ୍ତରକୁ, ଭୀମକୁ ମତ୍ସ୍ୟ, କେକୟ ଓ ମଦ୍ରମାନେ ସହିତ ପୂର୍ବଦିଗକୁ ପଠାଇଲେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗର ରାଜାମାନେକୁ ଜିତି, ବହୁ ଧନ-ସମ୍ପଦ ଆଣି, ଅଜାତଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଯଜ୍ଞ ହେବାକୁ ଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ରାଜା ଶୁଣିଲେ ଯେ, ଜରାସନ୍ଧ ଅଜୟ ରହିଛି। ସେ ଏହା ନେଇ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ, ହରି ଏହାର ସମାଧାନ କଥା କହିଲେ, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ଉଦ୍ଧବ କହିଥିଲେ। ତେଣୁ ଭୀମସେନ, ଅର୍ଜୁନ ଓ କୃଷ୍ଣ—ଏଇ ତିନିଜଣ ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିଥିଲେ—ଗିରିବ୍ରଜକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବୃହଦ୍ରଥପୁତ୍ର ଜରାସନ୍ଧ ବସୁଥିଲେ। ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ଅତିଥିମାନେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ପରି, ସେମାନେ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭେଷ ଧାରଣ କରି, ଆଚାର ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ୟବହାର କଲେ। ଏବେ ରାଜା, ଅମେ ଅତିଥି ଆସିଛୁ—ଅନ୍ୟଦେଶରୁ ଆସିଥିବା ଆଶାବାନ୍ତୀ। ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଆମେ ଯାହା ଚାହୁଁଛୁ, ତାହା ଦିଅ। ଧୈର୍ଯ୍ୟଶୀଳଙ୍କ ପାଇଁ କ’ଣ ଅସହ୍ୟ? ଅଧର୍ମୀଙ୍କ ପାଇଁ କ’ଣ ଅନୁଚିତ? ଦାନଶୀଳଙ୍କ ପାଇଁ କ’ଣ ଅଦାନୀୟ? ସମଦର୍ଶୀଙ୍କୁ କେଉଁଠି ଉତ୍ତମ? ଯେଉଁଠି ଶରୀର ଅସ୍ଥାୟୀ, ସେଉଁଠି ଯେ ନିଜେ ପରାକ୍ରମ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟଜନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଜର ଚିରସ୍ଥାୟୀ କୀର୍ତ୍ତି ରଖିପାରେନି, ସେ ସତ୍ୟ ସତ୍ୟ ଦୟନୀୟ। ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର, ରନ୍ତିଦେବ, ଶିବି, ବଲି, ଶିକାରି, ପରାବାତ—ଏମାନେ ଅସ୍ଥାୟୀ ଦେହ ଦ୍ୱାରା ଅମରତ୍ୱ ପାଇଛନ୍ତି। ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ସେ ତିନିଜଣଙ୍କର କଥା, ଚେହେରା, ଏବଂ ଧନୁର୍ବାଣର ଚିହ୍ନ ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ରାଜବଂଶୀ ବୋଲି ଚିହ୍ନିଲେ ଓ ଚିନ୍ତା କଲେ—ଏମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭେଷ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ମୁଁ ଏମାନେକୁ ନିଜ ଜୀବନ ମଧ୍ୟ ଦାନ କରିଦେବି। ବଲିଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତି, ଯାହା ସ୍ୱଚ୍ଛ ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏହା ଶୁଣାଯାଏ ଯେ, ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ରାହ୍ମଣର ଭେଷ ଧାରଣ କରି ତାଙ୍କର ସମ୍ପଦ ନେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବଲିଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତି ଅକ୍ଷୟ ରହିଲା। ଇନ୍ଦ୍ରର ଧନ ଆଶା କରି, ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବରେ ଆସି, ଦୈତ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ ସବୁ ଦେଇଦେବାକୁ ବାଧ୍ୟ କଲେ। ଏହି ଦେହ କ୍ଷତ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁମାନେକୁ କ’ଣ ଉପକାର କରେ, ଯଦି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ବଞ୍ଚିବା ସିଏ କ୍ଷୟ? ଏଠାରେ ଦେହ ପତିଲେ, ମହାନ କୀର୍ତ୍ତି ମିଳେ। ଏଭଳି ଉଦାତ୍ତ ଭାବରେ, ସେ କୃଷ୍ଣ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଭୀମସେନଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ତୁମେ ଯାହା ଚାହୁଁଛ, ମୁଁ ନିଜ ମୁଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ଦେବି।” ପ୍ରଭୁ କହିଲେ—“ହେ ରାଜା, ଯଦି ଯୁଦ୍ଧ ଉଚିତ ମନେ କର, ତେବେ ଆମେ ଯୁଦ୍ଧ ଚାହୁଁଛୁ, ରାଜବଂଶୀଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ି ଆମେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଚାହୁଁନାହିଁ।” “ଏହି ଭୀମସେନ, ଏହା ତାଙ୍କର ଭାଇ ଅର୍ଜୁନ, ମୁଁ କୃଷ୍ଣ, ତୁମର ମାମା ଓ ଶତ୍ରୁ।” ଏଭଳି ଜାଣି, ମଗଧରାଜା ଜରାସନ୍ଧ ହସିଲେ ଓ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ—“ଠିକ୍ ଅଛି, ମୁଁ ତୁମକୁ ଯୁଦ୍ଧ ଦେବି, ମୂର୍ଖମାନେ!” “ମୁଁ ତୁମେଁ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି ନାହିଁ, ତୁମର ପରାକ୍ରମ ଅନିଶ୍ଚିତ; ତୁମେ ନିଜ ସହର ମଥୁରା ଛାଡ଼ି, ସମୁଦ୍ରପାରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛ।” “ଏହି ଭୀମ ମୋ ସମ୍ବୟସ୍କ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ସମାନ; ଅର୍ଜୁନ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଅଯୋଗ୍ୟ, କିନ୍ତୁ ଭୀମ ମୋ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ।” ଏମିତି କହି, ଏକ ମହା ଗଦା ଭୀମଙ୍କୁ ଦେଲେ, ନିଜେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଗଦା ନେଇ, ସହରରୁ ବାହାରିଲେ। ତାପରେ ଦୁଇ ଶୂରବୀର ମାଝରେ ମହାଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ସେମାନେ ଗଦା ରେ ବିଜୁଳି ଦଣ୍ଡ ପରି ପ୍ରହାର କରୁଥିଲେ। ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସେମାନେ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ପରି ବାମ-ଡାହାଣ ଘୂରି, ମହା ରୂପ ଦେଖାଉଥିଲେ। ଗଦାର ଦ୍ୱନି ବିଜୁଳି ଘର୍ଜନା ପରି ଶୁଣାଯାଉଥିଲା, ଯେପରି ଦୁଇ ହାତୀ ଦାନ୍ତ ଘସୁଛି। ସେମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଏକାଉଠି ଅନ୍ୟଅନ୍ୟଙ୍କ ଶୋଉଲ୍ଡର, କମର, ପା, ଗୁଡ଼ି, ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଗଦା ମାଡ଼ି, ଗଦା ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଯେପରି ଦୁଇ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ହାତୀ ମୁଣ୍ଡ ଝାଡ଼ ଭାଙ୍ଗେ। ଏଭଳି ମହାକ୍ରୋଧରେ ଦୁଇ ଯୋଦ୍ଧା ଗଦା ଓ ଲୋହା ପରି ମୁଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଏକାଉଠି ଅନ୍ୟଅନ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କରି, ତାଳିର ଘା ଦେଇ ବିଜୁଳି ଘର୍ଜନା ପରି ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ଦକ୍ଷତା, ଶକ୍ତି, ପ୍ରବଳତାରେ ସମାନ ଥିଲେ, ଯୁଦ୍ଧରେ କେଉଁଠି ଅଧିକ କିମ୍ବା କମ୍ ଚିହ୍ନଟି ହେଉନଥିଲା। ଏଭଳି ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଥିଲା, ସେଠାରେ ସେମାନେ ୨୭ ଦିନ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ରାତିରେ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ଦେଖୁଥିଲେ। ଏକଦିନ ଭୀମ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ ମାଧବ, ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜରାସନ୍ଧକୁ ଜିତିପାରୁନି।” କୃଷ୍ଣ ଶତ୍ରୁର ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଜାଣି, ତାଙ୍କର ଜୀବନ ଜରା ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ, ଏ ଜାଣି, ନିଜ ଶକ୍ତି ଦେଇ ପାର୍ଥକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କଲେ ଓ ବିଚାର କରିଲେ କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ, ଶତ୍ରୁ ବିନାଶ ପାଇଁ ଉପାୟ ଭାବି, ଯେଉଁଠାରେ ଦୃଷ୍ଟି କେବେ ବିଫଳ ହୁଏନାହିଁ, ସେ ଭୀମକୁ ଏକ ଡାଳ ଫାଟି ଦେଖାଇ ଇଂଗিত କଲେ। ଏହା ବୁଝି, ଭୀମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧା ତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଧରି ଭୂମିରେ ପତିତ କଲେ।