ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆତ୍ମା ଭାବେ ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଆପଣା ଓ ପର ଭାବର କୌଣସି ଭେଦ ନାହିଁ; ସେ ସ୍ୱୟଂ ଆନନ୍ଦରେ ଅନୁଭୂତି କରନ୍ତି । ଚାହିଦା ମୁଁହିଁ ଚାପା ଗଛପରି, ସେ ଅନୁଗ୍ରହ କେବଳ ସେଇ ସେବା ଅନୁସାରେ ଦେଖାଯାଏ—ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ କେବେ ନୁହେଁ । ଏହିପରେ ଭଗବାନ୍ କହିଲେ, "ହେ ରାଜା, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ତୁମର ନିଷ୍ଠା ବଡ଼ ଉଚିତ; ଏହି ଉଦ୍ୟମ ଦ୍ୱାରା ତୁମର ମଙ୍ଗଳମୟ ଖ୍ୟାତି ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ପାଇବ ।" ପୁନି କହିଲେ, "ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ମହାଯଜ୍ଞ ସାଧୁ, ପିତୃ, ଦେବ, ବନ୍ଧୁ—ଏମିତି ଆମେ ଓ ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କ ଆକାଂକ୍ଷା । ତୁମେ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ବିଜୟ କରି ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀକୁ ଅଧୀନ କରିଛ; ଏବେ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ସଂଗ୍ରହ କରି ଏହି ମହାୟଜ୍ଞ କର ।" "ତୁମର ଏହି ଭାଇମାନେ ଲୋକପାଳଙ୍କର ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମିତ; ମୁଁ ସ୍ଵାଧୀନ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଥିବା ତୁମ ପାଖରେ ଅନୁଗତ—ଯେଉଁମାନେ ନିଜକୁ ନିଜେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋତେ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ ।" "ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଶକ୍ତି, ଯଶ, ଧନ, ବୈଭବରେ କେହି ମୋ ପରି ନୁହଁନ୍ତି—ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି, ପୃଥିବୀର ରାଜାମାନେ ତ ଅଧିକ କଥା ।" ଏପରେ ଶୁକଦେବ କହିଲେ, "ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମୁହଁ ଆନନ୍ଦରେ ଖିଲିଉଠିଲା । ସେ ନିଜ ଭାଇମାନେଙ୍କୁ, ଯେଉଁମାନେ ବିଷ୍ଣୁ ଶକ୍ତିରେ ସମ୍ପୃକ୍ତ, ସମସ୍ତ ଦିଗ୍ବିଜୟ ପାଇଁ ପଠାଇଲେ ।" ସହଦେବଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ସୃଞ୍ଜୟମାନେ ସହିତ, ନକୁଳଙ୍କୁ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ, ଭୀମକୁ ମତ୍ସ୍ୟ, କେକୟ, ମଦ୍ରମାନେ ସହିତ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ପଠାଇଲେ । ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗର ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ଜିତି, ଅଜାତଶତ୍ରୁ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପାଖକୁ ବହୁ ଧନ-ଦୃବ୍ୟ ଆଣିଲେ । ଏହି ସମୟରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଶୁଣିଲେ ଯେ, ଜରାସନ୍ଧ ଅଜୟ ଅଛନ୍ତି । ରାଜା ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ବେଳେ, ହରି ପୂର୍ବରୁ ଉଦ୍ଧବ କହିଥିବା ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ଉପାୟ ଦେଖାଇଲେ । ତାପରେ ଭୀମସେନ, ଅର୍ଜୁନ ଓ କୃଷ୍ଣ—ଏହି ତିନିଜଣ ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିଥିଲେ—ଗିରିବ୍ରଜକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବୃହଦ୍ରଥଙ୍କ ପୁଅ ଜରାସନ୍ଧ ରହୁଥିଲେ । ଯଥାସମୟରେ ଅତିଥି ଭାବେ ସେମାନେ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପେ ସମସ୍ତ ଆଚାର କଲେ । ତାଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେଲେ, "ହେ ରାଜା, ଦୂରରୁ ଆସିଥିବା ଅତିଥିମାନେ ଆସିଛନ୍ତି; ଆମେ ଯାହା ଚାହୁଁଛୁ, ତାହା ଦିଅନ୍ତୁ ।" "ଧୈର୍ୟଶୀଳଙ୍କ ପାଇଁ କ’ଣ ଅସହ୍ୟ, ଅଧର୍ମୀଙ୍କ ପାଇଁ କ’ଣ ଅନୁଚିତ, ଦାନଶୀଳଙ୍କ ପାଇଁ କ’ଣ ଦିଅଯୋଗ୍ୟ, ସମଦର୍ଶୀଙ୍କଠାରୁ କେଉଁଠି ଶ୍ରେଷ୍ଠ?" "ଯିଏ ଏହି ଅସ୍ଥିର ଦେହ ରଖି ସ୍ଥାୟୀ ଖ୍ୟାତି ଅର୍ଜନ କରିନାହାନ୍ତି, ସେ ପ୍ରଶଂସା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି ।" "ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର, ରନ୍ତିଦେବ, ଶିବି, ବଳି, ଶ୍ରେଣୀ, ପରାବତ—ଏମିତି ଅନେକ ଲୋକ ଅସ୍ଥିର ଦେହ ଦ୍ୱାରା ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଗୌରବ ପାଇଛନ୍ତି ।" ଏଠାରେ ଶୁକ କହିଲେ, "ତାଙ୍କର କଥା, ରୂପ, ଧନୁର ତାରର ଚିହ୍ନ ଥିବା ହାତ ଦେଖି, ଜରାସନ୍ଧ ଏହି ରାଜନ୍ୟ ଅତିଥିମାନେଙ୍କୁ ପୂର୍ବରୁ ଚିହ୍ନିଲେ ଓ ଚିନ୍ତା କଲେ—" "ଏମିତି ରାଜନ୍ୟ ବନ୍ଧୁମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି; ଏମାନେ ଚାହିଲେ ମୁଁ ନିଜ ଦେହ ମଧ୍ୟ ଦାନ କରିଦେବି ।" "ଶୁଣିଛି, ବଳିଙ୍କର ଶୁଦ୍ଧ ଖ୍ୟାତି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରହିଗଲା, ଯେଉଁଠାରେ ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପେ ତାଙ୍କୁ ଧନ ନେଇଥିଲେ ।" "ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧନ ପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପେ ଦେଖାଦେଲେ, ଦୈତ୍ୟରାଜ ବଳି ସବୁ ଜାଣି ଓ ସଂଯମ ରଖି ମଧ୍ୟ ପୃଥିବୀ ଦେଇଦେଲେ ।" "କ୍ଷତ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ ଦେହ କ’ଣ କାମର, ଯଦି ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ ବଞ୍ଚିଥାଏ? ଏଠାରେ ଦେହ ପଡିଲେ ମହା ଖ୍ୟାତି ମିଳେ ।" ଏମିତି ଉଦାତ୍ତ ଭାବରେ ଜରାସନ୍ଧ କୃଷ୍ଣ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଭୀମକୁ କହିଲେ, "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ତୁମେ ଯାହା ଚାହ, ମୁଁ ମୋ ମୁଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ଦେଇଦେବି ।" ତେବେ ଭଗବାନ୍ କହିଲେ, "ହେ ରାଜା, ଯଦି ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଉଚିତ ଭାବୁଛ, ଆମେ ଯୁଦ୍ଧ ଚାହୁଁଛୁ; ରାଜନ୍ୟ ବଂଶର ସହିତ ମୁକାବିଲା ଛଡ଼ି ଆମେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଚାହୁଁନାହିଁ ।" "ଏହି ଭୀମସେନ, ଏହାଙ୍କ ଭାଇ ଅର୍ଜୁନ; ମୋତେ, କୃଷ୍ଣକୁ, ତୁମେ ତୁମର ମାମା ଓ ଶତ୍ରୁ ଭାବିବା ।" ଏହିପରେ ମଗଧ ରାଜା ଜରାସନ୍ଧ ହସି ଉତ୍ତେଜିତ ହେଇ କହିଲେ, "ତେବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଯୁଦ୍ଧ ଦେବି, ମୂର୍ଖମାନେ!" "ମୁଁ ତୁମ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବିନାହିଁ, କାରଣ ତୁମର ପରାକ୍ରମ ନିଶ୍ଚିତ ନୁହଁ; ତୁମେ ନିଜ ମଥୁରା ସହର ଛାଡ଼ି ସମୁଦ୍ର କୂଳକୁ ପଳାଇଗଲ ।" "ଏହି ଅର୍ଜୁନ ମୋ ସମାନ ବୟସ୍କ, କିନ୍ତୁ ଶକ୍ତିରେ ସମାନ ନୁହଁ; ଭୀମ ମୋ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତେଣୁ ସେଠି ସହ ଯୁଦ୍ଧ ହେବ ।" ଏଥିପରେ ସେ ଏକ ମହା ଗଦା ଭୀମଙ୍କୁ ଦେଇ, ନିଜେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଗଦା ନେଇ ସହରରୁ ବାହାରିଲେ । ଏହିପରେ ଦୁଇ ଶୂରବୀର ସମାନ ଶକ୍ତିରେ ଯୁଦ୍ଧ କରି, ବଜ୍ରପାତ ଭଳି ଗଦା ନେଇ ପ୍ରହାର କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ସେମାନେ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ଭଳି ବାମ-ଡାହାଣ ଘୂରି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଗଦାର ଗୁଞ୍ଜନ ବଜ୍ରପାତ ଭଳି ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲା, ମାନେ ଦୁଇ ଦଣ୍ଡାନ୍ତି ହାତୀ ଦଣ୍ଡ ମେଳାଇ ଲଡ଼ୁଥିବା ଭଳି । ତାଙ୍କର ଦ୍ରୁତ ବାହୁ ଚାଳରେ ଗଦା ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ କାନ୍ଧ, ନିତମ୍ଭ, ପା, ଘୁଁଡ଼ି, ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପ୍ରହାର କରୁଥିଲା; ଗଦା ଭାଙ୍ଗିଯାଉଥିଲା, ଯେପରି ଦୁଇ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ହାତୀ ମିଶି ଗଛର ଶାଖା ଭାଙ୍ଗିଦେଇଥାଏ । ପୁନି, ଦୁଇଁଜଣ ରାଗରେ ଲଡ଼ିବାକୁ ଲାଗି, ଲୋହା ଭଳି ମୁଷ୍ଟି ଦେଇ ମାଡ଼ିଲେ; ପାଳିର ତାଡ଼ ଭଳି ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ହେଉଥିଲା । ଦୁଇଁଜଣ ଦକ୍ଷତା, ଶକ୍ତି, ଉତ୍ସାହରେ ସମାନ ଥିଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ କେହି କାହା ସମ୍ମୁଖରେ ଅଧିକ ନୁହଁ, ଯୁଦ୍ଧ ଅପାରଥିଲା । ଏଭଳି ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଲା ବିଶେଷ, ସେଠି ୨୭ ଦିନ କଟିଗଲା; ରାତିରେ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁ ଦେଖୁଥିଲେ । ଏକ ଦିନ ଭୀମ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ମାଧବ, ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜରାସନ୍ଧକୁ ହରାଇପାରୁନାହିଁ ।" ହରି ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଜାଣି, ତାଙ୍କ ଜୀବନ ଜରା ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଅଛି ବୋଲି ଜାଣି, ପାର୍ଥକୁ ନିଜ ଶକ୍ତି ଦେଇ ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କଲେ ।