ପାଣ୍ଡବ ମହାଭାରତରେ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପ୍ରସ୍ତୁତି କରୁଛନ୍ତି । ଶିକ୍ଷକ, ବଉଁଶର ବୃଦ୍ଧ, ଆତ୍ମୀୟ ଓ ସମ୍ବନ୍ଧୀମାନେ ବସିଥିବାବେଳେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଏହିପରି ଉପସ୍ଥିତିରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ: “ହେ ଗୋବିନ୍ଦ, ଆପଣଙ୍କର ମହିମା ସହିତ ମୁଁ ଏହି ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି । ମହାପ୍ରଭୁ, ଦୟାକରି ଏହା ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରନ୍ତୁ ।” ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଆଉ କହିଲେ, “ଯେମାନେ ସଦା ଆପଣଙ୍କ ପଦଚିହ୍ନ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ଆପଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ପବିତ୍ର ହୋଇ ଆପଣଙ୍କ ମହିମା ଗାନ କରି ଅଶୁଭ କୁ ଦୂର କରନ୍ତି, ହେ ପଦ୍ମନାଭ, ସେମାନେ ସଂସାରରୁ ମୁକ୍ତି ପାନ୍ତି । ଯଦି କିଛି ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହିଲେ, ମହାପ୍ରଭୁ, ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରନ୍ତୁ, କାରଣ ଆପଣ ଛଡା ଅନ୍ୟ କେହି ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ ।” “ହେ ଦେବଦେବ, ଆପଣଙ୍କର ପଦ୍ମପାଦ ସେବା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜଗତ ତାହାର ଫଳ ଦେଖୁନ୍ତୁ । ଯେମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯେମାନେ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଦୁଇ ଦଳ ମଧ୍ୟରେ, ହେ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ, କୁରୁ ଓ ସୃଞ୍ଜୟମାନଙ୍କର ସତ୍ୟ ସ୍ଥିତିକୁ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତୁ ।” “ଆପଣ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା ହୋଇ, ସମତାରେ ଦେଖନ୍ତି, ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ୱୟଂ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରାଯାଉଛି । ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରସାଦ ମିଳିଥାଏ, ଯେପରି ଚିଁତାମଣି ଗଛ, କିନ୍ତୁ ଏହି ତିନି ଦିନ୍ ଅନ୍ୟଥା ମିଳେନାହିଁ ।” ଏପରି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଉତ୍ତମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଶୁଣି, କୃଷ୍ଣ କହିଲେ, “ହେ ରାଜା, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ତୁମ ନିଶ୍ଚୟ ଉଚିତ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ତୁମ ମଙ୍ଗଳମୟ କୀର୍ତି ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପ୍ରସ୍ତାରିତ ହେବ ।” “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ମହାଯଜ୍ଞ ଋଷି, ପିତୃ, ଦେବ, ମିତ୍ର—ଏବଂ ଆମେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଚାହିଁଥିବା ଏକ ଅତି ଆଶା ।” “ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଜିତି, ଏହି ଭୂମିକୁ ତୁମ ଅଧିନ କର, ଆବଶ୍ୟକ ସମଗ୍ରୀ ସଂଗ୍ରହ କରି, ଏହି ମହାଯଜ୍ଞ କର ।” “ହେ ରାଜା, ତୁମ ଭାଇମାନେ ଲୋକପାଳଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମିତ । ତୁମେ ନିଜକୁ ସଂଯମ କରି, ଆମକୁ ଜିତିଛ । ଯେମାନେ ସଂଯମ ନାହିଁ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ଅଜୟ ।” “ଏହି ଜଗତରେ ଶକ୍ତି, କୀର୍ତି, ଧନ, ଅୈଶ୍ୱର୍ୟରେ କେହି ମୋତେ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି ନାହିଁ—ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ତାହା ଭୂମିର ରାଜାମାନେ ତ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ ନାହିଁ ।” ଏହିପରି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଶୁକଦେବ କହିଲେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମୁହଁ ମଧୁର ଆନନ୍ଦରେ ଖିଲିଗଲା । ସେ ନିଜ ଭାଇମାନେ, ଯେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବିଜୟ ପାଇଁ ପଠାଇଲେ । ସହଦେବକୁ ସୃଞ୍ଜୟମାନଙ୍କ ସହିତ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ, ନକୁଳକୁ ପଶ୍ଚିମ, ଅର୍ଜୁନକୁ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ, ଭୀମକୁ ମତ୍ସ୍ୟ, କେକୟ, ମଦ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ପଠାଇଲେ । ଏହି ନୀର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦିଗରେ ଏହି ନାୟକମାନେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ରାଜାମାନେ ଜିତି, ଅଜାତଶତ୍ରୁଙ୍କ ପାଇଁ ବହୁ ଧନ ଆଣିଲେ, ଯିଏ ଯଜ୍ଞ କରିବେ । କିନ୍ତୁ ଜରାସନ୍ଧ ଅଜୟ ଅଛି ଶୁଣି, ରାଜା ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ବେଳେ, ହରି ଉଦ୍ଧବ କହିଥିବା ଉପାୟ କଥା ଦେଲେ । ଭୀମସେନ, ଅର୍ଜୁନ ଓ କୃଷ୍ଣ—ଏହି ତିନି ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରି, ଗିରିବ୍ରଜକୁ ଯାଇ, ବୃହଦ୍ରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଗୃହକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ । ଅତିଥି ଆସିବା ଯୋଗ୍ୟ ସମୟରେ, ସେମାନେ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବରେ ରାଜନ୍ୟମାନେ ଚାଳ ଅନୁସରଣ କଲେ । “ହେ ରାଜା, ବୁଝନ୍ତୁ ଆମେ ଦୂରରୁ ଆସିଥିବା ଅତିଥି । ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଆମେ ଯାହା ଚାହୁଁଛୁ, ଦୟାକରି ଦିଅନ୍ତୁ ।” “ଧୈର୍ୟଶୀଳଙ୍କ ପାଇଁ କ’ଣ ଅସହ୍ୟ? ଅଧର୍ମୀଙ୍କ ପାଇଁ କ’ଣ ଅନୁଚିତ? ଦାନଶୀଳଙ୍କ ପାଇଁ କ’ଣ ଦିଆଯିବା ନୁହେଁ? ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମତାରେ ଦେଖୁଥିବା ଅତିତୀର କେଉଁଠି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ?” “ଯେଉଁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ନିଜ ଅସ୍ଥାୟୀ ଶରୀର ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମଜନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଜର ଦୀର୍ଘକାଳୀନ କୀର୍ତି ଉପାର୍ଜନ କରିନାହିଁ, ସେ ଯଦି ସମର୍ଥ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ତ ନିଜେ ଦୟାନୀୟ ।” “ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର, ରନ୍ତିଦେବ, ଶିବି, ବଲି, ଶୁକ୍ର, ପରାବ ଓ ଅନେକ ଅନ୍ୟ ଅସ୍ଥାୟୀ ଦ୍ୱାରା ଶାଶ୍ୱତ ଲାଭ କରିଛନ୍ତି ।” ଶୁକଦେବ କହିଲେ, ଏହି ଅତିଥିମାନଙ୍କ ଭାଷା, ଅଙ୍ଗ ଚିହ୍ନ, ଧନୁର ତାର ଦ୍ୱାରା ହାତର ଚିହ୍ନ ଦେଖି, ଜରାସନ୍ଧ ଆଗରୁ ଦେଖିଥିବା ରାଜନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିଲେ, ଚିନ୍ତା କରିଲେ । “ଏହି ରାଜନ୍ୟମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି; ମୁଁ ଏମାନେ ଚାହିଲେ ନିଜ ପ୍ରାଣ ମଧ୍ୟ ଦାନ କରିଦେବି ।” “ଶୁଣାଯାଏ, ବଲିଙ୍କର କୀର୍ତି ଶୁଦ୍ଧ ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରସ୍ତାରିତ ଥିଲା, ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବେ ଆସି ତାଙ୍କ ଧନ ନେଇଥିଲେ ।” “ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧନ ଚାହିଲେ, ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବେ ଦେଖା ଦେଇ, ଦୈତ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ ଭୂମି ଦାନ କରିବାକୁ ଲାଗିଥିଲେ, ସେ ଜାଣିଥିଲେ ଏବଂ ନିଜେ ନିୟମିତ ଥିଲେ, ତଥାପି ଦେଇଦେଲେ ।” “କ୍ଷତ୍ରିୟ ସମ୍ବନ୍ଧୀ ଶରୀର କ’ଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରଖେ, ଯଦି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଜୀବନ ଦେଇଥିବା? ଏଠାରେ ଶରୀର ପତନ କଲେ, ବଡ଼ କୀର୍ତି ମିଳେ ।” ଏପରି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନେଇ, ଜରାସନ୍ଧ କୃଷ୍ଣ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଭୀମସେନଙ୍କୁ କହିଲେ: “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଆପଣମାନେ ଯାହା ଚାହୁଁଛନ୍ତି ଚୟନ କରନ୍ତୁ; ମୁଁ ନିଜ ମୁଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ଦେଇପାରିବି ।” କୃଷ୍ଣ କହିଲେ: “ହେ ରାଜା, ଯଦି ଆପଣ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଉଚିତ ବୋଲି ଭାବନ୍ତି, ଆମେ ଯୁଦ୍ଧ ଚାହିଁଛୁ । ରାଜନ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧୀଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ଅନ୍ୟ କିଛି ଚାହିଁନାହିଁ ।” “ଏହି ଭୀମସେନ, ହେ ପାର୍ଥ; ତାଙ୍କ ଭାଇ ଅର୍ଜୁନ । ମୁଁ, କୃଷ୍ଣ, ତାଙ୍କ ମାମା ଓ ତୁମ ଶତ୍ରୁ ।” ଏପରି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ମଗଧର ରାଜା ଜରାସନ୍ଧ ହସି, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ: “ତେବେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଯୁଦ୍ଧ ଦେବି, ହେ ମୂର୍ଖମାନେ ।” “ମୁଁ ତୁମେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି ନାହିଁ, ଯାହା ଭୟପ୍ରଦ, ଯାହାର ପ୍ରାକ୍ରମ ଅନିଶ୍ଚିତ; ତୁମେ ନିଜ ମଥୁରା ଛାଡି ସମୁଦ୍ର ପାରେ ଶରଣ ନେଇଥିଲା ।” “ଏହି ଭୀମ ମୋତେ ସମବୟସ୍କ, କିନ୍ତୁ ଶକ୍ତିରେ ସମାନ ନୁହେଁ; ଅର୍ଜୁନ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଭୀମ ମୋତେ ଶକ୍ତିରେ ସମାନ ।” ଏପରି କହି, ଜରାସନ୍ଧ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଏକ ବଡ଼ ଗଦା ଦେଲେ, ନିଜେ ଏକ ଗଦା ନେଇ, ସହର ଛାଡି ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଗଲେ ।