ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ରାଜସଭାରେ, ଦେବତା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ଦଳ, ପରିଚାରକ, ଏବଂ ପତ୍ନୀମାନେ ଆସିଥିଲେ । ସେଉଁଠି କାଳିନ୍ଦୀ, ମିତ୍ରବିନ୍ଦା, ଶୈବ୍ୟା, ନାଗ୍ନଜିତୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଗୁଣବତୀ ମହିଳାମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଆସିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା, ଭୂଷଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପହାର ଦେଇ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଥିଲା । ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଏହି ଦେବତା ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ସେନା, ପରିଚାରକ ଏବଂ ପତ୍ନୀମାନେ ସହିତ ଅତି ଆଦର ସହ ଆତିଥ୍ୟ ଦେଇ, ପୁନଃପୁନଃ ଆତିଥ୍ୟ ନବୀକୃତ କରୁଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ଫାଲ୍ଗୁନା (ଅର୍ଜୁନ) ସହ କୃଷ୍ଣ ଖାଣ୍ଡବ ଅରଣ୍ୟରେ ଅଗ୍ନିକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି, ମାୟା ନାମକ ଦାନବକୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁ ମାୟା ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ଦିବ୍ୟ ସଭା ତିଆରି କରିଥିଲେ । ଏହିପରେ, କୃଷ୍ଣ ରାଜାଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବାକୁ ଅନେକ ମାସ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥରେ ବସିଥିଲେ, ଫାଲ୍ଗୁନା ସହ ରଥରେ ଯାତ୍ରା କରୁଥିଲେ, ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଚାରିପାଖରେ ରହିଥିଲେ । ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷରେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତମର ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ଦ୍ୱିତୀୟ ଅର୍ଧର ଏକାତ୍ତର ଅଧ୍ୟାୟ, "କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥ ଯାତ୍ରା" ଶେଷ ହେଲା । ଏହିପରେ, ଶୁକଦେବ ମୁନି କହିଲେ — ଏକଥିରେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ରାଜସଭାରେ ବସିଥିଲେ, ଚାରିପାଖରେ ଋଷି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ ଥିଲେ । ଗୁରୁ, ବଂଶର ବୃଦ୍ଧ, ଆତ୍ମୀୟ, ନିକଟଜନ ଶୁଣୁଥିଲେ । ଯୁଧିଷ୍ଠିର କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ଗୋବିନ୍ଦ, ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଆପଣଙ୍କର ମହିମାରେ ଆମେ ପୂଜା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ । ଦୟାକରି ଏହା ଆମ ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରନ୍ତୁ ।” “ଯେମାନେ ନିରନ୍ତର ଆପଣଙ୍କର ପଦଚିହ୍ନରେ ଚାଲନ୍ତି, ଆପଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ପବିତ୍ର ଜନ ଆପଣଙ୍କର ମହିମା ଗାନ କରନ୍ତି, ଅଶୁଭକୁ ଦୂର କରନ୍ତି, ହେ ପଦ୍ମନାଭ, ସେମାନେ ଏହି ଜଗତରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି; ଯଦି କିଛି ଭଲ ଚାହାନ୍ତି, ତେବେ ଏହା ଆପଣଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ, ଅନ୍ୟ କେହି ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ ।” “ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦେବତା, ଆପଣଙ୍କର ଚରଣ ସେବା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜଗତ ତାହାର ପ୍ରଭାବ ଦେଖୁନ୍ତୁ । ଯେମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ଯେମାନେ ନାହିଁ, ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରେ, ହେ ମହାବଳୀ, କୁରୁ ଏବଂ ସୃଞ୍ଜୟମାନଙ୍କର ଏକ ସତ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରନ୍ତୁ ।” “ଆପଣ ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କର ଆତ୍ମା; ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ଆତ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟର ତାତ୍ତ୍ୱିକ ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ; ନିଜ ଆନନ୍ଦରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଅଛନ୍ତି । ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଆପଣଙ୍କର ଦୟା ମିଳେ, ଚିନ୍ତାମଣି ଗଛ ପରି, ସେବା ନିମିତ୍ତରେ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପାଇଁ ନୁହେଁ ।” ତାପରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ, “ହେ ରାଜା, ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ, ଆପଣଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଯଥାର୍ଥ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ଆପଣଙ୍କର ଶୁଭ ଖ୍ୟାତି ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପ୍ରସାରିତ ହେବ ।” “ହେ ସ୍ୱାମୀ, ଏହି ମହା ଯଜ୍ଞ ଋଷି, ପିତୃ, ଦେବତା, ମିତ୍ରମାନେ — ଆମେ ମଧ୍ୟ — ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ।” “ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ବିଜୟ କରି, ଜଗତକୁ ଆପଣଙ୍କ ଅଧୀନ କରି, ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଏବଂ ଉପକରଣ ଏକତ୍ର କରନ୍ତୁ ।” “ହେ ରାଜା, ଆପଣଙ୍କ ଭାଇମାନେ ଜଗତର ରକ୍ଷକ ଦେବତାଙ୍କର ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି । ଆପଣ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଛନ୍ତି; ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ବଶ କରିଛି, ଯେମାନେ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିନାହାନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଆମେ ଅଜୟ ।” “ଏହି ଜଗତରେ ଶକ୍ତି, ଖ୍ୟାତି, ଧନ, ବିଭବରେ ଆମେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି; ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏହି ପୃଥିବୀର ରାଜାମାନେ ତ ଅତିତ୍ରଣ କରିପାରିବେ ନାହିଁ ।” ଏହି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉତ୍ତର ଶୁଣି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଖୁସିରେ ମୁହଁ ଫୁଲିଗଲା, ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ ଯେଉଁମାନେ ବିଷ୍ଣୁର ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବିଜୟ କରିବାକୁ ପଠାଇଲେ । ସହଦେବଙ୍କୁ ସୃଞ୍ଜୟମାନେ ସହ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ, ନକୁଳକୁ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ, ଅର୍ଜୁନକୁ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ, ଭୀମକୁ ମତ୍ସ୍ୟ, କେକୟ, ମଦ୍ରମାନେ ସହ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ପଠାଇଲେ । ଏହି ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ଦିଗର ରାଜାମାନେ ବିଜୟ କରି, ଅଜାତଶତ୍ରୁ (ଯୁଧିଷ୍ଠିର) ପାଇଁ ଅନେକ ଧନ ଆଣିଦେଲେ । ଜରାସନ୍ଧ ଅଜୟ ଥିବା ଶୁଣି, ରାଜା ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ; ହରି (କୃଷ୍ଣ) ଉଦ୍ଧବ କୁହିଥିବା ଉପାୟ କୁହିଲେ । ଭୀମ, ଅର୍ଜୁନ ଏବଂ କୃଷ୍ଣ — ଏହି ତିନିଜଣ — ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଚିହ୍ନ ଧରି ଗିରିବ୍ରଜ ଯାଇ, ବୃହଦ୍ରଥ ପୁତ୍ର ଜରାସନ୍ଧ ର ଗୃହରେ ଯାଇଥିଲେ । ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ଅତିଥି ସ୍ୱରୂପେ ଗୃହରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରି ଆଚରଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ରାଜା, ଦୂରରୁ ଆସିଥିବା ଅତିଥିମାନେ ଆସିଛନ୍ତି । ଆମେ ଯାହା ଚାହୁଁଛୁ, ଦୟାକରି ଦିଅନ୍ତୁ ।” “ଧୈର୍ୟଶୀଳଙ୍କ ପାଇଁ କ’ଣ ଅସହ୍ୟ? ଅଧର୍ମୀଙ୍କ ପାଇଁ କ’ଣ ଅନୁଚିତ? ଦାନଶୀଳଙ୍କ ପାଇଁ କ’ଣ ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ? ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ କିଏ ଉତ୍ତମ?” “ଏହି ଅସ୍ଥାୟୀ ଦେହ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯିଏ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଧର୍ମଜନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିର୍ମଳ ଖ୍ୟାତି ଅର୍ଜନ କରିନାହିଁ, ସେ ପ୍ରକୃତରେ ଦୟନୀୟ ।” “ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର, ରନ୍ତିଦେବ, ଶିବି, ବଲି, ଶ୍ରୁଗାଳ, ପରା, ପକ୍ଷୀ — ଅନେକ ଲୋକ ଅସ୍ଥାୟୀ ଦେହ ଦ୍ୱାରା ନିତ୍ୟ ଲାଭ କରିଛନ୍ତି ।” ଶୁକଦେବ କହିଲେ — ତାଙ୍କର କଥା, ଚେହେରା, ଧନୁର ତାରର ଚିହ୍ନ ଥିବା ହାତ ଦେଖି, ଜରାସନ୍ଧ ଏହି ରାଜକୁମାରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଜଣା ଲାଗିଲେ, ଚିନ୍ତା କରିଲେ । “ଏହି ରାଜବଂଶୀମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚିହ୍ନ ଧରିଛନ୍ତି; ଆମେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଜୀବନ ମଧ୍ୟ ଦେଇଦେବି, ଯାହା ଦେବା ଅତି କଷ୍ଟ ।” “ଶୁଣିଛି, ବଲିଙ୍କ ଖ୍ୟାତି ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପେ ଧନ ନେଇଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଧନ ନାହିଁ ଥିଲା ମଧ୍ୟ ଖ୍ୟାତି ଚାରିଦିଗରେ ବ୍ୟାପି ରହିଥିଲା ।” “ଇନ୍ଦ୍ରର ଧନ ଚାହି, ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବେ ଦେଖା ଦେଲେ, ଦୈତ୍ୟରାଜ ବଲି ଜଣା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦେଇଦେଲେ ।” “ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଜୀବନ ଦେଇବା ଏକ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଆତ୍ମୀୟର ଦେହର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ; ଦେହ ଏଠି ପତନ କଲେ, ବଡ଼ ଖ୍ୟାତି ମିଳେ ।