ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଗମନ ସମୟରେ ସମଗ୍ର ସହର ଅପୂର୍ବ ଭାବେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା। ରାସ୍ତାଗୁଡ଼ିକୁ ଗନ୍ଧର ଜଳରେ ପ୍ରସ୍କିଳିତ କରାଯାଇଥିଲା, ରଙ୍ଗିନ ପତାକା, ସୁନାର ଗେଟ୍, ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଳଶମାନେ ତାହାକୁ ଅଳଙ୍କୃତ କରିଥିଲେ। ନୂତନ ପୋଶାକ, ଗହଣା ଓ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ମୁକୁର୍ଦ୍ଧ ନର-ନାରୀମାନେ ଏହାକୁ ଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥିଲେ, ଯାହାରେ ସହର ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଦେଖିଲେ ରାଜଧାନୀ ଘରମାନେ ଦୀପ ଓ ନୈବେଦ୍ୟରେ ଶୋଭିତ, ଛତ୍ତରେ ସୁନାର କଳଶ, ରୂପାର ବଡ଼ ଶିଖର ଓ ଫଡ଼ି ଉଡ଼ୁଥିବା ପତାକା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା। ଏହି ଖବର ଶୁଣି ଯେ ନର-ନାରୀଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ମହାପୁରୁଷ ଆସିଛନ୍ତି, ଯୁବତୀମାନେ ଉତ୍ସାହରେ ଖୋଲା କେଶରେ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାମକୁ ଛାଡ଼ି, ଶୟନରେ ଥିବା ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ରାଜପଥରେ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚଲିଆସିଲେ। ସେଠାରେ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ପଦାତିମାନେ ଭିଡ଼ ହୋଇଥିଲେ। ଘରଘରୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଦେଖି, ଯୁବତୀମାନେ ମନରେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଫୁଲ ଛିଟାଇ ହସୁଥିବା ଦୃଷ୍ଟିରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ୱାଗତ କଲେ। ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନେ ରାସ୍ତାରେ ଚାଲିଯାଉଥିବା ସମୟରେ ଯୁବତୀମାନେ କହିଲେ—'ଜଣେ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଖରେ ତାରାମାନେ ଯେମିତି, ଏମିତି ଏହି ମହିଳାମାନେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି, ମୁକୁଟ, ମଧୁର ହସ ଓ ଚଞ୍ଚଳ ନୟନରେ ସେ ଆନନ୍ଦର ଉତ୍ସବ ତିଆରି କରନ୍ତି।' ନଗରବାସୀମାନେ ମଙ୍ଗଳ ଉପହାର ନେଇ ଆସି, ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଯଥାଯଥ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୂଜା କଲେ। ଅନ୍ତଃପୁରର ମହିଳାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କଲେ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଭକ୍ତିରେ ବିକାଶିତ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ରାଜମହଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ପୃଥା ତାଙ୍କର ଭାଉଜ ପୁଅ, ତିନି ଲୋକର ନାଥ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ଆନନ୍ଦରେ ଶଯ୍ୟାରୁ ଉଠି ଝିଅମାନେ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ। ରାଜା ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ସହ ଘରକୁ ନେଇ, ଏତେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ଯେ, ପୂଜାର କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଛି କି ନାହିଁ ତାହା ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ। କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ପିତୃସ୍ୱସା, ମାତୃସ୍ୱସା ଓ ଗୁରୁମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ; ତାଙ୍କୁ ରାଜା ଏବଂ ତାଙ୍କର ଭଉଣୀ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶ୍ୱଶୁରୀଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ଦ୍ରୌପଦୀ ଓ ଅନ୍ୟ ପତ୍ନୀମାନେ ରୁକ୍ମିଣୀ, ସତ୍ୟା, ଭଦ୍ରା, ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। ସେମାନେ କାଳିନ୍ଦୀ, ମିତ୍ରବିନ୍ଦା, ଶୈବ୍ୟା, ନାଗ୍ନଜିତୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁଣବନ୍ତୀଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା, ଗହଣା ଓ ଅନ୍ୟ ଉପହାରରେ ସମ୍ମାନିତ କଲେ। ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ତାଙ୍କର ସେନା, ପରିଚାରକ ଓ ପତ୍ନୀମାନେ ପାଇଁ ସୁବିଧାଜନକ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ ଏବଂ ବାରମ୍ବାର ଆତିଥ୍ୟ ଦେଲେ। ଖାଣ୍ଡବ ଅରଣ୍ୟ ଦାହ କରି ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ, ଫାଲ୍ଗୁନ (ଅର୍ଜୁନ) ସହ ମାୟାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ, ଯିଏ ରାଜା ପାଇଁ ଦିବ୍ୟ ସଭା ତିଆରି କରିଥିଲେ। ଏଭଳି କୃଷ୍ଣ କିଛି ମାସ ରହି, ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ଫାଲ୍ଗୁନ ସହ ରଥରେ ଯାତ୍ରା କରି ସେନାପତିମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରି ଘୁରିଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ 'ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥ ଯାତ୍ରା' ନାମକ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଉଛି। ଏହା ପରେ ଏକ ଦିନ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମହାସଭାରେ ଋଷି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଭାଇମାନେ ଘେରି ଉପବିଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ। ଗୁରୁ, ବଢ଼ିଆ ଜ୍ଞାତି, ବନ୍ଧୁ ଓ ପରିଜନମାନେ ଶୁଣୁଥିବା ବେଳେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ—'ହେ ଗୋବିନ୍ଦ, ମୁଁ ତୁମ ମହିମାରେ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ଦୟାକରି ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା କର।' 'ଯେମାନେ ସଦା ତୁମ୍ଭ ସଂଗରେ ଚଲନ୍ତି, ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ଶୁଭ ଗାନ କରି ଅଶୁଭ ଦୂର କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି। ଯଦି କୌଣସି ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହିଁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତୁମ୍ଭ ପାଖରେ ମାଗନ୍ତୁ, ଅନ୍ୟ କେହି ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ।' 'ପ୍ରଭୁ, ତୁମ୍ଭର ପାଦସେବା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଲୋକ ତାହାର ପ୍ରଭାବ ଦେଖୁନ୍ତୁ। ଯେମାନେ ତୁମ୍ଭକୁ ପୂଜନ୍ତି ଓ ଯେମାନେ ନାହିଁ, ଉଭୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୁରୁ ଓ ଶୃଞ୍ଜୟମାନଙ୍କ ସତ୍ୟ ସ୍ଥିତି ପ୍ରକାଶିତ ହେଉ।' 'ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା, ତୁମେ କୌଣସି ଭେଦ ଦେଖନ୍ତୁ ନାହିଁ, ନିଜ ଆନନ୍ଦରେ ବ୍ୟସ୍ତ। ଇଚ୍ଛାବୃକ୍ଷ ଭଳି, ସେବା ଅନୁଯାୟୀ ତୁମର କୃପା ମିଳେ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।' ତାପରେ ଭଗବାନ କହିଲେ—'ହେ ରାଜନ୍, ତୁମ ନିଶ୍ଚୟ ଉଚିତ; ଏହି ଦ୍ୱାରା ତୁମର ଶୁଭ ଯଶ ପୃଥିବୀରେ ଚାରିପାଖରେ ପ୍ରସାରିତ ହେବ। ଏହି ମହାୟଜ୍ଞ ଋଷି, ପିତୃ, ଦେବ, ବନ୍ଧୁ, ଆମେ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଚାହିଁଥିବା କାମ।' 'ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ବଶ କରି, ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ଏକତ୍ର କରି, ଏହି ମହାୟଜ୍ଞ କର। ତୁମ ଭାଇମାନେ ଲୋକପାଳମାନଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମିଛନ୍ତି। ତୁମେ ଆତ୍ମନିୟମରେ ମୋତେ ବଶ କରିଛ; ଆତ୍ମନିୟମ ନଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ବଶ ହେଉନି।' 'ମୋ ପ୍ରଭାବ, ଯଶ, ଧନ, ଶ୍ରୀରେ କେହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନାହିଁ—ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ମାନବ ରାଜାମାନେ ତ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।' ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ଭଗବାନଙ୍କ ଉତ୍ତର ଶୁଣି ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମୁହଁ ଆନନ୍ଦରେ ଖିଲିଗଲା। ସେ ବିଷ୍ଣୁଶକ୍ତିରେ ପ୍ରେରିତ ଭାଇମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦିଗ୍ବିଜୟ ପାଇଁ ପଠାଇଲେ। ସହଦେବଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ, ନକୁଳକୁ ପଶ୍ଚିମ, ଅର୍ଜୁନକୁ ଉତ୍ତର, ଭୀମକୁ ମତ୍ସ୍ୟ, କେକୟ, ମଦ୍ର ସହ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ପଠାଇଲେ। ସେମାନେ ଦିଗ୍ବିଜୟ କରି ବହୁ ଧନ ଆଣି ଅଜାତଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦେଲେ। ଜରାସନ୍ଧ ଅଜୟ ରହିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ରାଜା ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ; ତେବେ ହରି ପୂର୍ବରୁ ଉଦ୍ଧବ କହିଥିବା ଉପାୟ କହିଲେ। ଭୀମ, ଅର୍ଜୁନ, କୃଷ୍ଣ—ଏ ତିନିଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭଳି ପରିଚୟ ଦେଇ, ଗିରିବ୍ରଜକୁ ଯାଇ, ବୃହଦ୍ରଥପୁତ୍ରଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଞ୍ଚ ସମୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ରାଜାମାନେ ଆଚାର ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ୟବହାର କଲେ। 'ହେ ରାଜନ୍, ଦୂରରୁ ଆସିଥିବା ଅତିଥିମାନେ ଆସିଛନ୍ତି, ଆମେ ଯାହା ଚାହୁଁଛୁ, ଦୟାକରି ଦିଅ। ଧୈର୍ୟବାନ ପାଇଁ କଣ ଅସହ୍ୟ? ଅଧର୍ମୀଙ୍କ ପାଇଁ କଣ ଅନୁଚିତ? ଦାନଶୀଳ ପାଇଁ କଣ ଦେବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ? ସମଦର୍ଶୀଠାରୁ କେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ?