ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ— ପ୍ରଭାତ ସମୟ ଆସିଲା, କୁକୁରୁଡ଼ା ଡାକିଲେ, ଏବଂ ଯେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ବିୟୋଗ ଦୁଃଖରେ ଅତିବ୍ୟଥିତ ଥିଲେ, ସେମାନେ ପୁନି ତାଙ୍କର ପତିମାନଙ୍କର ବିରାହ ଅନୁଭବ କରି, ସେମାନଙ୍କ ଆଲିଙ୍ଗନରେ ଶାନ୍ତି ଅନୁଭବ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ପକ୍ଷୀମାନେ ଉଠି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଗୀତରେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ; ମନ୍ଦାରବନର ମୃଦୁ ପବନରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ନିଦ୍ରାହୀନ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ। ଏଠାରେ, ବୈଦର୍ଭୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଲିଙ୍ଗନରୁ କିଛି ଖ୍ଷଣ ପାଇଁ ବିୟୋଗ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ; ତିନି ତାଙ୍କର ବାହୁମଧ୍ୟରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିଲେ। ପ୍ରଭାତର ବ୍ରହ୍ମମୁହୂର୍ତ୍ତେ, ଶ୍ରୀମାଧବ ଉଠି, ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ନିର୍ମଳ ଚିତ୍ତରେ ନିଜେ ଅନ୍ଧକାରାତୀତ ସ୍ୱରୂପରେ ଧ୍ୟାନ ଲଗାଇଲେ। ସେ ଏକମାତ୍ର, ଆତ୍ମପ୍ରକାଶ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଅବିନାଶୀ, ନିଜ ସ୍ୱରୂପରେ ଶାଶ୍ୱତ ସୁଧା, ଯେଉଁଠାରେ ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ହୁଏ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ତାହାରେ ପ୍ରକାଶିତ। ଏହା ପରେ, ଶୁଦ୍ଧ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ପବିତ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ସେ ଧାର୍ମିକ କ୍ରମାନୁସାରେ ନିୟମିତ କାର୍ଯ୍ୟମାନେ କଲେ; ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରି, ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଭାଷାରେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ନିଜ ସ୍ୱରୂପର ଭାଗମାନେ ପୂରଣ କଲେ, ଦେବତା, ଋଷି, ପିତୃ, ବୃଦ୍ଧ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ଏବଂ ନିଜକୁ ସଂଯମିତ ରଖିଲେ। ସେ ଦାନ ସ୍ୱରୂପେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ସୁନ୍ଦର, ସୁସ୍ୱସ୍ଥ ଗାଈ, ସୁନାର ସିଂଗ, ମୁକ୍ତାମାଳା, ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ବଛା ଓ ଚମତ୍କାର ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ ଦାନ କଲେ। ଏହିପରି, ଦିନକୁ ଦିନ, ଚାନ୍ଦିର ଅଙ୍ଗୁଳି, ଲିନେନ, କୃଷ୍ଣାଜିନ ଓ ତିଳ ସହିତ ଭୂଷିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଗାଈ ଦେଇ ଦାନ କରୁଥିଲେ। ସେ ଗାଈ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦେବତା, ବୃଦ୍ଧ, ଗୁରୁ ଓ ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ନମସ୍କାର କଲେ; ତାପରେ ନିଜର ଶୁଭ ଜନିତ ବସ୍ତୁ ଛୁଇଁ, ମଙ୍ଗଳ ଆଶୀର୍ବାଦ ନେଇଲେ। ଏହା ପରେ, ମାନବକୁଳର ଅଳଙ୍କାର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଜେ ଜମା, ଅଳଙ୍କାର, ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଅଙ୍ଗରାଗ ପିନ୍ଧି ସଜିଗଲେ। ଅଗ୍ନିକୁ ଦେଖି, ଦର୍ପଣ ଦେଖି, ଗାଈ, ବୃଷ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦାନ କରି, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା, ନାଗରିକ ଓ ଅନ୍ତଃପୁର ମହିଳାମାନେଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ସଂତୁଷ୍ଟ କଲେ ଓ ତାଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦ ନେଲେ। ଏହିପରି, ମାଳା, ତାମ୍ବୁଲ, ଅଙ୍ଗରାଗ ପ୍ରଥମେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ, ପରେ ବନ୍ଧୁ, ପରିଚାରକ ଓ ପତ୍ନୀମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କରି, ଶେଷରେ ନିଜେ ଉପଭୋଗ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ସୂତା ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ରଥ ଆଣିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଘୋଡ଼ା ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ; ସେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚରଣେ ନମସ୍କାର କରି, ରଥ ସାଜି ଦେଲେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଚାଳକଙ୍କର ହାତ ଧରି, ସତ୍ୟକି ଓ ଉଦ୍ଧବଙ୍କ ସହ ରଥରେ ଆରୋହଣ କଲେ; ସେ ଆକାଶର ପୂର୍ବ ପର୍ବତରୁ ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଅନ୍ତଃପୁର ମହିଳାମାନେ ଲଜ୍ଜା ଓ ପ୍ରେମ ଭରା ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ; ବଡ଼ କଷ୍ଟରେ ଛାଡ଼ି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ହସି ହସି, ସମସ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟ ମୋହିତ କରି ବିଦାୟ ନେଲେ। ସମସ୍ତ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ନେଲେ; ସେ ସୁଧର୍ମା ନାମକ ସଭାଗୃହରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବସିଥିବା ଲୋକମାନେ ଛଅ ପ୍ରକାର ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ। ସେଠି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସବୁଠୁ ଉଚ୍ଚ ରାଜସିଂହାସନରେ ବସିଲେ; ତାଙ୍କର ନିଜ ତେଜରେ ଦିଗ୍ଦିଗନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା; ବୀର ଯାଦବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ, ସେ ଆକାଶର ତାରାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଏଠି, ରାଜସଭାର ନୃତ୍ୟାଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ କଳାକାରମାନେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ହାସ୍ୟ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ; ନୃତ୍ୟାଙ୍ଗନାମାନେ ବିଭିନ୍ନ ତାଣ୍ଡବ ନୃତ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲେ। ମୃଦଙ୍ଗ, ବୀଣା, ମୁରଜ, ବାଂଶୀ, ଝାଞ୍ଜ ଓ ସଙ୍ଗୀତଧ୍ୱନିରେ ସେମାନେ ନୃତ୍ୟ, ଗୀତ ଓ ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ; ସୂତ, ମଗଧ ଓ ବନ୍ଧିମାନେ ମଧୁର ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଏଠି, କିଛି ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ୱରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେମାନେ ପୂର୍ବତନ ଧର୍ମଶୀଳ ରାଜାମାନଙ୍କ ଉପାଖ୍ୟାନ କଥା କହୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରପାଳମାନେ ଏକ ଅଦୃଶ୍ୟ, ଅପୂର୍ବ ଚିହ୍ନା ଥିବା ପୁରୁଷକୁ ନେଇ ଆସି, ଭଗବାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଆଗମନ ସୂଚନା ଦେଲେ। ସେ ପୁରୁଷ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ଏବଂ ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହୁଏଥିବା ବନ୍ଧନ ଦୁଃଖର ବିବରଣୀ ଦେଲେ। ଯେଉଁ ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କ ବିଜୟକୁ ମାନିଲେ ନାହିଁ, ସେମାନେ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଳପୂର୍ବକ ବନ୍ଧିତ; ଦୁଇ ଦଶହଜାର ଦଳ ଗିରିବ୍ରଜାରେ ଅଟକାଇ ରଖାଯାଇଛନ୍ତି। ସେ ରାଜାମାନେ କହିଲେ: "ହେ କୃଷ୍ଣ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ଅପାର ସ୍ୱରୂପ, ଶରଣାଗତଙ୍କ ଭୟ ନାଶକ, ଆମେ ତୁମେଠାରେ ଶରଣ ନେଇଛୁ, ସଂସାର ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ମନରେ ଆସିଛୁ। ଜଗତ ଅଧର୍ମରେ ଲୀନ, ଧର୍ମକୁ ଅନାଦର କରୁଛି; ତଥାପି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମରେ ଉତ୍ପନ୍ନ, ତୁମ ପୂଜା ପାଇଁ। ଏଠି କିଏ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଅଚେତ ଜୀବନ ଆଶାକୁ ହଠାତ୍ କାଟିଦେଇପାରିବ? ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ତୁମେ, ପୃଥିବୀରେ ଧର୍ମରକ୍ଷା ପାଇଁ ଓ ଅଧର୍ମିକଙ୍କ ଦମନ ପାଇଁ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ; କିଏ ତୁମ ଆଜ୍ଞା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିପାରିବ? କିଏ ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ପାଇପାରିବ? ଆମେ ଜାଣୁନାହିଁ। ହେ ପ୍ରଭୁ, ରାଜାମାନେର ଶୁଖ ସ୍ୱପ୍ନ ସମାନ, ଅନ୍ୟରେ ନିର୍ଭର; ସଦା ଭୟରେ ପୀଡ଼ିତ, ମୃତ୍ୟୁପରି ଜୀବନ ଚାପ ବୋହୁଛୁ। ତୁମେ ଅନ୍ତଃକରଣର ଶାନ୍ତି ଦେଉଥିବା ଶୁଖକୁ ଛାଡ଼ି, ଏହି ମୃଗମାୟାରେ ଆମେ ଭଳି ଦୁଃଖ ପାଉଛୁ—କି ଦୟନୀୟ! ଏହିପରି, ମାଗଧଙ୍କ କର୍ମରେ ବନ୍ଧିତ ଆମେ ତୁମର ଚରଣ ଶରଣ ନେଉଛୁ; ତୁମେ ଦଶହଜାର ହାତୀର ଶକ୍ତିଧାରୀ, ସିଂହ ପରି ରାଜାଙ୍କୁ ବନ୍ଧିଥିବା ସେଠାରେ ଆମକୁ ମୁକ୍ତ କର। ସେ ଅତି ଗର୍ବିତ, ପୃଥିବୀ ଜୟରେ ଆନନ୍ଦିତ ଥିଲେ, ତୁମେ ସେଉଁଠାରେ ୨୨ ବାର ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କର ଚକ୍ର ଭାଙ୍ଗି ପରାଜିତ କଲ; ଏବେ ସେ ତୁମ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଉଛି, ଅଜୟ, ତୁମେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କର।