ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତର ଦଶମ ଶ୍ରୀଂସ୍କନ୍ଧର ଉନେହତି ଅଧ୍ୟାୟ 'କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନର ଦର୍ଶନ' ଶେଷ ହୋଇଛି। ଏହା ପରେ, ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ—ପ୍ରଭାତ ଆସିବା ସମୟରେ, ମୁର୍ଗା ଡାକିବାରେ, ଯେଉଁ ଦମ୍ପତିମାନେ ବିୟୋଗର ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ଥିଲେ, ସେମାନେ ପୁନି ନିଜ ପତିଙ୍କ ଆଲିଙ୍ଗନରେ ଆସିଲେ। ମନ୍ଦାରା ଅରଣ୍ୟର ମୃଦୁ ପବନରେ ଉତ୍ତୋଳିତ ହୋଇ, ପକ୍ଷୀମାନେ ଜଗି ଅନିଦ୍ରା ଗୀତ ଗାଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ବୈଦର୍ଭୀ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ମଧୁର ଆଲିଙ୍ଗନର ବିୟୋଗ ବହିପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେ ନିଜ ପ୍ରିୟଙ୍କ ଭୁଜଦ୍ୱୟ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ମାଧବ ଉଠି ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ନିଜ ଚିତ୍ତକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରି, ଅନ୍ଧକାରରୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ନିଜକୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ସେ ସ୍ୱୟଂ-ପ୍ରଭା, ଏକମାତ୍ର, ଅବିନାଶୀ, ନିଜ ସ୍ୱଭାବରୁ ଶୁଦ୍ଧ, ଯେଉଁ ମହା-ବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟ ରୂପ—ଯାହା ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟ ହୁଏ, ଏବଂ ଯାହାର ଆନନ୍ଦ ତାହାର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ। ସେ ପରେ, ଶୁଦ୍ଧ ଜଳରେ ନିସ୍ପତ୍ତି ଭାବେ ସ୍ନାନ କରି, ପରିଚ୍ଛନ୍ନ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ପୂଜାର ଅନୁକ୍ରମ ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ; ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରି, ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଭାଷାରେ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ସ୍ୱୟଂ ଉପସ୍ଥାପନ କରି, ନିଜ ଆତ୍ମର ଅଂଶଗୁଡିକୁ ତୃପ୍ତ କରି, ଦେବତା, ଋଷି, ପିତୃ, ବୃଦ୍ଧ, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ; ନିଜେ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଥିଲେ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ସୁନ୍ଦର ମଣ୍ଡିତ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଶଙ୍ଖ ଥିବା ଗାଈ, ମୁକୁତ ମାଳା ପିନ୍ଧାଇ, ଦୁଧ ଦେଉଥିବା, ଶୁସ୍ଥ, ଛାନ୍ଦା ଓ ଅଲଂକୃତ ବସ୍ତ୍ର ସହିତ ଦେଲେ। ପ୍ରତିଦିନ ଅଲଂକୃତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଚାନ୍ଦି ନିକ୍ଷିପ୍ତ ଖୁର ଥିବା ଗାଈ, ଲିନେନ୍, କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ, ଏବଂ ତିଳ ଦେଲେ। ସେ ଗାଈ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦେବତା, ବୃଦ୍ଧ, ଗୁରୁ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜୀବଜନ୍ତୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ; ନିଜ ପ୍ରଭାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଶୁଭ ବସ୍ତୁ ଛୁଇ, ଆଶୀର୍ବାଦ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ସେ ନିଜ ବସ୍ତ୍ର, ମଣି, ଦିବ୍ୟ ମାଳା, ଏବଂ ସୁଗନ୍ଧିତ ଉଙ୍ଗା ଅଲଂକୃତ ହେଲେ—ମାନବ ଜାତିର ଅଲଂକାର। ଅଗ୍ନିକୁ ଦେଖି, ଆଇନାକୁ ଦେଖି, ଗାଈ, ବଳଦ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦେବତାଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଲେ; ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଣୀ—ନାଗରିକ ଓ ରାଜପାଳିତ ନାରୀମାନେଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରି, ତାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ନେଲେ। ପ୍ରଥମେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ମାଳା, ପାନ, ଉଙ୍ଗା ବଣ୍ଟନ କଲେ; ପରେ ମିତ୍ର, ସେବକ, ଏବଂ ପତ୍ନୀମାନେଙ୍କୁ ଦେଲେ; ଅନ୍ତେ ନିଜେ ଉପଭୋଗ କଲେ। ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ସୂତା ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ରଥ ଆଣିଲେ, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଅନ୍ୟ ଘୋଡା ଯୋଗାଇ, ନମସ୍କାର କରି ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। କୃଷ୍ଣ ଚାରିଅଟିଅରର ହାତ ଧରି, ସତ୍ୟକି ଓ ଉଦ୍ଧବଙ୍କ ସହିତ ରଥରେ ବସିଲେ, ପୂର୍ବ ପର୍ବତରେ ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିଲେ। ରାଜପାଳିତ ନାରୀମାନେ ଲଜ୍ଜା ଭରା ଭାବରେ, ମୁହଁ ଭରା ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ; ଅପରିଚ୍ଛିନ୍ନ ଭାବରେ ଏହି ଆଲିଙ୍ଗନରୁ ବିଦାୟ ନେଇ, ସେ ହସି କରି ତାଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଆକର୍ଷିତ କରି ବାହାରିଲେ। ସମସ୍ତ ବୃଷ୍ଣିମାନେଙ୍କ ଘେରାଉ ହେଇ, ସେ ସୁଧର୍ମା ସଭାଗୃହରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବସିଥିବା ଲୋକମାନେ ଛଅ ଉତ୍ତଳରୁ ମୁକ୍ତ। ସେ ସମ୍ମାନର ସିଂହାସନରେ ବସି, ନିଜ ଚମକରେ ଦିଗ୍ବାସିକୁ ଉଜାଗର କଲେ; ଶୂରବୀର ବ୍ୟାଦୁମାନେଙ୍କ ଘେରାଉରେ, ଆକାଶରେ ତାରାମାନେ ଘେରାଉ କରିଥିବା ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଏଠାରେ, ରାଜା, ଉପଚାର ନିୟମକ ଓ ନୃତ୍ୟ ଶିକ୍ଷକମାନେ ଭଗବାନଙ୍କ ସମ୍ନାରେ ହାସ୍ୟ ଓ ଆନନ୍ଦର ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ନେଇ ଆସିଲେ; ନୃତ୍ୟକାରମାନେ ଭିନ୍ନ ତାଣ୍ଡବ ନୃତ୍ୟ କରିଥିଲେ। ମୃଦଙ୍ଗ, ବୀଣା, ମୁରଜା, ବାଂଶୀ, ଘଣ୍ଟାର ଶବ୍ଦରେ, ତାଙ୍କ ନୃତ୍ୟ, ଗୀତ, ପ୍ରଶଂସା ହେଲା; ସୂତା, ମଗଧା, ଓ କୁଥୁମ୍ବମାନେ ତାଙ୍କର ସ୍ତୁତି କଲେ। ଏଠାରେ, କିଛି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବସି, ବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟ ଜ୍ଞାନରେ ନିପୁଣ, ପୂର୍ବତନ ନ୍ୟାୟବାନ ରାଜାମାନେଙ୍କ କଥା କହିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ରାଜା, ଏକ ଅପୂର୍ବ ଦେଖାର ମନୁଷ୍ୟ ଆସିଲେ; ଦ୍ୱାରପାଳମାନେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେଲେ, ତାଙ୍କୁ ଭିତରେ ଆଣିଲେ। ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଜୋଡି ହାତରେ ନମସ୍କାର କଲେ, ଏବଂ ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଉଥିବା ଦୁଃଖର ବିବରଣୀ ଦେଲେ। ଯେଉଁ ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କର ବିଜୟକୁ ସମ୍ମତି ଦେଇନଥିଲେ, ସେମାନେ ଶକ୍ତି ପ୍ରୟୋଗ କରି ଧରି ରଖିଛନ୍ତି; ଦୁଇ ଦଶ ହଜାର ଦଳ ଗିରିବ୍ରଜରେ ଅଟକିଛନ୍ତି। ରାଜାମାନେ କହିଲେ: "କୃଷ୍ଣ, କୃଷ୍ଣ, ଅପାର ଆତ୍ମା, ଶରଣଗତଙ୍କ ଭୟ ନାଶକ, ଆମେ ଏହି ସଂସାରର ଭୟରେ, ଚିତ୍ତ ବିଭାଜିତ ହୋଇ, ତୁମର ଶରଣ ନେଇଛୁ।" "ସଂସାର ଅଧର୍ମରେ ବ୍ୟସ୍ତ, ଧର୍ମକୁ ଅନଦେଖା କରୁଛି; ତୁମର କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମକୁ ପୂଜିବା ପାଇଁ ହେଉଛି। ଯେଉଁଠାରେ କିଏ ଅନିଦ୍ରା ଜନ୍ମାଶାକୁ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଭାବରେ ଛେଦ କରେ—ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।" "ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ଧର୍ମର ରକ୍ଷା ଓ ଅଧର୍ମର ଦମନ ପାଇଁ ଅବତରିଛ; କିଏ ତୁମ ଆଜ୍ଞା ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରିପାରିବ? କିଏ ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ମିଳାଇପାରିବ? ଆମେ ଜାଣିନାହିଁ।" "ରାଜାମାନେଙ୍କର ସୁଖ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର, ସ୍୵ପ୍ନ ପରି; ସଦା ଭୟର ଭାର ବୋହି, ମୃତ ଜୀବନର ଯୋଗ ଭୋଗୁଛୁ। ନିଜେ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ ଚିନ୍ତା ବିନା ମିଳିଥିବା ଆତ୍ମସୁଖ ଛାଡି, ବହୁ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛୁ—ତୁମ ମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ।" "ଏହିପାଇଁ, ଯେଉଁ ଚରଣ ଶରଣଗତଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରେ, ତୁମେ ମାଗଧଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବନ୍ଧିତ ଆମକୁ ମୁକ୍ତ କର; ତୁମେ ଦଶ ହଜାର ହାତୀର ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରି, ସେଉଁଠି ରାଜାକୁ ଦମନ କରିଥିଲା, ଯେଉଁଠି ସେ ଆମକୁ ତାଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ଅଟକି ରଖିଥିଲେ।" "ସେ ଅହଂକାରୀ, ସଂସାର ଜୟରେ ଆନନ୍ଦିତ, ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚକ୍ରକୁ ଏକାଇଶ ଦିନ ପ୍ରଭଙ୍ଗ କରି, ତାଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ଦମନ କରିଛ; ବର୍ତ୍ତମାନ ସେ ତୁମ ଜନମାନେଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ଦେଉଛି—ଅଜିତ, ଦୟା କର।