କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଧନ, କାମ ଓ ଧର୍ମ କ୍ରିୟାରେ ମନ ଦେଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମନେ କରି ଚାଲିଗଲେ। ଏଭଳି ମାନବ ଜୀବନର ପଥ ଅନୁସରଣ କରି, ନାରାୟଣ ଯେଉଁଠି ନିଜ ଶକ୍ତି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୋଗ କରିଥିଲେ, ସେ ଚୟିତ ଷୋଳ ହଜାର ନାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଜକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଲଜ୍ଜାଳୁ, ସହଯୋଗି ଦୃଷ୍ଟି ଓ ହାସ୍ୟରେ ଘେରାଯାଇ। ହରିଙ୍କ ଏଠାରେ କରାଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ସୃଷ୍ଟି ଓ ବିନାଶର କାରଣ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନାହିଁ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଗାନ କରନ୍ତି, ଶୁଣନ୍ତି କିମ୍ବା ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି, ସେଠାରେ ଭଗବାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ ମୋକ୍ଷର ପଥରେ। ଏଠି ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ଦ୍ୱିତୀୟ ଅର୍ଧର 'କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଗୃହ ଜୀବନର ଦର୍ଶନ' ନାମକ ଉନଠିଅ ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ। ପରେ, ସକାଳ ହେଉଛି, କୁକୁଡ଼ା ଡାକିବାରେ, ନାରୀମାନେ ଅଲଗା ହେଇବାର ଦୁଃଖରେ ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କ ଆଲିଂଗନରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହେଲେ। ପକ୍ଷୀମାନେ ଜାଗି, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଗୀତ ଗାଇ କୃତଜ୍ଞତା ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ, ମନ୍ଦାରା ଜଙ୍ଗଲର ସୁସ୍ଥିର ପବନରେ ଉତ୍ସାହିତ ହେଇ। ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଭିତରେ, ବୈଦର୍ଭୀ ନିଜ ପ୍ରିୟଙ୍କ ଆଲିଂଗନର ବିଚ୍ଛେଦ ସହିପାରିଲେନି, ତାଙ୍କ ବାହୁ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହେଇ। ବ୍ରହ୍ମମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ମାଧବ ସ୍୵ଚ୍ଛ ଚିତ୍ତରେ ନିଜକୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ଯିଏ ଅନ୍ଧକାରରେ ଅତୀତ। ସେ ଏକ, ନିଜର ଅଲୋକିକ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଅବିନାଶୀ, ନିତ୍ୟଶୁଦ୍ଧ ରୂପରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଯାହାକୁ ବ୍ରହ୍ମ ଭାବରେ କୁହାଯାଏ, ନିଜ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ଓ ବିନାଶ କରିଥିବା, ତାଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ନିଜ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ। ଏପରେ, ଶୁଦ୍ଧ ଜଳରେ ନିସ୍ତାର କରି, ଶୁଦ୍ଧ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ସବୁରୁ ଉତ୍ତମ କୃଷ୍ଣ ନିୟମିତ କ୍ରମରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କଲେ, ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଭାଷାରେ ବ୍ରହ୍ମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ଉଦୟ ହେଉଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ନିଜକୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରି, ନିଜ ଅଂଶମାନେ, ଦେବତା, ଋଷି, ପୂର୍ବଜ, ବୃଦ୍ଧ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ନିଜକୁ ସମ୍ମାନିତ କଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ସେ ସୁନ୍ଦର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶଙ୍ଖ ବିଶିଷ୍ଟ, ମୁକୁତ ପରିଧାନ କରିଥିବା, ଦୁଧ ଦେଇଥିବା, ସ୍୵ସ୍ଥ, ଛାଣ ପାଇଁ ଗୋମାନେ ଓ ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର ଦେଲେ। ଏହି ସୁସଜ୍ଜିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ, ପ୍ରତିଦିନ ସେ ଚାନ୍ଦି ଶଙ୍ଖ ବିଶିଷ୍ଟ ଗୋମାନେ, ସହିତ ଲିନେନ୍, ମୃଗଚର୍ମ ଓ ତିଳ ଦେଲେ। ଗୋମାନେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦେବତା, ବୃଦ୍ଧ, ଶିକ୍ଷକ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ; ନିଜର ଉତ୍ପନ୍ନ ଶୁଭ ଦ୍ରବ୍ୟ ସ୍ପର୍ଶ କରି ଆଶୀର୍ବାଦ ନେଲେ। ନିଜ ବସ୍ତ୍ର, ଅଳଙ୍କାର, ଦିବ୍ୟ ମାଳା, ଶୁଭ ସୁଗନ୍ଧି ଲେପରେ ମାନବ ମଣ୍ଡଳର ଅଳଙ୍କାର ଭାବେ ନିଜକୁ ସଜାଇଲେ। ଯଜ୍ଞାଗ୍ନି ଓ ଦର୍ପଣ ଦେଖି, ଗୋ, ବଳ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦେବତାଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ; ନଗର ଜନମାନେ ଓ ଅନ୍ତଃପୁର ନାରୀମାନେ ପାଇଁ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରି, ସେମାନେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ। ପ୍ରଥମେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ମାଳା, ପାନ, ଲେପ ବଣ୍ଟନ କଲେ, ପରେ ମିତ୍ର, ସେବକ, ନାରୀମାନେ ପାଇଁ, ଶେଷରେ ନିଜେ ଉପଭୋଗ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ସୂତା ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ରଥ ଆଣିଲେ, ଯେଉଁଠି ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଅନ୍ୟ ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଯୋଗ କରିଥିଲେ, ନମସ୍କାର କରି ରଥ ସାମ୍ନାରେ ଦାଡ଼ିଲେ। କୃଷ୍ଣ ଚାଳକଙ୍କ ହାତ ଧରି, ସତ୍ୟକି ଓ ଉଦ୍ଧବ ସହ ରଥରେ ଆରୋହଣ କଲେ, ପୂର୍ବ ପାହାଡ଼ରେ ଉଦୟ ହେଉଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ। ଅନ୍ତଃପୁର ନାରୀମାନେ ଲଜ୍ଜାଳୁ, ପ୍ରେମାଳୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କୁ ତାକି ରହିଥିଲେ; ଅତି କଷ୍ଟରେ ମୁକ୍ତି ମିଳି, ସେ ହସି ଚାଲିଗଲେ, ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଆକର୍ଷିତ କରି। ସମସ୍ତ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ଘେରାଯାଇ, ସେ ସୁଧର୍ମା ସଭାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠି ବସିଥିବା ଲୋକମାନେ ଛଅ ପ୍ରକାର ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ। ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆସନରେ ବସି, ପ୍ରଭୁ ନିଜ ଦୀପ୍ତିରେ ଚତୁର୍ଦିଗକୁ ଉଜାଗର କଲେ; ବୀର ବ୍ୟାଦୁମାନେ ଘେରାଯାଇ ତାଙ୍କୁ ଆକାଶର ତାରା ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଇଲେ। ଏଠି, ରଜନୀଶ୍ରୀ, ନୃତ୍ୟ ଶିକ୍ଷକମାନେ ବିଭିନ୍ନ ହାସ୍ୟ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, ନୃତ୍ୟକାରମାନେ ନିଜ-ନିଜ ତାଣ୍ଡବ ନୃତ୍ୟ କଲେ। ମୃଦଙ୍ଗ, ବୀଣା, ମୁରଜ, ବାଂଶୀ, ଝାଞ୍ଜର ଶବ୍ଦରେ ନୃତ୍ୟ, ଗୀତ, ଷ୍ଟୁତି; ସୂତା, ମାଗଧା, ଗାୟକମାନେ ଏସ୍ତୁତି ପ୍ରଦାନ କଲେ। ଏଠି, କିଛି ବ୍ରାହ୍ମଣ ବସି, ବ୍ରହ୍ମରେ ନିପୁଣ, ପୂର୍ବ ରାଜାମାନେ ର ଉତ୍ତମ କଥା କହିଥିଲେ। ଏପରେ, ରାଜା, ଏକ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଦେଖାର ଲୋକ ଆସିଲେ; ଦ୍ୱାରପାଳମାନେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଘୋଷଣା କରି, ତାଙ୍କୁ ଭିତରେ ଆଣିଲେ। ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଯୋଡ଼ି ହାତରେ ନମସ୍କାର କରି, ରାଜାମାନେ ପାଖରେ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ଦୁଃଖର ବିବରଣୀ ଦେଲେ। ଯେଉଁ ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କ ବିଜୟକୁ ସ୍ୱୀକାର କରିନଥିଲେ, ସେମାନେ ବଳପୂର୍ବକ ଆଟକାଯାଇଛନ୍ତି; ଦୁଇ ଦଶ ହଜାର ଦଳ ଗିରିବ୍ରଜାରେ ଅଟକାଯାଇଛନ୍ତି। ରାଜାମାନେ କହିଲେ: "କୃଷ୍ଣ, କୃଷ୍ଣ, ଅପାର ଆତ୍ମା, ଶରଣାଗତଙ୍କ ଭୟ ନାଶ କରିବାରେ, ଆମେ ଏହି ଭୟଭୀତ ଜଗତରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଶରଣ କଲୁ, ମନ ଭାଗି ଯାଇଛି। ଜଗତ ଅଧର୍ମରେ ଲିନ୍, ଧର୍ମକୁ ଅନୁପାଳନ କରୁନାହିଁ; ତଥାପି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଆପଣଙ୍କୁ ଉପାସନା ପାଇଁ ଉଦ୍ଭବ। ଏଠି ଯେଉଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକ ଅଚିରେ ଜୀବନର ଆଶା କଟି ଦେଇଥିବା ନିଦ୍ରାହୀନ ଲୋକଙ୍କୁ—ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। "ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ନିଧର୍ମମାନେ ରକ୍ଷା, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦମନ ପାଇଁ ଭୂମିରେ ଅବତରିଛନ୍ତି। ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ କିଏ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିପାରିବ? କିଏ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ପାଇପାରିବ? ଆମେ ଜାଣିନାହିଁ।" "ପ୍ରଭୁ, ରାଜାଙ୍କର ସୁଖ ସ୍ଵପ୍ନ ସମାନ, ଅନ୍ୟଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର; ସଦା ଭୟରେ ଭରିତ, ଏହି ମୃତ ଜୀବନର ଭାର ଉଠାଇଥିଲୁ। ଆପଣ ଦ୍ୱାରା ଚିନ୍ତା ହିନ୍ ଭାବରେ ମିଳିଥିବା ଆତ୍ମ ସୁଖକୁ ଛାଡ଼ି, ଆମେ ବହୁ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛୁ—ଆପଣଙ୍କ ମାୟାରେ ମୋହିତ।" "ଏହିପରି, ଆପଣଙ୍କ ଚରଣ ଶରଣାଗତଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରେ, ଆମେ ମାଗଧନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବନ୍ଧାଯାଇଛୁ, ଆପଣ ଆମକୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ।